Sau lũy tre làng

Salut
16-06-05, 17:27
@HTA (Banned) [first posted on AVYS)
_____________________________________________

Nhân dịp đầu Xuân, tự ngẫm nghĩ một chút về những đức tính đặc thù của dân tộc mình, âu cũng là tự soi mình, đặng năm mới sẽ tốt đẹp hơn, tránh được những vết xe đổ của năm cũ.

Việt Nam ta vốn có nền văn minh lúa nước. Dân cư sống tụ tập. Và đơn vị nhỏ nhất của một cộng đồng như vậy được gọi là Làng. Bất kỳ một làng quê nào ở Việt Nam cũng có một ngôi đình. Đình là ngôi nhà công cộng của làng quê thời xưa, dùng làm nơi thờ Thành Hoàng và họp việc làng.

Đó là một ngôi nhà to, rộng được dựng bằng những cột lim tròn to thẳng tắp đặt trên những hòn đá tảng lớn. Vì, kèo, xà ngang , xà dọc của đình cũng làm toàn bằng gỗ lim. Tường đình xây bằng gạch. Mái đình lợp ngói mũi hài, bốn góc có bốn đầu đao cong. Trên nóc đình là hai con rồng chầu mặt nguyệt. Sân đình được lát gạch. Trước đình có hai cột trụ cao vút, trên đình được tạc hình con Nghê. Trong đình, gian giữa có bàn thờ, thờ một vị thần của làng gọi là Thành Hoàng. Một chiếc trống cái cũng được để trong đình để đánh vang lên theo nhịp ngũ liên thúc giục dân làng về đình tụ họp bàn tính công việc của làng.

Vào những ngày lễ, tết, dân làng đến đình thắp hương tế lễ nhộn nhịp, cầu mong Thành Hoàng và Trời Đất giúp cho mưa thuận gió hòa, cày cấy, làm ăn thuận tiện và có nhiều phúc lành. Mùa xuân đến, sân đình trở thành sân khấu hát chèo, hoặc để đấu vật, chọi gà, múa hát giao duyên. Xung quanh đình, thường có những câ đa cổ thụ vẫy gọi chim về làm tổ, ríu rít âm thanh, có giếng nước rộng trong vắt để làm nước ăn, nước uống và để các cô gái làng xinh đẹp đến soi gương làm duyên.

Trước đình thường có một hồ nước trồng sen, hương thơm ngào ngạt. Đình làng còn là nơi trai thanh nữ tú trong làng đến để hẹn hò tình yêu. Ngôi đình làng Việt Nam cổ kính, trang nghiêm, ẩn mình sau lũy tre xanh mướt là một tác phẩm nghệ thuật của con người hòa nhập trong làng quê.

Sân đình thường là nơi các chức sắc của làng tập hợp dân chúng tới để thông báo một vấn đề gì đó. Và đình cũng là nơi diễn ra những hội hè, tiệc tùng của làng. Chính vì vậy, nó đã trở thành biểu tượng của quyền lực hành chính, đại diện của làng.
Ngoài ra, mỗi ngôi làng đều có một giếng nước lớn. Đây cũng là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho toàn làng. Song song, nó cũng là nơi tụ tập, trao đổi thông tin lý tưởng của các bà các cô đi gánh nước. Đây cũng là nơi nam thanh nữ tú có dịp gặp gỡ trêu đùa.

Bên cạnh đó, tại đầu làng bao giờ cũng có một quán nước, đây là nơi nghỉ ngơi của lữ khách. Có thể coi đây là trung tâm thu thập tin tức của làng, và là nơi duy nhất của làng có sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

Qua đoạn viết trên, ta có thể thấy, làng là một mô hình khép kín, với biểu tượng quyền lực là mái đình, nơi tụ tập giao lưu là bến nước, và được bao quanh bởi những luỹ tre xanh mướt.
Do đặc điểm của nghề nông, tự cung tự cấp, không cần đi đâu xa, nên dân trong làng đều an phận trong cái phạm vi luỹ tre của làng mình, và cửa ngõ duy nhất để giao tiếp với thế giới bên ngoài chính là cái quán nước đầu làng.

Đây chính là đặc điểm chính của nền văn minh lúa nước, của làng quê VN.

Cái nếp sống này, trải qua mấy nghìn năm lịch sử, đã hằn sâu vào trong tâm khảm của mỗi người dân VN chúng ta, tạo nên một nếp văn hoá mà ta tạm gọi là nếp sống Sau luỹ tre làng. Văn hoá Sau luỹ tre làng có một số đặc điểm chính như:

_ Phạm vi sinh hoạt rất hẹp

_ Vì phạm vi sinh hoạt hẹp, nên tầm hiểu biết của mỗi người cũng khá hạn chế. Họ thường chỉ biết có làng mình, do đó, họ cũng luôn coi làng mình là nhất, mình là nhất

_ Phạm vi sinh sống của họ là bất khả xâm phạm, do tính chất ở trên, nên họ thường đánh giá thấp, và khó có thể chấp nhận những thực thể ngoại lai

Ngày nay là thời đại của thông tin, của phương tiện truyền thông. Mặc dù vậy, cái văn hóa Sau luỹ tre làng vẫn còn tồn tại, và ta có thể nhận thấy khắp nơi nơi. Có một "định lý" về nếp sống văn hoá như sau: "Nếu điều gì đã tồn tại một ngàn năm, thì chỉ có thể thay đổi nó trong vòng một trăm năm." Nhận xét này đã chỉ ra rất rõ ràng tại sao cái nếp sống khép mình, có một tầm nhìn hẹp lại vẫn tồn tại trong thời đại này.

