Lê Đạt và tôi

Bóng Nhựa
24-03-07, 16:01
Lê Đạt là một người tôi rất thích.

Nhân có chuyện thế này, bác Lê Đạt đã viết :


Tôi đã bỏ mấy chục năm mà vẫn không dịch ổn hai câu thơ "cực kỳ" của Apôline khi ông đứng trên cầu Mirabô xem nước chảy.
Khổng Tử ngày trước khi nhìn dòng nước chảy cũng có một câu thật hay:
Ôi! Cứ trôi chảy như thế này mãi ru.
Nhưng nó không "độc" như của nhà thơ người Pháp.

Comme la vie est lente
Et comme l'esperance est violente

Mắt chữ (nhãn từ) của hai câu thơ này nằm trong tính từ violente. Tính từ này gồm hai ngữ tố viol có nghĩa là cưỡng hiếp, xâm hại và lent chậm chạp.
Tạm dịch nghĩa:

Cuộc đời lừ đừ trôi
Hy vọng thì dữ dội.


Quá xoàng và hiền lành. Làm sao diễn đạt nổi bản chất hy vọng thường quyết liệt và dữ dội như một tình yêu ngoài luồng!!!


*******************
Lang Tu tôi xin dịch :

Đời nhẹ chậm xiết bao
Hy vọng ôi cuồng bạo



Các bạn cho ý kiến
knowledgeriver
24-03-07, 17:15
Đời hiền lành xuôi trôi
Khát vọng xiết cuồng bạo

Tớ chắc là hay hơn của cả 2 tác giả có tên tuổi trên nhé. Nghe tớ phân tích này:

Về mặt thanh bằng trắc - câu đầu tiên của tớ toàn thanh huyền- nganh..thể hiện sự nhẹ nhàng. Mấy câu đầu của 2 tác giả trên đều dính một thanh trắc trong một câu thể hiện sự hiền hòa cả.

Câu thứ hai toàn là thanh trắc ..thể hiện sự mạnh mẽ. 2 tác giả cũng dính thanh huyền hoặc nganh trong câu thể hiện sự mạnh mẽ.

Về mặt từ ngũ: Từ khát vọng mạnh mẽ hơn hi vọng. Từ xiết cuồng bạo..thể hiện sự khao khát thậm chí chiếm đoạt, cưỡng hiếp.

Câu thứ nhất: tính từ hiền lành, xuôi trôi...thể hiện tính từ hiền và cả sự nhẫn chịu, khuất phục nữa.

Xin các chã chấm điểm cho cả 3 bản dịch trên.
freefish
24-03-07, 20:13
Anh chấm điểm như sau:

Về nhất là Knowledgeriver, dốt văn nhất TTXM, sẽ có 3 truyện ngắn đăng ở tuyển tập phò 8xxx.

Về nhì là Lê Đạt, thuộc hàng nhân văn giai phẩm vừa được giải thưởng ông cụ.

Về thứ ba là Lạng Tư, sáng lập viên cũng là thành viên duy nhất ở trường phái thơ Lạc cú kiêm hải đăng Hilton.

Yêu cầu của việc dịch diếc hai câu trên là : Câu một phải thật chậm. Câu hai phải thật cuồng bạo. Phải như thế mới bật lên được cái ý đối lập giữa hiện thực của đời sống tầm thường mòn mỏi và ý chí khát vọng mãnh liệt cao xa.

Ở câu một, Lạng có 3 chữ đầu rất hay, " Đời nhẹ chậm". Nhưng lại chắp thêm hai chữ sau rất chuối, là "xiết bao". Miêu tả cái gì đó quá chậm chạp trong đợi chờ, lờ đờ trong khắc khoải, không bao giờ người ta dùng từ "xiết bao". "Xiết bao" mà Lạng dùng đã vô tình làm giảm đi độ "đời nhẹ chậm".

Lạng đứng thứ 3 là vì thế.

Bây giờ chỉ còn Lê Đạt với Knowledgeriver. So sánh từng câu cũng đủ thấy Knowledgeriver dịch hay hơn hẳn Lê Đạt.

