Hậu "Bóng Đè"

Hồng Hà
21-03-06, 11:29
Sau một thời gian cả nước bị "bóng đè" giờ thì bóng đã tan và mọi người đã hoàn lại hồn. Đỗ Hoàng Diệu giờ đây lên tiếng vì sao có sự xuất hiện của Bóng Đè. Và tác giả đã chịu ơn ai? buộc tội ai?

Đỗ Hoàng Diệu
Sau khi Bóng đè

Nhiều người hỏi, trách, thậm chí bực mình về chuyện tôi không một lời trước những phê bình ác ý, chửi bới, hay thoá mạ bấy lâu về Bóng đè và thậm chí về cả tác giả Bóng đè. Đầu tiên tôi cười trừ, sau đấy mỉm cười, sau nữa thì nhìn thẳng người đối diện, rồi trả lời: ‘‘Sau khi bị bóng đè, Diệu đã quên Bóng đè!’’ Quả thật, tôi tập quên những chiếc bóng đè, tôi đang quên nó và hy vọng ngày mai, tôi đã quên Bóng đè.

‘‘Đ㒒 trong ‘‘ngày mai’’ có phải xem là một chi tiết phản động với quá khứ? Một phát súng lục bắn vào tương lai? Nhường câu trả lời cho hội đồng lý luận phê bình.

‘‘Đ㒒, như trót mang tiếng, thì đội mũ gai một lần cho thoả lòng. Nếu kẻ đi điếu hay “bàng quan” thấy dài dòng, cũng xin niệm tình cho thiếu nữ đã bị bóng đè, cái đứa vắt mũi chưa sạch, miệng còn ngậm sữa mà dám báng bổ, hỗn hào không ai bì kịp này, như thiên hạ đã viết khá nhiều về tôi. Nhưng của đáng tội, văn chương chỉ toàn tu từ với suy nghĩ ọp ẹp leo trên cái thang lơ lửng mà đòi tới trời, lại chỉ huyễn hoặc ích kỷ của một cái tôi thiếu chiều sâu cả về văn hoá lẫn tình cảm, như thiên hạ đ㠓tung hô” như vậy, thì tôi còn biết làm gì nữa ngoài khấu đầu làm lễ “Bàng Quan” trước khi Mở Miệng. Nếu đọc xong mà vị nào muốn tát bốp vào mặt thì cũng xin hạ hoả, rằng con oắt đã khấu đầu làm lễ, như một cháu dâu trưởng sắp kế thừa di sản, đã biết thân biết phận sinh sau 75 nên chẳng hiểu gì về lịch sử, chiến tranh, quá khứ, và rằng nó đã thỏ thẻ xin chỉ thầm thì một lần duy nhất này nữa sau khi đã trân mình chịu đè. Có tát bốp chứ đè một trăm lần nữa nó cũng chẳng la làng. Mà ếch không kêu thì còn gì là giếng làng trời mưa!

“Bóng đè là cái gì? Nó từ đâu ra? Tại sao viết về nó? Làm sao dám viết về nó? Và viết như thế?” Đó là những câu hỏi của các bậc “tiền thối” và của các bậc huấn nghiệp, cháu dâu trưởng phải trả lời!

Tôi từng bị bóng đè nhiều lần. Và cái cảm giác nặng nề bị trói buộc, tứ chi bất động trong khi trí óc vẫn tỉnh táo đã hằn in vào tiềm thức. Nhiều năm nay, không còn bị bóng đè, cảm giác ấy vẫn hiện rõ mồn một. Chắc chắn nhiều người trên thế gian này cũng từng bị bóng đè như tôi. Chúng ta gọi hiện tượng ấy là bóng đè, chúng ta nói bị bóng đè, không ai nói được bóng đè. Như vậy có thể suy diễn bóng đè là việc không tốt cho con người. Chính vì thế, tôi mượn hiện tượng có thật này để viết truyện ngắn. Chính vì thế, tôi đặt tên truyện là “Bóng đ蒒. Bao giờ cũng vậy, trong cái xấu có cái tốt, bị bóng đè sau “hoá giᔠcũng có nghĩa được bóng đè!

Nhiều người bảo lão già Tàu trong “Bóng đ蒒 là chủ tịch nhà nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, già Thượng trong “Dòng sông hủi’’ là vấn đề sắc tộc thiểu số hiện nay, và “Vu quy’’ thể hiện sự chối bỏ, ruồng rẫy chủ nghĩa Marx ở Việt Nam bây giờ. Tôi chỉ có thể khẳng định một điều là tiềm thức của tôi linh cảm đời sống và tôi viết ra những linh cảm của mình về đời sống, còn ý đồ thuộc về các nhà phê bình. Nếu những truyện ngắn của tôi có trùng hợp với thời sự Việt Nam lúc này thì giản dị vì chúng chuyển tải những linh cảm hàng ngày của tôi với xã hội. Tôi bị rất nhiều bài báo kết tội, và mỗi lần như thế, tôi không tức, không buồn. Tôi chỉ tự hỏi tại sao đến cả những linh cảm cá nhân của một công dân sống trong xã hội cũng bị xem là một trọng tội khi chúng được viết thành lời? Linh cảm có phải là tội ác? Khi các triết gia tuyên bố “không có gì về con người mà xa lạ đối với tôi”... Tôi đâu có viết điều gì xa lạ với con người? Tôi đang sống ở thời đại nào? Xã hội Việt Nam có đang ở đầu thế kỷ 21 hay không? Hay đang là thời Hán thuộc Mã Viện? Tôi tiếp tục linh cảm vì không ngăn được và vì tôi biết đấy là cách thức duy nhất giúp tôi tồn tại, vì không ai có thể ngăn được một con người linh cảm về đồng loại và xã hội mình đang sống. Ước mơ có thể bị bóng đè nát, nhưng linh cảm thì xảy đến trước lúc bị đè. Tôi sống bằng linh cảm, yêu bằng linh cảm và viết văn cũng bằng sự linh cảm của mình. Khi viết truyện tôi chỉ làm công việc xếp tất cả những linh cảm ấy thành một câu chuyện.

Đông La có lý ở một điểm. Tôi chưa đầy 30 khi viết “Bóng đ蒒, “Dòng sông hủi’’, “Vu quy’’ hay “Tình chuột’’. Chính xác là giữa 27, 28 tuổi. Tôi thiếu vốn sống, thiếu kinh nghiệm, thiếu sự từng trải và cả kiến thức. Nhưng Đông La cũng thừa nhận có hai kiểu viết văn. Một kiểu tả chân, viết bằng vốn sống, bằng hiện thực đang hiện hữu. Một kiểu viết bằng trực giác, bằng trí tuệ mà hiện thực chỉ là cái cớ như kiểu Trăm năm cô đơn hay Tội ác và trừng phạt. Và Đông La xếp tôi vào dạng thứ hai. Nhưng rồi cũng chính Đông La lại cởi trói cho tôi: Khi nào sống lâu 50 tuổi, vốn sống và trải nghiệm nhiều hơn, tôi nên viết khác, sẽ viết khác. Tôi nghĩ linh cảm, trực giác nhiều khi không liên quan đến tuổi tác và cũng không có tuổi. Nó bắt nguốn từ sự nhạy cảm liên kết cùng trí tưởng tượng. Tôi biết Trần Vũ viết “Ngôi nhà sau lưng Văn Miếu’’ năm 26 tuổi và chưa một lần đặt chân đến Hà Nội.

Vậy, xin khấu đầu làm lễ bác Đông La trước tiên. Bác cộc đầu tôi mà dạy rằng: thiếu hiểu biết, nhìn nhận sai lệch thì làm sao đủ sức giải bài toán lớn của văn chương, của xã hội, của dân tộc mà lại hỗn hào báng bổ thần tượng của dân tộc (Tôi đính chính lại là của Đảng), “Các Mác - Một tình yêu bao la’’? Bác Đông La học rộng, biết nhiều “khoa học kỹ thuật tiền tiến”, trước thềm huân chương Lenin, chắc không xa lạ lời Chekhov: “Nhà văn chỉ là người bắt mạch, chẩn đoán, không phải người kê đơn, bốc thuốc.” Tôi viết dựa vào linh cảm, mà linh cảm ấy xuất phát từ sự nhạy cảm, rồi sự nhạy cảm liên kết cùng trí tưởng tượng để trí tưởng tượng hoá thành giấc mơ từ hiện thực. Tuy là hư cấu hoàn toàn, nhưng có gì sai trái khi phần ảo của con người rồi cũng sẽ thành phần thật của đời sống, khi đời sống được chỉ đạo bởi chính quyền mà chính quyền đeo đuổi phần ảo của một lý thuyết nào đó? Tôi không làm một chính trị gia ra tranh chức Tổng thống nên phải tìm kế sách giúp đất nước thoát khỏi kiên định lạc hậu, tiến lên (…) Tôi chỉ đang lùng nhùng trong mớ linh cảm từ hiện thực vây quanh mình. Trong “Vu quy’’, tôi đâu để cô gái kết hôn cùng anh chàng Mỹ trắng hay anh chàng Mỹ gốc Việt hay làm tỳ thiếp cho lão Tàu xảo quyệt? Thiếu nữ đã kiên định con đường truyền thống. Trong “Dòng sông hủi’’, tôi không nỡ để già Thượng đánh chết tay giày đen người Kinh mang chứng hủi vô hình đến từ Hà Nội, để già Thượng bảo toàn cánh rừng già, giữ thiếu phụ bên mình? Thiếu nữ đã quỳ xuống bên cạnh chồng sau khi phát hủi. Viết “Vu quy’’ tình cờ va chạm đến “Các Mác, tình yêu bao la’’ của Đông La, tôi chỉ cho thiếu nữ vén rèm để nắng chan hòa tẩy xoá âm u. Còn sau đó, chuyện gì sẽ xảy ra, tôi đâu dám hỗn hào, báng bổ. Tôi vẫn tôn trọng tình yêu bao la của những người không đến được thiên đàng.