Ngay cả đối với thế giới mạng, một thế giới bản chất vốn là mở, thoáng đãng, không phân biệt biên giới, giới tính, chính trị, trình độ, thì người VN vẫn cứ thể hiện nét văn hoá đậm đà Sau luỹ tre làng trên đó.

Người ta có thể dễ dàng nhận thấy điều này khi lướt qua một số diễn đàn của người Việt Nam.
Tại những diễn đàn này, không kễ những diễn đàn mới thành lập, thì những thành viên mới có rất ít cơ hội được giao lưu, và ý kiến của họ thường bị những thành viên cũ ghẻ lạnh. Đặc biệt hơn nữa, nếu chính kiến của họ có mẫu thuẫn với một già làng nào đó thì họ sẽ bị đánh hội đồng cho te tua, tơi tả, thậm chí còn bị cấm nick, tệ hại hơn nữa là cấm cả địa chỉ IP luôn.


Hoặc bạn cũng có thể thấy, tại nhiều diễn đàn, bạn không thể trình bày quan điểm ngược lại với những gì mà những già làng, bô lão ở đó đã tuyên bố. Đặc biệt về những vấn đề mà rất dễ bị quy chụp, vu khống. Ta có thể điểm ra một số những tội mà các thành viên ngoại lai sẽ bị quy chụp nếu lớ xớ đi nhầm làng:
_ Phản động

_ Dở hơi, chã, ngu xuẩn

_ Nói leo, xúc phạm cá nhân

v.v.

Ở một số diễn đàn thì lại có tình trạng không cho đăng kí nick, mà chỉ chấp nhận những thành viên thân quen. Nghĩa là họ không chấp nhận sự nhập cư. Hay có diễn đàn lại giấu đi những boxes mà theo họ là rất quan trọng, chỉ có bô lão, già làng, hương lý, chánh tổng mới được coi.
Kể ra cũng hơi mắc cười ở chỗ đó. Bởi vì, ảnh hưởng của văn hoá Sau luỹ tre làng đã lấn át, và hoàn toàn áp đặt được đối với tiêu chí mở của một thế giới mạng không biên giới. Những luỹ tre xanh mướt đã rào những trang diễn đàn của người Việt lại, khiến cho những thành viên trong đó trở thành những con người luôn tưởng mình là giỏi, là nhất. Bởi vì, chính sự hạn chế bởi những tập quán , nên tầm nhìn họ đã bó hẹp lại, thành ra, mặc dù họ cũng tham gia vào xa lộ thông tin, nhưng thật ra họ lại cưỡi trâu đủng đỉnh đi trên đó. Và khi đã vớ đưọc một mảnh ruộng, thì họ lập tức trồng tre rào làng.

Thay cho lời kết, tôi xin lấy một ví dụ về tầm nhìn hạn hẹp trên thế giới mạng, ảnh hưởng bởi văn hoá sau luỹ tre làng. Đó là sự kiện một nhóm bạn trẻ đã lấy một ứng dụng mã nguồn mở về, và tự nhận là do họ nghĩ ra để nhận giải thưởng Trí tuệ, và bán lấy tiền.
Chính vì cái tầm nhìn hạn hẹp cho nên họ mới hành động như vậy, vì họ nghĩ, họ rất giỏi.

Tôi rất mong, cái mặt xấu của của VH Sau luỹ tre làng sẽ được chúng ta, những thanh niên tràn đầy sức sống sửa đổi. Và nhất là trên thế giới mạng toàn cầu này. Hãy sống mở hơn, và dõi tầm mắt đi xa hơn, biết chấp nhận những điều mới. Biết lắng nghe, và biết hoà đồng.
PX150
21-06-05, 00:12
Salut viết bài này có nhiều đọan rất sắc sảo! Các bác ở đây nên rút kinh nghiệm


Sân đình thường là nơi các chức sắc của làng tập hợp dân chúng tới để thông báo một vấn đề gì đó. Và đình cũng là nơi diễn ra những hội hè, tiệc tùng của làng. Chính vì vậy, nó đã trở thành biểu tượng của quyền lực hành chính, đại diện của làng.
Ngoài ra, mỗi ngôi làng đều có một giếng nước lớn. Đây cũng là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho toàn làng. Song song, nó cũng là nơi tụ tập, trao đổi thông tin lý tưởng của các bà các cô đi gánh nước. Đây cũng là nơi nam thanh nữ tú có dịp gặp gỡ trêu đùa.

Bên cạnh đó, tại đầu làng bao giờ cũng có một quán nước, đây là nơi nghỉ ngơi của lữ khách. Có thể coi đây là trung tâm thu thập tin tức của làng, và là nơi duy nhất của làng có sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài.