Vn Trong SƠ ĐỒ ChiẾn LƯỢc CỦa MỸ

Quê
01-06-06, 21:40
VIỆT NAM TRONG SƠ ĐỒ CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ

TTXVN (Niu Đêli 10/5)

Bình luận về mối quan hệ Việt Nam-Mỹ, Tiến sỹ S. Kapila, thuộc Nhóm phân tích Nam Á (Ấn Độ) cho rằng tầm quan trọng địa-chiến lược của Việt Nam vẫn không thay đổi nhờ vị trí địa lý như là một "điểm trung tâm" duy nhất của nước này tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Tầm quan trọng của Việt Nam trong những toan tính chiến lược của Mỹ đã được củng cố và cân xứng với quan hệ Mỹ- Trung tại thời điểm hiện nay.

Tầm quan trọng chiến lược của Việt Nam trong chiến lược của Mỹ bị đánh giá thấp kể từ giữa thập kỷ 1970 đến thời điểm kết thúc Chiến tranh Lạnh vì trong thời gian này chính sách đối với Trung Quốc chiếm vị trí hàng đầu của Mỹ. Sau đó Mỹ và Trung Quốc đã can dự vào một liên minh gần như chiến lược nhằm đánh bại Liên Xô cũ, vốn hiện nay vẫn là đối tác chiến lược của Việt Nam.

Chiến tranh Lạnh kết thúc và thực tiễn chiến lược của Trung Quốc đã mất đi vẻ huy hòang của nó trong chiến lược của Mỹ, Oasinhtơn đã bắt đầu các biện pháp thăm dò nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào thập kỷ 1990 mà đỉnh điểm là chuyến thăm Hà Nội của Tổng thống Clinton vào năm 2000. Đây là dấu hiệu về sự nổi lên của Việt Nam trong những tính toán an ninh của Mỹ như là kết quả của những tiến triển thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh.

Năm 2006, khi quan hệ Mỹ-Trung có vẻ như thù địch, Việt Nam đã giành được vị thế quan trọng trong chính sách của Mỹ. Thủ tướng và Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam đã tới thăm Oasinhtơn năm 2005 để thảo luận về nhiều vấn đề, trong đó có cả vấn đề quốc phòng. Tổng thống Bush dự định thăm Hà Nội vào tháng 11/2006 để nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược mới rằng Mỹ đang gắn bó với Việt Nam
Cần phải thừa nhận rằng quyền lợi trong việc nâng tầm những nhân tố chiến lược nổi bật trong quan hệ Việt-Mỹ là một trò chơi một chiều. Quyền lợi là từ cả 2 phía.

I/ Quyền lợi địa-chính trị của Việt Nam đối với Mỹ

Sau đây là những chủ đề chính đã được nhắc lại nhiều lần trong tất cả các tuyên bố của các nhà lãnh đạo chóp bu về chính trị và quân sự của Mỹ trong các cuộc trao đổi với ban lãnh đạo Việt Nam:

- Hợp tác an ninh Mỹ-Việt phải diễn ra cùng với những tiến triển trong lĩnh vực kinh tế và ngoại giao.

- Những thỏa thuận an ninh song phương là cơ sở của sự ổn định khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

- Mỹ vẫn cam kết tăng cường sự hiện diện quân sự tại khu vực Thái Bình Dương, trong việc bảo vệ các tuyến đường biển tại khu vực biển Đông và sự ổn định của các quốc gia trong khu vực này.

Sự nhấn mạnh tới hợp tác an ninh Mỹ-Việt, diễn ra song song với những mối quan hệ hợp tác khác, đã tập trung vào khuôn khổ chiến lược mà Mỹ mong muốn đặt ra trong quan hệ với Việt Nam.

Những cam kết này có tầm quan trọng địa-chính trị và địa-chiến lược tạm thời mà Việt Nam cần phải giành được. Nhân tố địa-chính trị mà Hà Nội đưa ra đối với Oasinhtơn không được giải thích rõ ràng trong bất cứ một văn kiện chính thức nào của Mỹ. Tuy nhiên, người ta có thể nhận thấy sự phản ánh này trong các công trình nghiên cứu tại Mỹ. Sau đây là những nhân tố đã được một công trình nghiên cứu của trường đại học Harvard đề cập tới:

- Ngày nay Việt Nam có một vị thế chiến lược trong bàn cờ của các nước chủ chốt gồm - xếp theo tham vọng và khả năng của từng nước - Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ.

- Việt Nam có một bờ biển dài gần các tuyến đuờng biển nhất tại khu vực biển Đông. Việt Nam nằm ở vị trí thuận lợi nhất về mặt địa lý để có thể kiểm soát được khu vực biển này.

- Việt Nam là một trong những nước Đông Nam Á có một chiều dài lịch sử và nhiều kinh nghiệm nhất trong việc giải quyết các mối quan hệ với Trung Quốc.

- Bắc Kinh ngày càng nổi lên và có tầm quan trọng chiến lược tại khu vực Đông Nam Á, biển Đông và đối với Việt Nam.