Tôi tự hào vì đất nước tôi trải qua ngàn năm Bắc thuộc, trăm năm thuộc địa nhưng vẫn là một quốc gia độc lập, và thậm chí còn biết giải phóng xứ Chiêm Thành mở mang bờ cõi. Tôi để họ, những nhân vật, độc giả và chính tôi “tự vấn”. Cám ơn nhà văn Nguyên Ngọc vô vàn đã định danh một khái niệm văn học khá chính xác.

Tôi cũng chưa bao giờ nhận thấy mình “cách tân”, “hậu hiện đại” thưa nhà kê bình trẻ Nguyễn Thanh Sơn và đồng sự của anh. Dĩ nhiên, tôi rất cũ, vì phải bảo tồn di sản văn hoá của dân tộc như tất cả mọi phụ nữ mà mọi đàn ông Việt Nam sau khi lập gia đình đều ước muốn. Tôi không thiện ý với phụ nữ uống rượu mạnh và hút thuốc lá, huống gì chơi thuốc lắc, hít hêrôin rồi làm tình trong toa-lét Thượng Hải như Cục cưng Vệ Tuệ điên cuồng của Nguyễn Thanh Sơn! Gần đây, tiếp xúc với nhiều phụ nữ uống rượu hút thuốc nhưng rất nữ tính, đáng yêu, tôi đã bớt trì trệ, đã khuyến mãi bảo thủ, đã giảm giá cổ hủ đi một chút. Mà có thấy ai viết cái gì, ở đâu, khi nào, đem so sánh tôi với Vệ Tuệ đâu nhỉ? Hay là hội chứng Hán-Việt tự kỷ ám thị của nhà kê bình trẻ đã đặt tiền đề rồi tự phân tích, tự chứng minh rồi tự đạp đổ luôn chính cái tiền đề do mình cung cấp và tạo dựng. Chỉ xin hỏi nhà kê bình trẻ một câu đơn giản (đơn giản bởi vì tôi không thích trích dẫn này nọ rườm rà rối rắm trong bài viết của mình vì đã tiếp thu ý kiến phê bình nghiêm túc của dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng là hành văn quá rườm rà): Nhà kê bình trẻ cho rằng nhân vật của Vệ Tuệ sống trong thế giới xa hoa, lái ô tô, xức nước hoa, hút thuốc lá, uống rượu mạnh, lấy tên Tây Coco, nghe nhạc Âu Mỹ... là thành thị, văn hoá, đổi mới? Còn nhân vật của Đỗ Hoàng Diệu nhà quê cổ lỗ sĩ, chẳng thấy nghe nhạc Tây lúc nào, chẳng thấy đi nhảy đầm bao giờ, chẳng biết công ty là gì, chẳng có ô tô phải lụi hụi đi tàu hoả là không có phông văn hoá, là cũ mèm? Và khi nhân vật của Vệ Tuệ nữ sĩ làm tình trên bồn xí của tiệm nhảy mà còn nghĩ tới bố mẹ là nhân văn hơn nhân vật của Đỗ Hoàng Diệu nhà quê làm tình mà chỉ biết sung sướng, thoả mãn pha lẫn mặc cảm bị đè, bị cưỡng hiếp (“Bóng đ蒒) hay căm giận, vô hồn với người chồng gian ác (“Dòng sông hủi’’), rồi nhơ nhớp, ghê tởm, chịu đựng (“Tình chuột’’)? Chết chưa! Tôi lại đang lạm dụng phép tu từ thân ốc Nguyễn Chí Hoan. Tệ thật! Chẳng biết rút kinh nghiệm gì cả. Mà nhà kê bình trẻ thừa biết tôi sinh ra, lớn lên ở nhà quê Thanh Hoá, không du học Nga, chẳng đi Mỹ một ngày, cũng không vung tiền tân trang văn hoá tư sản đỏ, nhân vật toàn nhà quê, đâu có gì lạ!

Khấu đầu làm lễ nhà kê bình trẻ một cái nữa trước khi nói điều này. Nhân vật của tôi ít khi có tên, ít khi cụ thể cao bao nhiêu, nặng mấy, da đen hay trắng, học hành ra sao… (ấy là tôi nói trong những truyện thiên hạ đang bàn cãi). Tôi xây dựng họ như vậy theo ý đồ của mình. Tôi chuyên tâm miêu tả, gợi mở cái tôi muốn trong từng chi tiết, hình ảnh. Tôi không thừa hơi mà lạc đề sang nước hoa, ma tuý, công ty, hộp đêm, rượu ngoại. Khi nào chẳng may tôi viết truyện khác mà ma tuý, công ty, nước hoa liên quan đến tính cách nhân vật tôi muốn tạo dựng, chắc chắn sẽ học hỏi Cục cưng Thượng Hải của Vệ Tuệ mà nhà kê bình trẻ đã trân trọng xem là văn hoá.

Bây giờ xin được nói về súng lục, đại bác, quá khứ và bắn ai ai bắn bây giờ bắn ai! Quá khứ tôi biết (cái quá khứ mà quý vị bàn luận), hoàn toàn thông qua những cuốn sách giáo khoa lịch sử và sau này là dăm ba cuốn khảo cứu, biên soạn cùng một mớ thông tin báo chí. Sôi nổi nhất, ấn tượng nhất có lẽ là hàng trăm lễ kỷ niệm 30 tháng 4, 22 tháng 12, 27 tháng 7, 2 tháng 9... mà tôi đã tham dự hoặc được hưởng không khí quá độ dưới cờ sao phấp phới rộn ràng. Tôi không hề có mặt vào thời điểm cái quá khứ quý vị luận bàn. Quá khứ của tôi là mấy chú bộ đội miền Nam tập kết không hiểu sao vẫn còn ở lại Thanh Hoá vào thời gian tôi một vài tuổi, thường bế tôi đặt lên chiếc xe đạp Thống Nhất rất oách, chở một vòng quanh làng, cấu véo bầu má phính sữa và xoắn những lọn tóc xoăn chẳng giống ai của tôi vào tay, đôi mắt thấy như nhớ mẹ, nhớ vợ, và có thể là nhớ con (sau này tôi mới biết ánh mắt như vậy là mất mát, là buồn). Quá khứ của tôi nằm trong những ngày cấp 1 trường làng không hiểu sao bị bầu làm quản ca. Của đáng tội, tôi chỉ thuộc mỗi bài “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng’’, thành ra ngày nào cũng Lời Bác nay đã thành chiến thắng huy hoàng… Quá khứ của tôi là những bữa cơm độn khoai, độn sắn với gạo mốc, là những lạng thịt phân chia hiếm hoi hàng tháng được mẹ tôi băm nát kho chung với muối. Quả thực, tôi không được huấn luyện, tôi không hành quân, tôi không được phân súng, tôi không đánh trận, làm sao tôi biết bắn súng lục, nói gì đến bắn đại bác như báo Công an Nhân dân vinh danh! Quý vị nhìn đâu cũng thấy chiến tranh và quá đề cao khả năng bắn nhau của dân tộc mà tôi chỉ là một thành viên còm nhom. Ngày học đại học, học quân sự, phải bắn súng, tôi sợ quá ướt mái quần, trượt oành oạch hết lần này sang lần khác, cuối cùng mưu mẹo, lươn lẹo, mò đến bệnh viện quen xin giấy chứng nhận mắt kém nộp cho nhà trường nên được tha bổng.

Nói dài về kỷ niệm một tý cũng là muốn biện hộ cho mình, muốn tranh tụng cho ra trắng đen cái tội bắn súng lục, bắn đại bác (sao không nói luôn ném bom nguyên tử vào quá khứ cho oách hơn một tý nữa nhỉ?) mà ai đó viết trong bản cáo trạng Công an Nhân dân, An ninh Thủ đô, An ninh Thế giới, Công an Thành phố HCM, Sài Gòn Giải phóng, v.v… Lý lẽ thì đuối lắm, quanh đi quẩn lại cũng quay về: tội viết bằng linh cảm, trực giác của mình đối với con người, xã hội, thế giới xung quanh thông qua những gì còn lắng đọng trong tiềm thức. Suy cho cùng, văn học trước tiên thể hiện cái Tôi của tác giả, rồi sau đó hãy suy luận chuyện lớn. Mà cái Tôi muôn hình vạn trạng, Đỗ Hoàng Diệu làm sao giống Bùi Việt Thắng, làm sao giống Nguyễn Hoà, làm sao giống Trịnh Thanh Sơn, Phúc Linh, Nguyễn Chí Hoan... Mới đây, thầy giáo tôi chê Thanh Lam thể hiện cái Tôi khi hát quá nhiều, vì thế không hay, không thể nào thích. Học trò tôi điềm nhiên trả lời: Em thích Thanh Lam là vì cái điều thầy vừa chê.
Hồng Hà
21-03-06, 11:31
Nhưng mà tôi cứ loành quành đâu đâu, chẳng đưa ra được luận cứ nào thuyết phục để hòng giảm nhẹ tội bắn súng lục, đại bác vào quá khứ. Ôi, dưng mà quá khứ cũng là thứ lan man, tôi không nhìn thấy, tôi không được sờ nắn, ngửi hít, làm sao bắn? Nếu tôi sinh ra trong những năm chiến tranh, ai bảo tôi sẽ không vào chiến tuyến như bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm? Ai bảo tôi sẽ không vượt Trường Sơn như Dương Thu Hương, Lê Minh Khuê? Ai bảo tôi sẽ không bắn súng lục đoành đoạch? Ai bảo tôi sẽ không hy sinh như Nguyễn Văn Thạc? Và nếu ông Trịnh Thanh Sơn sinh ra và lớn lên ở miền Nam, biết đâu ông ấy lại không phải Nguyễn Trung Hiếu, Nguyễn Đình Bảo, Nguyễn Khoa Nam, Lưu Kim Cương? Tội danh mà quý vị đưa ra, tôi mỏi tay cả buổi tối mà không tìm thấy trong Từ điển Pháp luật, lại cũng không thấy miêu tả trong Từ điển Lương tâm. Thôi thì đành lấy cái lan man đáp trả sự mang lang vậy.