Câu 1:

Knowledgeriver : Đời hiền lành xuôi trôi

Lê Đạt: Cuộc đời lừ đừ trôi

Đã "hiền lành" rồi còn "xuôi trôi", rất chậm, rất sống mòn, như bàng quan, như buông xuôi. Nghe như một tiếng thở dài. Đọc câu của Knowledgeriver, anh liên tưởng đến dòng sông mùa thu. Đọc câu của Lê Đạt, anh nghĩ ngay đến con bò về chuồng khi màn chiều buông.

Câu 2:

Knowledgeriver: Khát vọng xiết cuồng bạo

Lê Đạt: Hy vọng thì dữ dội.

"Khát vọng" hơn hẳn "hy vọng", từ "thì" mà Lê Đạt dùng quá tầm thường, chỉ có mục đích liên nối, trong khi "xiết" của Know làm tăng thêm tính "khát". "Cuồng bạo" cũng trên "dữ dội" một bậc. Cũng dùng từ "xiết" như Know nhưng đáng tiếc Lạng lại để sai vị trí.

Dịch làm sao mà để câu 1 thật thấp trầm và câu 2 thật cao bổng, khiến khoảng cách giữa chúng càng xa càng tốt. Rõ ràng là khoảng cách ấy trong hai câu của Know xa hơn hẳn Lê Đạt. Lạng thì gục ngay từ câu đầu, coi như có tâm huyết nhưng đã sớm bị loại khỏi vòng gửi xe.
Bóng Nhựa
24-03-07, 20:24
Chú free phân tích hay nhưng ko chuẩn, có lẽ vì ko biết tiếng Phớp

Vì có từ Comme ở đầu diễn tả cái bất lực, cái tức tối, cái hoài bão của tác giả Apoli khi nìn thấy cuộc đời rề rề như vậy nên phải dùng từ xiết bao

có thể thay bằng Biết bao, Làm Sao

Vế 2 : anh công nhận Khát vọng hay hơn Hy vọng


Vậy nên :

Đời nhẹ chậm làm sao
Khát vọng ôi cuồng bạo


Lang 4 Lạc Cú
knowledgeriver
24-03-07, 20:35
Tóm lại, dám khảo fish quả là chấm đúng rồi. Bác fish làm em sướng tí mất ngủ may mà hôm này bên này đổi giờ tự nhiên lại chệch đi hẳn một giờ.

Tự thẩm du tí nhá, các chú biết vì sao anh dịch hay được ko vì cái tên anh, cái vận số anh là kriver cho nên anh hiểu rõ về dòng sông, về cái cảnh đứng trên cầu mà nhìn sông trôi. Anh các chú có thói quen mỗi khi hưng phấn hoặc xí tress thì đều tự động tìm đến nhưng nơi nứoc chảy mây trôi mà ngẫm nghĩ những câu hỏi theo kiểu: "Đời là gì các bác em?" hoặc "Luân hồi có thật không"? hoặc "Kiếp sau mình là ai"...vân vân và vân vân.

Lại bàn về version mới nhất của Lạng, câu đầu của Lạng so với câu của anh vẫn không thể vượt qua được vì lạng đánh mất đi cái tượng hình đang trôi của dòng sông, phải lấy cái trôi của dòng sông để ví với dòng đời chứ hơn nữa cũng đánh mất cái sự nhẫn nhục, cam chịu, và bất lực phó mặc cho dòng đời đưa đẩy theo kiểu một bông hoa chảy trên sông, một con đò suôi về 12 bến, em biết chọn bến nào đây.
freefish
24-03-07, 21:22
Còn câu nào nữa không, đem ra dịch nốt để anh bình luận. À, anh xin dịch 2 câu trên như sau:

Dòng đời như kênh Thị Nghè
Không nguôi khát vọng ngựa xe

:D
knowledgeriver
24-03-07, 21:58
Anh đứng bên em Kênh Thị nghè
Lặng ngắm đời người lẫn ngựa xe
Thình lình anh muốn tè một bãi
Đái cả vào đời đái uớt em.