- Là đối thủ với Trung Quốc tại biển Đông, Hà Nội không thể trở thành đồng minh chiến lược của Bắc Kinh trong khu vực này. Trái lại Việt Nam đã trở thành trở ngại lớn nhất đối với Trung Quốc trong nỗ lực tiến về phía Nam.
Tại Mỹ, hiện có "các chiến lược dự phòng" nhằm vào Trung Quốc, theo đó Nhật Bản và Ấn Độ cũng phần nào nhận được sự chú ý về mặt chiến lược, tầm quan trọng về mặt địa-chính trị và địa-chiến lược của Việt Nam đã giúp nước này trở thành một tài sản có giá trị đối với các chiến lược dự phòng của Oasinhtơn.

II/ Những biện pháp chính thức của Việt Nam đối với quan hệ Việt-Mỹ

Trang Web chính thức của Bộ Ngoại giao Việt Nam đã đưa ra tầm nhìn sáng suốt quan điểm hiện nay của Hà Nội đối với sự phát triển quan hệ Việt-Mỹ. Có thể nói Hà Nội đã sẵn sàng đáp lại những đề nghị chiến lược của Mỹ.

Một hội thảo của Bộ Ngoại giao Việt Nam, được tiến hành hồi tháng 8/2005, đã nêu rõ rằng: "Quan hệ Việt-Mỹ không bắt đầu từ khi xảy ra cuộc chiến tranh, mà từ thời gian trước đó. Từ những năm đầu của thế kỷ 19 và dưới thời Tổng thống Jefferson và Tổng thống Jackson, các phái đoàn của Mỹ đã được cử tới Việt Nam để thiết lập mối quan hệ hữu nghị và trao đổi buôn bán. Vua Tự Đức của Việt Nam cũng đã cử phái viên tới Mỹ". Điều đó cho thấy Mỹ đã để mắt tới Việt Nam từ cách đây 200 năm.

Sau đó, một bài báo, cũng đăng trên trang Web này, viết rằng:

- Quan hệ Việt-Mỹ đã có từ lâu, song mối quan hệ này trải qua nhiều thăng trầm.

- Những mối quan tâm chung của hai nước có tầm quan trọng chiến lược và lâu dài trong toàn bộ các lĩnh vực chứ không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư.

- Trong tương lai quan hệ Việt-Mỹ sẽ ngày càng trở nên bền chặt và đầy tiềm năng so với 10 năm qua.

- Kiên định với chính sách đối ngoại của mình, Việt Nam đã sẵn sàng gác lại quá khứ và hướng tới tương lai trong quan hệ với Mỹ..
Ý nghĩa của những tuyên bố trên là trong thời gian tới quan hệ Oasinhtơn-Hà Nội sẽ phát triển theo chiều hướng chiến lược và tốt đẹp hơn.

III/ Quan hệ Việt-Mỹ: Triển vọng trong tương lai

Sau đây là những điểm mà những tuyên bố chính thức do phía Việt Nam đưa ra về tương lai của mối quan hệ Oasinhtơn-Hà Nội:

- Việt Nam và Mỹ nhận thấy rằng những quyền lợi chung của hai nước là lâu dài và có tầm quan trọng chiến lược

- Những động thái diễn ra sau sự phát triển của mối quan hệ này sẽ có tiềm năng hơn và lâu bền hơn

- Tương lai của khu vực Đông Á và châu Á-Thái Bình Dương đang được Trung Quốc quyết định và trực tiếp chống lại Mỹ.

Trong khi cả Mỹ lẫn Việt Nam nhiều lần nhấn mạnh rằng sự nổi lên của quan hệ Việt-Mỹ không nhằm trực tiếp vào Trung Quốc, song những xu hướng gần đây cho thấy sự nổi lên này đang được thúc đẩy bởi nhân tố Trung Quốc.

Người ta không nghĩ rằng Mỹ và Việt Nam đang tiến tới việc thiết lập một liên minh quân sự. Song đối với Oasinhtơn, quyết định lựa chọn Hà Nội như là một nước bè bạn trong khu vực trong những năm tới đã trở thành một phần của "chiến lược bao vây" Bắc Kinh. Trong trường hợp Việt Nam, nước đã có những "nỗi đau" trong việc tái thiết lập quan hệ tốt đẹp với Trung Quóc trong vài năm qua, mục tiêu chủ chốt là thoát khỏi "chính sách bảo đảm chiến lược" nhằm đảm bảo an ninh cho Hà Nội trong tương lai, khi phải đối phó với bất cứ một động thái gây hấn nào của Trung Quốc tại biển Đông.

Trong thế kỷ 21 này, không có "những sự vận động lớn về ý thức hệ" vốn chia rẽ Việt Nam và Mỹ trong quá khứ. Các nước ASEAN và Nhật Bản, là đồng minh gần gũi của Mỹ, cũng không còn nghi ngờ Việt Nam nữa.

Trong một môi trường như vậy, dự đoán triển vọng về mối quan hệ tốt đẹp Việt-Mỹ sẽ tươi sáng với sự hội tụ về chiến lược. Trung Quốc tiếp tục là yếu tố quyết định chủ chốt./.