Nếu cho tôi nói lời sau cùng trước Toà án Nhân dân (riêng về tội danh bắn súng lục, nã đại bác vào quá khứ), tôi xin kể lại suy nghĩ của một nhà phê bình đã góp ý với tôi (bằng miệng) thế này: “Em quá đề cao quá khứ trong truyện ngắn của mình. Bây giờ người ta đâu thèm nhớ quá khứ, mà quá khứ cũng còn tác động gì đến hiện tại đâu. Quá khứ đã chết trong đời sống bây giờ rồi em ạ.” Tôi mất ngủ cả đêm rồi kết luận, ông ấy nói trúng phóc. Quá khứ thật sự đã chết. Nếu nó còn sống thì làm sao những chiến sĩ anh dũng trong chiến tranh giờ đây lại trở thành tham nhũng viên, quan liêu viên, cá cược viên, ám hại viên nhiều như vậy? Và làm sao cột mốc biên giới cứ dịch chuyển lung tung mà chỉ dịch lùi về phía nam? Và làm sao, làm sao, trăm thứ làm sao... Đêm sau tôi lại mất ngủ. Nếu người ta đã quên quá khứ, sao năm nào cũng kỷ niệm chiến thắng rầm rầm, sao vẫn ta-địch ra rả, sao vẫn hải ngoại, lưu vong, vẫn cấm nhập cảnh, vẫn quê nhà đau thương? Sao vẫn một bên giương trống giong cờ ăn mừng (sao ăn mừng mãi thế), còn một bên biểu tình ném cà chua trứng thối. Ôi, sao vẫn, sao vẫn.. vẫn sao!

Khấu đầu làm lễ hội kế hoạch hoá gia đình Việt Nam để chuyển đề tài. Bóng đè là dâm ô, là trần trụi, là thô bỉ, là sex. Từ “đè” đã nói lên điều ấy rồi còn gì, đã chứng minh ngay điều ấy rồi còn gì. Không biết ai nghĩ ra cái từ “bóng đè” trong tiếng Việt mà giỏi thế, nan giải cho nhiều bậc dịch giả cao niên không thể nào dịch nổi sang tiếng Anh, tiếng Pháp cái tựa Bóng đè cho đúng nghĩa. Bóng đè là sex, cứ cho như vậy đi đã chết ai nào. Sex ở trong người quý vị khi quý vị đọc truyện thì ai mà ngăn nổi. “Sự khác nhau giữa dục tình và khiêu dâm thật đơn giản. Dục tình là cái tôi thích; khiêu dâm là cái anh thích, anh xuyên tạc” (xuất xứ câu nói này xin hỏi Phạm Xuân Nguyên). Văn học trước hết là của con người viết về con người, mà con người có sex, rất nhiều sex. Xã hội đâu đâu cũng ôm, cũng ấp, cũng “hấp diêm”, cũng tươi mát, cũng mát xa, cũng tắm biển chung, cũng cà phê mồi, cũng chân dài, chân lắc, cũng làm tình cũng chửa cũng nạo cũng hút giống như người ta vẫn đang nạo thai văn học (hỏi Nguyễn Văn Lục thế nào là nạo thai văn học)! Không viết về nó, các bậc tiền bối hiện thực phê phán như Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Lê Văn Trương, Nguyễn Công Hoan sống dậy quở trách có phải tủi thân không? Mà đã ai thấy tôi miêu tả trọn vẹn một cuộc làm tình nào từ đầu đến cuối chi li, tỉ mỉ như trong Khát vọng thời con gái của Thiết Ngưng chưa mà bảo là dâm thư. Đừng đánh đĩ quá như vậy chứ. Quý vị lại bảo (mà tiêu biểu là quý vị Bùi Công Thuấn trên Gio-o), sex của người ta cao đẹp, trong sáng, lung linh còn sex Bóng đè là của con vật. Ôi giời ơi, quý vị có biết đọc biết nghĩ không? Sex không phải của hai người yêu nhau thì có cao đẹp, có tinh thần hoà quyện thể xác được không? Sex trong bị đè hiếp, bị cưỡng bức bởi chính người chồng bị bệnh hủi lương tri thì có thanh cao tràn ngập tình yêu được không? Gớm, ai chẳng biết quý vị bảo tình dục là thăng hoa của tình yêu, là sự hoà quyện giữa tâm hồn và thể xác, là trăm ngàn từ hoa mỹ. Nhưng nhân vật của tôi không có cái may mắn hoà quyện ấy, nhân vật của tôi bất hạnh không được làm tình với người mình yêu. Chẳng lẽ tôi miêu tả sex của một cô gái điếm thực thụ cũng phải thăng hoa hoà quyện hết ngày này sang ngày khác bởi tình yêu à? Nói thì lại bảo là chống chế, nhưng mà quý vị quen cách lấy bóng đè người. Nhân vật của tôi sex trong giấc mơ (“Bóng đ蒒), trong hồi tưởng (“Vu quy’’), bạn đọc tò mò chuyện “ấy” chẳng phê chút nào, tốn tiền mua sách! Người thật việc thật còn chẳng ăn ai nữa là mơ với mộng. Chưa kể là bị phê phán cứ cài cắm những thứ cao siêu vào chuyện. Nào là tấm thân cong lên hình chữ S, nào là tấm thân thơm hắc mùi đền đài lăng tẩm không chịu nằm dưới cứ rướn cao lên mãi... Đọc thấy sốt ruột. Chẳng thế mà nhà văn Dạ Ngân phải khẳng định với báo chí khi được hỏi về Bóng đè: “Bóng đè không phải là sex, nó có ý đồ chính trị lộ liễu”. Nói thì lại bảo lắm lời, nhưng cái bác Bùi Công Thuấn nào đó còn viết trên Gio-o là khi viết văn thì đầu óc phải tỉnh táo, phải thanh sạch chứ sao lại viết trong vô thức để cho nhục cảm tràn lấp mà không biết! Ô hay, tôi viết văn chứ có ngồi thiền, tụng kinh niệm Phật đâu. Vả lại, thói quen chẳng mấy tốt đẹp của tôi là vừa viết vừa nghe nhạc lại vừa xem tivi, thậm chí có thể quay người tán phét với bạn bè đủ thứ chuyện trên đời. Chưa kể tôi còn biết khối nhà văn ngồi trong căn phòng chật hẹp nóng bức, lợn đòi ăn kêu inh ỉnh, con nhỏ đòi bú khóc eo ẻo, bà vợ quần xắn móng lợn đang chí choé kêu mất nước. Mỗi người viết một kiểu, sao bác Thuấn cứ khuyên viết văn thì phải ngồi thiền. Tôi mà nghe lời khuyên của bác có khi lại thành bản “Tuyên ngôn Độc lập’’, thành Kinh thánh chứ chẳng thành “Bóng đ蒒. Nhân tiện, tôi đang dự định viết một cái gì đấy mà sex là sex, chỉ là chuyện con người, không cài cắm gì cả (bác Thuấn đừng vội mừng nhé, tôi chỉ trả lời phỏng vấn là tôi chưa bao giờ có ý định viết về sex trong thời điểm ấy, còn bây giờ thì muốn rồi). Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp chân thành khuyên tôi thử sức, và tôi thấy hoàn toàn có lý. Truyện trước tiên phải hấp dẫn cái đã, hấp dẫn mới có người đọc. Và văn học không hẳn - phải - hoặc chỉ là những triết lý cao siêu, đạo đức, khuyên giảng hay nghị quyết. Đời thường, mới là đời thực. Mà đời thực có cái hấp dẫn của nó. Tôi đánh giá cao nhà văn Hồ Anh Thái ở tính hấp dẫn trong các tác phẩm của ông. Hầu hết truyện của Hồ Anh Thái dù là truyện ngắn hay truyện dài đều rất hấp dẫn, đã đọc là không dứt ra nổi, không phải nhà văn nào cũng có tài kể chuyện như vậy. Mà thôi, sex, hấp dẫn, đã tốn quá nhiều giấy mực của quý vị trong thời gian qua, nói nữa lại bảo ăn đòn như thế, bị bóng đè như thế mà không chừa, vẫn ngày càng dâm ô!

Đã mỏi đầu, mỏi tay, vẫn cố trân trọng khấu đầu làm lễ các đồng nghiệp văn chương trong thời gian qua đã phê bình, phát biểu, a dua, nói dối, nói tốt trước mặt, nói xấu sau lưng làm thành vụ án Bóng đè xôm tụ. Kể cả nhiều quý vị chỉ dám khen ngoài bàn trà quán rượu, ra trước thanh thiên bạch nhật thủ thế “im lặng là vàng”. Và tất nhiên cả vài ba quý vị giả vờ ngây thơ: “Nói với nó là tôi không đánh nó, tôi đánh ông Nguyên Ngọc” hay “Vì công việc nên tôi bắt buộc phải viết”. Xin lỗi, tôi có bệnh thấy người sang là bắt quàng làm họ, nên tự nhận mình là đồng nghiệp với quý vị trong cái nghề cao quý này, cái nghề mà khi hành nó phải thanh sạch, chay tịnh! Chúng ta mỗi người thích ăn một món trên bàn tiệc (cũng có khi nhiều người cùng thích một món dẫn đến kết cục vỡ đầu mẻ trán), và chúng ta bài tiết cũng cá nhân, không tập thể như cái thời đóng cửa, tập trung bao cấp. Chỉ xin hầu quý vị một ý kiến thân tình của Nguyễn Huy Thiệp mà tôi may mắn được nghe: “Bản thân viết văn đã khó nhọc hơn những việc khác nên tôi không bao giờ chê bai một nhà văn, tác phẩm nào. Có thể rất thích, thích hoặc không thích nhưng đừng chê bai, dè bỉu.” Tài danh như thế, suy nghĩ nhân hậu như thế, tôi học tập cũng không có gì lạ. Hơi đâu tôi để ý việc thi thoảng người ta vu oan giá hoạ cho mình một tý. Như việc tôi nhận xét truyện của Lê Minh Hà, Phạm Hải Anh thực sự hiền lành (gặp các chị tôi càng cảm được sự hiền lành ấy) là đánh giá của một độc giả khi đọc tác phẩm của nhà văn. Viết được hiền lành đâu có dễ. Cứ hiền lành là không hay ư? Thế mà có người vội vàng nắm lấy cơ hội chụp mũ ngay rằng tôi chê bai Lê Minh Hà, Phạm Hải Anh. Hết biết! Rồi ông Nguyễn Hoà thì bảo tôi sớm nói to. Gớm, Nguyễn Hoà đại ca thông thái đọc một hiểu mười chứ ai mà vội vàng kết luận thế? Số là trả lời phỏng vấn Hợp Lưu tôi phàn nàn đọc báo Văn nghệ bây giờ thấy chán quá, chẳng bù cho cái thời gọi là Đổi mới lần 1. Nên tôi mới than thở rằng “đã xa rồi ơi Huy Thiệp, ơi Bảo Ninh, ơi Vàng Anh...’’ Vì tôi khao khát hãy có thêm thần tượng như tôi đã thần tượng Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Phạm Thị Hoài hay Phan Thị Vàng Anh. Tôi luyến tiếc. Nếu chưa đọc, tôi mời Nguyễn Hoà đọc phỏng vấn Thu Phương trên eVăn rồi dành nhận xét của phê bình đại ca Nguyễn Hoà nói to lên cho chị ấy sẽ thoả đáng hơn nhiều. Khi mà chị ấy khoe đã xuất bản rất nhiều sách và rằng chị ấy Đổi mới, và có nhiều người bắt chước Thu Phương... Ôi trời, cỡ như Nguyễn Huy Hiệp, cỡ như Phạm Thị Hoài mà còn chẳng dám khẳng định ai đó bắt chước mình nữa là. Thú thực tôi chưa bao giờ biết Thu Phương là nhà văn với những tác phẩm nào, nghe tên lại cứ nghĩ ca sĩ, đọc phỏng vấn mới biết chị còn viết kịch. Bấm phone cho một đạo diễn danh tiếng ở Sài Gòn thì được nghe ông đanh đá: “Thu Phương hả? Kịch vứt đi!” Tôi mắng ông đạo diễn cái tội đanh đá một trận rồi quên, nhưng chắc chắn không bao giờ tôi bắt chước chị. Có thể rồi chị sẽ cười vào cái sự ít đọc của tôi, sách của chị mà lại chưa đọc! Nhưng bộ nhớ tôi có hạn, chẳng được thông minh, mà lại toàn nhớ những của độc. Ví như cái thời xa lắc xa lơ, chị Dương Phương Vinh xuất hiện có một lần với truyện ngắn “Ngày thường’’ nhưng tôi nhớ mãi, hay chị Nguyễn Thị Ấm tôi đọc 3 truyện nhưng nhớ đến bây giờ.

Còn biết bao nhiêu người mà đáng ra tôi phải khấu đầu làm lễ. Nhưng thôi, lần này tôi không khấu đầu, tôi không làm lễ. Tôi ngồi trong xó chiêm ngưỡng họ, lắng nghe họ và cảm phục họ. Họ nói tôi dũng cảm khi viết Bóng đè và cho công bố trước bàn dân thiên hạ. Họ nhầm. Dũng cảm không phải là tôi, dũng cảm là những người dù bị rất nhiều sức ép, cảnh cáo nhưng vẫn phát biểu rõ ràng chính kiến của mình trước công chúng về Bóng đè. Đó là bác Nguyên Ngọc, là anh Phạm Xuân Nguyên, là bác Phạm Toàn, là thần tượng Nguyễn Huy Thiệp, là nhà thơ Dư Thị Hoàn, là nhiếp ảnh gia Dương Minh Long, là tiến sĩ văn học Nguyễn Thị Bình, là người ẩn danh mà tôi không hề biết mặt lấy bút hiệu Cố Nhân... là không ít nhà báo và toà soạn bất chấp chỉ thị của ai đó vẫn bênh vực Bóng đè, là hàng ngàn độc giả yêu mến gửi thư, email, gọi điện. Ai đó viết rằng tôi trở thành hiện tượng nhờ công nghệ lăng xê. Nếu vậy, tôi phải trả cho công nghệ ấy bao nhiêu tiền nhỉ? Sao cái công nghệ gì siêu việt thế, bị chỉ thị cấm đoán thế mà vẫn thành công. Ai đó lại khờ dại đến mức nghĩ rằng tôi được lăng xê vì tôi là con của nhà văn Đỗ Văn Phác. Nhờ trời, họ biết chính xác tên bố tôi, nhưng bố tôi là ai nhỉ? Ông có danh tiếng như Trần Dần hay Nguyễn Quang Sáng không? Ơn trời, trong gia đình mình tôi không may bị nổi đình nổi đám thế này cũng đã quá khổ. Nhân đây, tôi xin thành thật xin lỗi rất nhiều độc giả mà tôi đã không thể hồi âm email hay tin nhắn trên điện thoại và các nhà báo tôi đã từ chối trả lời phỏng vấn trong thời gian qua. Mong các bạn đừng giận. Sau này, nếu tôi được xuất bản tác phẩm nào nữa, tôi hy vọng thế, gặp các bạn cũng chưa muộn. Dưng mà tôi nói ‘‘nếu’’ thôi nhé, vì viết văn là niềm đam mê nhưng không phải cơm áo gạo tiền, không phải đời sống, tham vọng của cuộc đời tôi. Nhiều người dị ứng với tôi vì suy nghĩ này, nhưng xin đừng ép tôi phải nói khác điều tôi nghĩ.
Hồng Hà
21-03-06, 11:32
Một người nữa tôi không thể không cảm ơn. Đấy là nhà văn Trần Vũ, nguyên chủ biên tạp chí Hợp Lưu. Truyện ngắn “Tình chuột’’ được gửi thẳng đến ban biên tập Hợp Lưu khi mà tôi không biết một ai trong số họ. May mắn cho tôi, chính Trần Vũ là người đọc và trả lời. Từ đấy, anh động viên, khuyến khích, hối thúc tôi viết truyện. Một loạt truyện ngắn của tôi ra đời nhanh chóng. Và anh tự tay cắt ngắn cho tôi 2 truyện “Bóng đ蒒, “Dòng sông hủi’’. Chính anh đã yêu cầu tôi khi viết phải cầu toàn, phải xem mỗi tác phẩm là một viên ngọc chứ đừng vội vàng rồi được chăng hay chớ. Tôi cũng biết, không phải anh nhiệt tình với riêng mình. Trách nhiệm chủ biên trao đổi, xin bài, góp ý, biên tập, anh làm công việc này với nhiều tác giả cả trong lẫn ngoài nước. Dù bây giờ nhiều tin đồn ác ý đang được lưu hành, chính thức được ông Mai Quốc Liên phát biểu trong Hội nghị Lý luận phê bình toàn quốc mới diễn ra hồi đầu tháng 3 năm nay, rằng có sự cấu kết giữa tôi và Trần Vũ để viết “Bóng đ蒒, để đánh từ tung thâm đánh ra. Nhưng tôi, Trần Vũ, những người yêu mến chúng tôi đều hiểu bầy kền kền sẽ bay đi khi không tìm ra xác chết.

Không ít quý vị tò mò về thái độ người thân của tôi khi đọc Bóng đè. Và người ta mong chờ sẽ nhận được câu trả lời rằng họ nổi giận, họ mắng chửi, họ cấm cửa tôi. Nhưng người ta phải chưng hửng khi biết rằng bố mẹ tôi luôn tự hào về đứa con út bướng bỉnh của mình. Anh trai tôi gọi phone kể chuyện được trẻ em bán báo mời mua bản photocopy Bóng đè giá 49 ngàn trong khi giá bìa ghi 25 ngàn rồi cười hề hề: “Cô giàu to nhé”. Người yêu tôi thích ngay từ truyện đầu tiên tôi viết và ủng hộ tôi hết lòng. Tôi đùa: Em sẽ không viết nữa, anh giận tôi cả tuần. Người thân của tôi quá ưu ái chứ tôi tự biết tôi là một thiếu nữ Việt rất bình thường. Con người ta được Nhà nước, Chính phủ, Ban này ngành nọ, hay chí ít thì cũng Trung ương Đoàn, Trung ương Đội tặng thưởng huy chương, giấy khen, bằng khen… sướng hoan sướng hỉ. Tôi chẳng có gì, lại búa rìu ngập môi!

Người ta cứ kháo ầm lên sau vụ Bóng đè, Đỗ Hoàng Diệu tậu ô tô, giàu lắm. Thậm chí trên tờ An ninh Thủ đô, phóng viên gì đó còn đưa tin số tiền nhuận bút mà Đỗ Hoàng Diệu nhận được làm khối người phải giật mình nếu được tiết lộ, là ước mơ của tất cả nhà văn Việt Nam bây giờ! Nghe rùng rợn! Ông đầu nậu thì khăng khăng ở ngoài hiệu sách đã trả cho Đỗ Hoàng Diệu đủ 50 triệu đồng Việt Nam (phải ghi rõ không thì lại nhầm 50 triệu gì gì). Trong khi tổng kết, cuối cùng về vật chất Bóng đè mang lại cho tôi 35 triệu được ông đầu nậu đưa làm ba đợt. Nhiều người bảo tôi giấu, tôi dối, tôi sợ phải khao, tôi sợ bị cướp nên ỉm đi. Sách bán chạy thế cơ mà, bán rầm rầm ầm ầm (một phần nhờ hệ thống báo ngành Công an quảng cáo giùm). Chị tôi ở Sài Gòn đi 3 lần đến hiệu sách Fahasa trên đường Nguyễn Huệ vẫn không mua được Bóng đè. Lần thì thấy sách trên kệ nhưng cô bán hàng thông báo sách đã có người đặt mua trước, lần thì sách đã hết cả tuần nay, lần thì chúng em đang trên đường ra ga nhận sách. Rồi tổng kết của Fahasa thì Bóng đè bán chạy thứ 4 trong năm, tính chung tất cả các loại sách không riêng gì văn học. Hấp dẫn chưa, mùi tiền thơm chưa! Nhưng 35 triệu vẫn là 35 triệu! Bây giờ thì sách lậu tràn lan, đâu đâu cũng Bóng đè lậu, còn bán trên cả mạng web nhà sách Tự Lực tại Mỹ giá 10 $. Bản in chính đã nhoè nhoẹt với bìa sách trình bày vừa sến vừa quê, bản in lậu trông chẳng khác gì tập da chó ghẻ! Nể độc giả mua sách mang đến thì phải ký tặng, nhưng cứ thấy ghê ghê. Dưng mà đối với tác giả Bóng đè bây giờ sách lậu cũng chẳng có gì khác sách thật. Vẫn là 35 triệu. Chính ông đầu nậu Bóng đè tuyên bố ở hiệu sách khi được thông báo về tình hình sách lậu thế này: ‘‘Quyển này anh ăn đủ rồi, sách lậu cũng thế thôi!’’ Tôi còn nói gì được nữa? Thôi thì thế thôi. Đâu có nghĩ viết văn để làm giàu! Thực sự tôi cũng đâu mặn mà, nhiệt tình cái vụ in ấn Bóng đè này. Gọi năm lần bảy lượt, chẳng biết đến lần thứ mấy tôi mới đến gặp đầu nậu. Nghe tin 3 truyện bị kiểm duyệt bỏ đi, tôi đã cương quyết stop, nhưng mà đúng là đàn bà, nghe bùi tai một tý lại chặc lưỡi in thì in!

Gặp tôi, nhiều quý vị tò mò về đôi bàn tay. Thì bàn tay tôi đây, cũng may chưa bị nhăn nheo, cũng không bị chuối mắn. Nhưng cũng không biết đó thật sự có phải đôi bàn tay của tôi hay không. Tôi vẫn không thể nào nhận ra được bản thể bên trong của chính mình. Tôi còn phải sống, phải học nhiều. Ngày nào đó, ngày tôi sẵn sàng, bàn tay hãy còn muốn nắm níu tự do, mà thực sự là bàn tay của chính tôi, sẽ lại hiện diện như người hướng dẫn để giúp tôi. Bàn tay đó là bàn tay của người khác khi nào tôi còn chưa biết.

Tôi rất thích một câu chuyện của người Sufi. Một con chó lạc lối trong toà lâu đài bằng gương. Khi nó nhìn quanh thì thấy đâu đâu cũng toàn chó là chó. Nó rất phân vân: nhiều chó xung quanh thế. Nó bắt đầu sủa, những con chó khác cũng sủa theo. Và khi tiếng sủa của nó tràn ngập căn phòng thì nó sợ hãi vô cùng, nó thấy cuộc sống của nó đang bị nguy hiểm. Nó sủa to hơn, chạy khắp đây đó để đánh nhau với những con chó trong gương đến khi kiệt sức. Sáng sớm, người ta tìm thấy xác nó bên trong lâu đài, và xung quanh nó có vô vàn xác chó. Con chó chết vì chạy, sủa và đánh nhau với hình ảnh phản chiếu của chính mình. Xin quý vị đừng vội mừng rằng tôi kể câu chuyện này sẽ gậy ông đập lưng ông. Tôi thấy thương con chó quá mà thôi. Tôi nghĩ, khi chúng ta thấy người khác, khi chúng ta chê bai người khác thì chỉ là sự phản chiếu của chính chúng ta mà thôi. Cho nên ý tưởng về người khác là do cái dốt nát của chúng ta. Chỉ có đơn độc bản thân mình dưới vô số dạng, chỉ có bản thân mình trên vô số cuộc hành trình, chỉ có bản thân mình trong vô hạn tấm gương, mặc dù điều người ta thấy là khác với bản thân mình (tôi mượn ý của Osho). Vì thế, tôi không sợ tiếng sủa của những con chó ảo, tôi chỉ sợ chính mình mà thôi. Còn ai đó cứ chạy rong trong lâu đài ngoắt ngéo làm bằng gương, cứ đánh nhau với chính suy nghĩ của mình rồi vỡ đầu vì nó, xin hãy tiếp tục. Tôi luôn quan niệm, nhà phê bình phải là một người thông tuệ và bản lĩnh, sáng suốt hơn nhà văn rất nhiều. Nhưng hỡi ôi, Việt Nam ta đếm có bao người như vậy?

Đến lúc này, dường như tôi đã quên Bóng đè để bắt đầu nhiều thứ khác. Cho dù tiếng chó sủa to đến mấy, cho dù bị những chiếc bóng đè thế nào, sau Bóng đè tôi vẫn là Tôi.

16 tháng 3 năm 2006

© 2006 talawas
Happiness
21-03-06, 12:03
He hé viết như nìn í. Thấy rõ mặc cảm về nguồn gốc nhà quê và què cụt văn hoá.

Dưng mờ nhờ công lao các nhà phê bình trẻ phê bình già thời gian qua ra sức đưa em nó lên cái tầm có thể ngồi xổm vào mồm các anh, nên bi giờ em nó làm việc í thật.

Bạn Sất mình giận DTA, nói chung có thể hiểu được ný do :D
DTA
21-03-06, 13:32
Hị hị, Háp dốt. Viết thế là hay.

Đối với nhà văn, hạng nhất hay hạng bét cũng vậy, lúc đe'o nào cũng chỉ có 2 loại nhà phê bình: 1) Nhà phê bình tốt, tức là khen tác phẩm của mình và 2) nhà phê bình tồi, tức là chê tác phẩm của mình. Đấy đã là một tiên đề rồi, không cần chứng minh. Em Diệu chỉ thể hiện cái bản chất nhà văn của nó thôi chứ đâu có gì quá đáng?

Anh thì đánh giá cao bài viết này.
Moai Hè
21-03-06, 14:04
Chú DTA nói thế chị cho là đe'o được. Nhưng đe'o được hay được cũng không thể nào nói bừa như con lừa thế được, chúng nó chả vả cho vào mồm, phỏng ạ? Thế được là thế nào? Và léo được là thế nào? Đe'o được như chị nói, tức là chú phóng ra cái chữ chễnh chiện ra giữa bốt là "bản chất nhà văn". Thứ nhất, em tư Diệu léo bao giờ có cái gọi là tư cách nhà văn - kể cả nhà văn lò An Nam khổ như chó - nên không thể nói em là thể hiện bản chất nhà văn, em Diệu cũng tự vỗ ngực em ta là nhà nữ luật gia chuyên cố vấn nhớn, nhéo phải nhà văn, nhá! Thứ hai, chú cho chị hỏi bản chất của nhà văn là cái léo gì? Là không biết tư duy, phủ định người luôn phủ định cả mình á? Cái léo gì mà là con chó soi gương tự sủa bóng, thế sao em Diệu không nghĩ tất cả các anh nhà văn trẻ già đồng loạt xông vào liếp em cũng là cái bóng em tự đứng lên sủa trước gương nhỉ? Èo, vãi lái. Thật tay xé quần, chân giật áo, miệng gào hiếp hiếp. Dạo này báo nhàn nhạt bài đăng chị ấy mà hình như vẫn lăm le ra tiểu thuyết đâm lại viết cả bài chửi đổng cả làng trúng đâu thì trúng. Chỗ chị chả qua dạo này đói bài nên bốt lên xế, các chú đừng tưởng chị tranh cơm của Trần Vũ nhá!
DTA
21-03-06, 14:37
Cô em bắt đầu bị hâm nặng rồi. Thế đe'o nào gọi là tư cách với không tư cách. Vớ vẩn hết sức.

Còn cái anh nói về bản chất nhà văn, cô đe'o hiểu thì cũng lạ. Ở đây chỉ nói đơn giản là khía cạnh thích khen, ghét chê. Khen có thối như kứt, ngu như như bò thì vẫn cứ thích nghe, vẫn sướng âm ỉ, vẫn cứ tin lấy tin để. Còn chê có giỏi như thánh thì cũng đe'o cho là phải, vẫn hậm hực bực bội. Đại khái thế, đặc biệt trong văn chương nó thế. Còn tại sao dân văn veo nó dở hơi thế thì anh cũng đe'o biết.
Phương Thảo
21-03-06, 15:08
Khen có thối như kứt, ngu như như bò thì vẫn cứ thích nghe, vẫn sướng âm ỉ, vẫn cứ tin lấy tin để. Còn chê có giỏi như thánh thì cũng đe'o cho là phải, vẫn hậm hực bực bội. Đại khái thế, đặc biệt trong văn chương nó thế. Còn tại sao dân văn veo nó dở hơi thế thì anh cũng đe'o biết.

Cái này thì đơn giản thôi. Bởi vì mấy cái ngành văn học nghệ thuật/khoa học xã hội nói chung chả có tiêu chí mẹ gì để đánh giá cả. Kứt của mình vốn đã thơm rồi, giờ lại được thằng khác khen thoang thoảng hương ngọc lan làm gì chả sướng.

Mà công nhận Sất ấm ức DTA cũng đúng. Giá Sất gặp Trần Vũ trước em Diệu thì biết đâu Hăm mốt phát đại bác lại chả nổ tung Hội Nhà Văn gây ra một cơn sốc thẩm mĩ. Hẹ hẹ.
cot ang ten
21-03-06, 15:13
Hai vị kính nêu trên !

Các cụ ta có câu "Con hư tại mẹ cháu hư tại ông bà".

Nói quấy quá cho vui chứ ông bà thì hư thế quái nào được !

Ví dụ mấy cụ cứ đè cái bóng đè ra mà khen như thể là tinh hoa của văn học thời đại mới, là "trí tuệ VN",thì chúng ta coi như các cụ chưa viết cái gì ! nhá ! thống nhất thế nhá ! Dứt khoát thế, ai có cạy miệng cũng dứt khoát không khai mấy cụ núp sau đống rơm nhá !

Kính !

-------------

Cho em một nghìn, một nghìn thôi !
Cổ Nhuế
21-03-06, 15:17
Anh đã ba lần hô quyết tâm đọc hết bài của em Dệu nhưng cả 3 lần đều thất bại, nên chẳng biết nó dở đến mức độ như thế nào, đấy chỉ là cảm nhận trên khía cạnh tư duy và cách hành văn thôi.
cot ang ten
21-03-06, 15:22
Chú Cổ Nhuế à !

Chú hô 3 lần mà không đọc nổi một tác phẩm !

Thì tác phẩm ấy có được liệt vào tác phẩm "khó đọc" không nhẩy !

----------------

Cổ Nhuế có nàng thợ may
Lâu lâu lại bị kim ăn tay

Thoát Hoan
TheDifference
21-03-06, 15:54
Con mẹ Hấp hôm nay nó vắng nhà, ku kột ăng ten gì đó thì mới dừng lại ở chỗ viết nhảm, chứ chưa dùng đến tuyệt chiêu creating thread, nên anh chưa mách bọn TZV. Ku cẩn thận.

......
Happiness
21-03-06, 16:24
Còn cái anh nói về bản chất nhà văn, cô đe'o hiểu thì cũng lạ. Ở đây chỉ nói đơn giản là khía cạnh thích khen, ghét chê.

Bác DTA làm ơn làm rõ cho các bạn tại sao phải là nhà văn thì mí có bản chất thích khen thích chế nhở? Em tưởng làm người đứa x nào chả xế?
Thu Muộn
21-03-06, 16:50
Nhưng em thấy chị Diệu bác DTA bênh thế chứ bênh nữa cũng không được. Mà bác DTA tập trung vào chuyên môn đi. Bác nói Diệu viết được mà được là được thế nào. Chị Diệu chửi hai câu:

1. Đứa nào chửi bà với Trần Vũ fukc nhau ra bóng đè thì là lũ kền kền ăn xác thối.
2. Đứa nào chửi bà thì chúng mày là chó sủa bóng trong gương, chúng mày bẩn thỉu léo ra gì nên bóng đen ngòm ngòm mà tự chửi, tự cắn đuôi cho chết cụ chúng mày đi. Thế nhưng mà chị Diệu chúng mình cũng chửi các bạn bỏ mịa ra đấy thôi, thế chị cũng là chó sủa bóng à?

Tóm lại là chị í chửi, chả có lý luận, lý lèo gì, văn phong thì loằng nhà loằng nhoằng như triện chưa được biên tập của chị í. Tức là văn hỏng, ý hỏng. Thế thì được là được ở đâu? Hay là được ở cái đoạn thể hiện đúng bản chất nhà văn tức là như bác DTA bốc thơm thì sướng, bốc ấy thì chửi, hoặc như chị Moai Hè bảo là sắp ra tiểu thiết nên lại chửi giang hồ để lấy lại số má kiếm thêm 35t nữa?
Phương Thảo
21-03-06, 17:08
Thằng Hấp chả hiểu mẹ gì. Bác DTA là "nhà văn" cho nên cách diễn đạt nó phải "ý tại ngôn ngoại". Đại khái, ý bác ấy là bọn "bình thường" (nghĩa là không phải bọn "nhà văn") thì cũng thích khen ghét chê nhưng mức độ của chúng nó in ít thôi. Còn bọn nhà văn, cái ấy thuộc về bản chất, nghĩa là sinh ra chúng nó đã thế rồi, không thế không phải là nhà văn.

Giờ anh trực quan sinh động cho 4C dễ hiểu. Lấy ví dụ thằng Bím em giai anh chẳng hạn, nó viết phần mềm Vietkey, chạy như kít chó, suốt ngày báo lỗi. 4C xúm vào khen lại còn trao giải Xôi thịt Vịt ngan cho nó thì có khi nó ngượng đỏ hết một số thứ.

Nhưng bọn "nhà văn" thì khác. Lấy ví dụ "nhà văn" DTA bốt trong này nhõn có 1 dòng là "fffddfodss fsfseeedll". Lập tức anh các chú vào làm ngay một bài review, khen đây là một trong những câu thơ hậu hiện đại hay nhất của Việt Nam trong vòng bốn ngàn năm qua, câu thơ là một tia chớp sáng chói lóe lên trong bầu trời tâm thức của giới nghệ sĩ Việt Nam, nó là kết quả của những giây phút cảm hứng xuất thần cộng với ba mươi năm chiêm nghiệm về kiếp người khốn khó của người nghệ sĩ bán thuốc lá dạo trong những đêm tối mịt mùng trên bầu trời Berlin blah blah.

Kết quả thì thế nào? "Nhà văn" DTA sẽ cực kỳ quý anh, bác ấy sẽ gọi anh là nhà phê bình xuất sắc nhất của mọi thời đại, là lương tri của nhân loại... và rất có thể khi anh về Hà Nội bác ấy sẽ dẫn anh đi nhậu triền miên. Còn thằng Đít thì sao? Tất nhiên bác ấy sẽ ghét cay ghét đắng, gọi nó là đồ con lợn bồi bút thối tha, con kền kền hít xác thối, con chó sủa gương, con diều hâu chó má....
Huyền Trang
21-03-06, 17:19
Đúng là cả làng đều "nhục nhưng mà vui"
TheDifference
21-03-06, 18:00
Lấy ví dụ "nhà văn" DTA bốt trong này nhõn có 1 dòng là "fffddfodss fsfseeedll". Lập tức anh các chú vào làm ngay một bài review, khen đây là một trong những câu thơ hậu hiện đại hay nhất của Việt Nam trong vòng bốn ngàn năm qua, câu thơ là một tia chớp sáng chói lóe lên trong bầu trời tâm thức của giới nghệ sĩ Việt Nam, nó là kết quả của những giây phút cảm hứng xuất thần cộng với ba mươi năm chiêm nghiệm về kiếp người khốn khó của người nghệ sĩ bán thuốc lá dạo trong những đêm tối mịt mùng trên bầu trời Berlin blah blah.

Kết quả thì thế nào? "Nhà văn" DTA sẽ cực kỳ quý anh, bác ấy sẽ gọi anh là nhà phê bình xuất sắc nhất của mọi thời đại, là lương tri của nhân loại... và rất có thể khi anh về Hà Nội bác ấy sẽ dẫn anh đi nhậu triền miên. Còn thằng Đít thì sao? Tất nhiên bác ấy sẽ ghét cay ghét đắng, gọi nó là đồ con lợn bồi bút thối tha, con kền kền hít xác thối, con chó sủa gương, con diều hâu chó má....
Dcm, anh xin lỗi anh chửi bậy, nhưng dù anh rất ghét thằng Phương Thảo fò fạch này, mà quả này thì anh thua. Anh đúng là "đồ con lợn bồi bút thối tha, con kền kền hít xác thối, con chó sủa gương, con diều hâu chó má ...", và để sửa sai, anh đã tự edit bài mình. 4C nên hiểu như thế thì cũng chả khác đe'o gì chiện thằng 35cm phải nghiến răng lại bảo "Ok, I will cut" cho nó đủ 30cm đâu.

Mà thế đe'o nào, khi anh đọc lại cái đe'o gì trên kia, lại thấy có vẻ như thằng Thảo nó đang khen mình. Thế anh tự nhận thế, có bị coi là tự cao không nhỉ?
Mecado
21-03-06, 18:17
Lèo mịa, 4c cãi nhau anh càng thấm thía cái câu " văn mình vợ người"
@Đít phò: Hôm nay khiêm tốn nhỉ, nhận thua sớm thế. Cắt 5 phân thôi đé,o được đâu, cắt thêm 15 phân nữa đi .
cot ang ten
21-03-06, 19:52
Nó đặt mình một triệu để viết cái truyện ngắn, dài 4 trang báo, như vậy một trang hơn hai trăm, không bằng viết báo.

Không viết thì không mua được cái quần, quần áo cọc cạch quá. Động cơ viết của mình trong trường hợp này không bao giờ gọi là "sáng tạo", mình thô thiển lắm, nhục thế, thực sự là phải làm một cái công việc rất hèn. Đến 90 % công việc của mình đều ít hay nhiều mang tính thấp hèn.

Đang bí đề tài, lên mạng tìm, thì gặp phải cảnh "chửi nhà văn".

Nghĩ bụng, truyện trước nó không đề tên mình, truyện này cũng bảo nó đừng đề tên.
Truyện ngắn và cả tiểu thuyết thời nay, chả phải mình, mà cả ông Tàu cũng thế, lắm khi mục tiêu, động cơ lẫn xúc cảm thấp hèn và ti tiện lắm.
Nên người nông dân thường ngẩng cao đầu mà nhà văn thì cứ hay bị bệnh sợ dẫm cứt trâu.

Bố nào là nhà văn mà không có cái văn hóa tự chửi mình, toàn đi chửi anh em bè bạn thì đều là đứa chẳng ra gì. Nói nghiêm túc đấy. Chỉ lừa được dân ngoài nghề chứ cái dân ăn mòn bát đũa từ 24 con chữ thì trò đó bịp nhảm nhí.

Dù sao, khỉ thật, vẫn thương cái Dệu.

Bên Mỹ bắn phí cả tàu vũ trụ không sao, bên mình viết sai vài chi tiết thì chửi nhau chả còn theo cái luật pháp gì nữa. Nhiều bài đăng báo hẳn hoi, Dệu nó có thể kiện được, vì tội lăng mạ cá nhân. Nhưng bên ta chuyện ấy nó thường, chả bị làm sao.

Nếu Dệu nó đen, là vì nó sống chỗ cái chân đèn. Thế thôi. Mình cũng như nó.
Nhưng mình khôn hơn, sẽ bảo với bên báo là đừng đề tên tác giả.

Nghĩ cho cùng, các nhà khoa học các nhà nghiên cứu không bao giờ phải lấy ních nêm.
Một phần vì họ xứng đáng như thế, một phần là thiên hạ chẳng biết chửi họ vào đâu, cứ như ông sản xuất ra vũ khí thì sau lại có giải thưởng trao cho hòa bình. Kể ra họ mới là kẻ túc trí đa mưu.
Lão Nông
21-03-06, 20:07
Nên người nông dân thường ngẩng cao đầu mà nhà văn thì cứ hay bị bệnh sợ dẫm cứt trâu.


Ông nhà văn ăng-ten-đài-ori-ông-tông này viết sai rồi, đúng là ông chưa đi thực tế xem nông dân sống thế nào. Bọn tôi khổ bỏ cha, suốt ngày cắm mặt xuống bùn, đâu có được vừa đi vừa huýt sáo như mấy ông trí thức.

Mà hỏi thật ông, tai con trâu nó ở trên hay ở dưới cái sừng, ông có biết không? Nông dân chúng tôi cấy lúa tay ngửa hay tay sấp, ông có biết không? Nếu ông không có thực tế về nông dân chúng tôi thì đề nghị ông đừng đưa chúng tôi ra làm ví dụ, cảm ơn ông.

:nutkick:
Chơi cờ
22-03-06, 10:15
Cái này thì đơn giản thôi. Bởi vì mấy cái ngành văn học nghệ thuật/khoa học xã hội nói chung chả có tiêu chí mẹ gì để đánh giá cả. Kứt của mình vốn đã thơm rồi, giờ lại được thằng khác khen thoang thoảng hương ngọc lan làm gì chả sướng.

Mà công nhận Sất ấm ức DTA cũng đúng. Giá Sất gặp Trần Vũ trước em Diệu thì biết đâu Hăm mốt phát đại bác lại chả nổ tung Hội Nhà Văn gây ra một cơn sốc thẩm mĩ. Hẹ hẹ.

Bạn Trần Vũ đọc 21 khúc đại bác đến chương 2 thì tắt điện. Vấn đề ko phải là trước hay sau. Hồi Sất gửi cho bạn cũng vào giữa năm 04, sau đó mấy bác trong nước ko thấy bạn Vũ đèn đóm gì bạn Sất mới tiện thể lờ đi rồi tung bạn Diệu lên. Có lẽ vì dạo đó bạn Sất email cho bạn Vũ đáo để đanh đá quá, ko thỏ thẻ như bạn Diệu. Có cái thư bạn Sất viết cho bạn Vũ bốt trên diavn một dạo rồi đấy, các bạn lục lại bên tathy sẽ thấy.

Vấn đề là bạn Vũ tắc điện nên bạn DTA cũng tắt luôn. Bạn Sất ah, ấm ức gì, thấy cần phải đọc thêm sách phê bình cho các bạn mở mắt các bạn ra thôi.

Cứ đợi nhé.
Chơi cờ
22-03-06, 10:37
Diệu thì quả là xứng đôi vừa lứa với kiếu ní nuận như bác Phạm Toàn. Tuy nhiên, câu hỏi cơ bản nguyên lý kế thừa và phát triển áp dụng cho văn chương nghệ thuật như thế nào mình nghĩ hết sức nghiêm túc. Chỉ những người có tri thức thực sự mới có thể tìm thấy từ những câu hỏi ngây ngô da diết những ý tưởng mà từ đó mà giúp cho sự ngây ngô da diết đó có thể tiến triển để trở trở nên thông minh hay hớm.Nếu ko mọi sự nhận xét và phê bình sắc sảo của các vị chỉ ví như trò hạ nhục người khác để chứng minh cho sự sắc sảo của mình cần được bọn ngu dốt mở mắt thôi, đó là thái độ rất chung của mấy người Hải ngoại khi ko được thừa nhận ở Việt nam. Tất nhiên là họ rõ ràng là giỏi giang xuất chúng hơn hẳn những người trong nước rồi, tuy nhiên sự mặc cảm của họ thì mấy người trong nước ko có khả năng đồng cảm nổi.


http://www.tiasang.com.vn/newspage?id=305
Đang ở đâu hay là đang đi về đâu?
Phạm Toàn


Tiểu thuyết Việt Nam đang ở đâu (chủ đề ra mắt chuyên mục Văn học của Báo Điện tử Vietnamnet) là một câu hỏi thảo luận quá to tát! Nó quá to tát vì cuộc cải cách nền tiểu thuyết Việt Nam, nếu có cuộc “cải cách” ấy, chỉ liên quan đến những cá nhân người viết văn xuôi. Những người viết này không mấy cần đặt cho mình câu hỏi đặt ra cho những người thực ra chỉ đứng bên ngoài công việc sáng tác. Còn những người sáng tác lại chỉ có câu hỏi ta đang làm gì? Họ đặt ra câu hỏi này mà không phân biệt chỗ khác nhau giữa sự phát triển của khoa học-công nghệ, với sự xuất hiện những tác phẩm nghệ thuật giá trị.


Cách xuất hiện của phát minh khoa học hoặc sáng tạo kỹ thuật nhiều khi rôm rả không khác mấy với sự ra đời các tác phẩm nghệ thuật, thế nhưng chúng bao giờ cũng có đặc điểm là thừa kế nhau. Nói một cách hình ảnh, thế hệ khoa học sau bao giờ cũng đứng trên đôi vai thế hệ khoa học trước mà vươn xa.
Tháng 11 năm 1919 hai đoàn nghiên cứu Anh đã đến Tây Phi và Brazil chụp ảnh nhật thực để thử nghiệm lý thuyết tương đối rộng của Einstein. Kết quả thu được đã khiến cho Vật lý học nằm ở hàng tít lớn các tờ báo khắp thế giới. Báo Times khi đó tuyên bố: "Cách mạng khoa học - Lý thuyết mới về vũ trụ - Các tư tưởng của Newton đã bị lật nhào". Theo Einstein, trọng lực không phải là một lực xảy ra tức thời kiểu quả táo của Newton rơi xuống gốc, mà đó là kết quả của đường cong không gian-thời gian. Những vật thể lớn, như các hành tinh, làm cho tính hình học của không gian bị vênh. Năm 1911 Einstein gợi ý cho các nhà thiên văn hãy nhân hiện tượng nhật thực để thử nghiệm điều ông kết luận rằng "các tia sáng đi ngang gần mặt trời sẽ bị trường trọng lực làm cho thiên lệch đi". Thành tựu kết thúc ngày 6 tháng 11 năm 1919 theo lời khuyên của Einstein đ㠓đứng lên vai ông” để kiểm chứng lý thuyết của ông.
Còn với Vật lý học trước Einstein? Tính chất phát triển của nền khoa học và kỹ thuật đã được hai tác giả Mỹ sơ kết như sau. “Ta thường nói rằng nền khoa học hiện đại được bắt đầu với công trình từ thế kỷ thứ 17 của Isaac Newton. Quả tình là cái loại Vật lý học chúng ta học ở nhà trường và được ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày để thiết kế xây dựng một cây cầu bắc ngang con sông, hoặc để tính toán đường đi của con tầu vũ trụ đang bay từ Trái đất tới Mặt trăng, thảy đều gọi là Vật lý học Newton. Newton đã đề ra ba quy luật cơ bản xác định cách thức vận động của vật thể và phát biểu định luật trọng lực giải thích cách thức các vật thể hấp dẫn nhau từ xa. Hơn hai trăm năm trước khi Albert Einstein xuất hiện với thuyết tương đối của mình, Newton cũng đã xác lập nguyên lý tương đối luận đầu tiên của ông. Thế nhưng Newton cũng xây dựng công trình của mình trên công trình của những người đi trước, đặc biệt là công trình của Galileo Galilei, người đã qua đời đúng vào năm sinh Newton...”.
Còn trước Galilei thì sao? “Vào nửa cuối thế kỷ thứ 17, có đầy rẫy những ý tưởng mới thay thế cho những niềm tin đầy quyền lực từ thời những nhà tư tưởng cổ đại Hy Lạp. Chẳng hạn như, trước khi Galilei xuất hiện, ai ai cũng tin rằng một vật nặng hơn thì rơi nhanh hơn một vật nhẹ hơn. Không có bất cứ bằng chứng nào trụ đỡ cho niềm tin dân gian rằng Galilei đã leo lên tháp nghiêng Pisa ở Roma để chứng minh điều này bằng cách quăng hai viên đạn xuống, một viên đạn đại bác và một viên đạn súng trường. Nhưng đúng là Galilei đã đưa ra lập luận thật hào hoa cho ta thấy rằng mọi vật phải rơi cùng tốc độ như nhau nếu như ta không tính đến lực cản của không khí.”
Không chỉ các thành tựu khoa học “thuần khiết” mới mang tính phát triển. Ngay những công trình nghiên cứu về khoa học cũng không nảy sinh trên mảnh đất trống. Điều đó có thể thấy trong thành tựu của nhà nghiên cứu lịch sử khoa học người Mỹ Thomas Kuhn (1922-1996) trong cuốn sách in năm 1962 có tên “Cơ cấu các cuộc cách mạng khoa học”. Điều thú vị đáng lưu ý ở đây là tiểu luận khoa học quan trọng này của ông cũng tuân thủ cái luật đứng trên vai thế hệ khoa học đi trước. Như lời thú nhận của Kuhn, nó được thừa kế từ cái sườn tác phẩm in năm 1958 của Norwood Russell Hanson “Các kiểu mẫu của khám phᔠ(Patterns of Discovery). Không chỉ có vậy, đôi vai người đi trước còn nằm ngay trong những thắc mắc của chàng sinh viên Kuhn khi phải nghiên cứu tác phẩm “Đại xiềng xích của Sinh tồn” (The Great Chain of Being) của A. O. Lovejoy. Kuhn cũng thừa nhận có chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Ludwik Fleck qua tác phẩm “Nguồn gốc và sự phát triển của một sự kiện khoa học” (Entstehung und Entwicklung einer wissenschaftlichen Tatsache, Bassel xuất bản, 1935). Không chỉ chịu ảnh hưởng của các nhà khoa học tự nhiên, Kuhn thừa nhận “Một chú thích cuối trang tình cờ dẫn tôi tới những thực nghiệm nhờ đó Jean Piaget đã thắp sáng các thế giới khác nhau của đứa trẻ đang trưởng thành lẫn cái quá trình chuyển tiếp từ một giai đoạn này sang giai đoạn tiếp theo” trong hành trình trí tuệ đứa trẻ. Trên đôi vai không chỉ có thêm những cơ sở tâm lý học, Kuhn còn chịu ảnh hưởng ngay cả của “những lập luận tư biện về ngôn ngữ học của B. L. Whorf về tác động của ngôn ngữ đối với thế giới quan”, trong khi W. V. O. Quine thì “mở mắt cho tôi về những đánh đố triết học phân biệt thao tác phân tích và thao tác tổng hợp”.
* * *
Tình hình hoàn toàn khác đối với sáng tạo nghệ thuật. Nếu như với mỗi “tác phẩm” khoa học, tác giả là người nối tiếp những bậc đàn anh (hoặc ngay cả những người đối lập) đi trước, thì với tác phẩm nghệ thuật, mỗi tác giả của một thời là người tự sinh ra chính mình, mỗi tác giả là một thế giới riêng, chẳng theo đuôi ai mà cũng chẳng đứng lên đôi vai ai, cũng chẳng kế thừa ai sất! Họ giống nhau ở chỉ một điểm, ấy là mỗi khi tạo ra một tác phẩm nghệ thuật, họ đều thể hiện một hằng số mỹ cảm khiến ta khó có thể phán xét tác phẩm của họ xem phải chăng sản phẩm nghệ thuật thời sau tạo ra có giá trị nghệ thuật “cao” hơn thời trước.
Có một hằng số mỹ cảm giữa những con người vẽ lên thành vách hang động chỉ bằng ba màu cơ bản vì không biết pha phách, cho đến các họa sĩ quốc họa vẽ bằng mực Tàu trên giấy lụa một màu mà uyển chuyển vô vàn màu, cho đến những bức tranh với những mảng pha màu tinh tế thời hiện đại. Có một hằng số mỹ cảm giữa những nghệ sĩ làm ra những tác phẩm gốm hoặc kim khí mà đến thời nay, dù trình độ chế tác đã tinh xảo hơn biết bao nhiêu, con người vẫn cứ phải trầm trồ kính phục và không ngừng đoán già đoán non về các thủ pháp nghệ thuật người xưa.
Ta có thể hình dung sự khác nhau giữa cách làm việc của nhà phát minh khoa học và của người nghệ sĩ như sau.
Nhà khoa học ngẫm nghĩ về cái định lý “qua một điểm A ngoài đường thẳng a, ta có thể vẽ được một và chỉ một đường thẳng song song với a". Nhà khoa học đó tự cãi lại mình, sao lại chỉ có một và chỉ một? Có thể vẽ được ít nhất 2 đường thẳng song song với a không? Và nếu đã có thể vẽ được 2 thì tại sao lại không có thể nhiều hơn 2? Và một cách duy lý, hình học phi-Euclide đã ra đời như chúng ta từng biết(4).
Còn đây là Nguyễn Du, nhà thơ. Ta hãy hình dung Nguyễn Du đi sứ Tầu về và mang theo một cuốn truyện hay của Thanh Tâm Tài Nhân. Nguyễn Du đọc truyện đó vài lần, và nhiều lần ông cười mỉm một mình. Ông mỉm cười vì nhiều đêm ông từng nghĩ đến chuyên viết một câu chuyện như rứa. Ông lại miên man nhớ đến cô gái đã khiến ông viết nên bài thơ dài Long Thành Cầm Giả Ca. Ông nhớ đến cả những người bạn hát phường vải, nghĩ đến những số phận trơn tru hoặc éo le của họ. Và bằng cái hằng số mỹ cảm riêng, chợt một lúc nào đó, Nguyễn Du đã ngâm nga những câu lục bát “mua vui cũng được một vài trống canh” cho bà con nghe. Rồi Nguyễn Du chợt nhận thấy những giọt nước mắt của các thính giả-độc giả, và sự chia sẻ đó đã khuyến khích ông bộc lộ hết nỗi lòng mình. Cuối cùng, dân tộc ta đã có Truyện Kiều một tác phẩm mà không một ai, dù tài năng đến bao nhiêu, và dù có cố tình “đứng lên đôi vai” Nguyễn Du, thì cũng không thể làm lại như thế hoặc đẹp hơn.
Ta còn có thể chứng minh cái hằng số mỹ cảm bằng chiêm nghiệm sau. Giả sử có sự xuất hiện một cái tứ thú vị trong lòng một nhà văn hoặc một nhà thơ nào đó. Nếu biết điều thì ông ta nên rũ bỏ tất cả và ngồi vào bàn làm việc luôn. Còn nếu ông ta mải vui đi làm những việc xa lạ với việc sáng tác nghệ thuật, thì chắc chắn cái tứ kia sẽ bay đi, sau đó ông ta có chủ tâm tìm lại nó thì sẽ chẳng khi nào còn cơ may viết ra nổi cái gì tươi tắn như trước đó. Chỉ với riêng hai thí dụ đó đủ chứng minh sự sáng tác nghệ thuật là duy nhất đối với từng người và từng thời.
Tiếc thay, có người vụng nghĩ đã đặt vấn đề - mà thực chất đem diễn giải dài dòng hẳn là như sau - Tiểu thuyết Việt Nam hiện thời đang có vai vế nào so với những thành tựu tiểu thuyết thế giới? Đặt vấn đề như vậy là nông cạn, bởi vì dù có toàn cầu hoá trăm phần trăm đi nữa, thì cũng chỉ trăm phần trăm cái phần khoa học, cái phần kỹ thuật và công nghệ, chứ còn nghệ thuật thì chỉ luôn luôn trăm phần trăm so với chính nó. “NӔ đây là ai? Nó đây là dân tộc nó, là biên địa nó, là cương vực nó, là trầm luân nó, là giằng xé nó, là hy vọng nó, là phủ tạng nó, là đớn đau nó, là nước mắt ngắn nước mắt dài nó... và NÓ hoàn toàn là NÓ chứ không phải một ai khác dùng tư cách nói chõ để phán xét vô lối NÓ. Nó là nơi đây và mãi mãi là chốn đây trong lòng Ta, cái Ta nằm trong lòng Nó. Bên Tầu người ta đang có dòng văn học “lạc loài” thì kệ người ta, đến khi những kẻ lạc loài lúc này hết phận lạc loài thì khi đó sẽ lại đến lượt những kẻ lạc loài khác nổi dậy đeo cái tên phi chính thống khác với cái tên ling lei bây giờ, thì những chuyện đó cũng chẳng sơ múi gì với cái Nó của Ta.
Mà, bên ta có những thân phận lạc loài không? Nếu bên ta có những phận lạc loài đậm đà bản sắc Việt, thì cũng là thứ tự nhiên tất yếu của sáng tác nghệ thuật, mà suy cho kỹ thì đó cũng là cần thiết cho NÓ để mà có một sự đa dạng trong sáng tạo nghệ thuật. Định uốn nắn sự mưu cầu tính phong phú của những hằng số mỹ cảm là điều ảo tưởng, và làm mạnh tay thì chỉ tổ mang tiếng ác. Chưa kể là có uốn thì cũng chẳng nắn nổi, và cái hằng số kia lại cứ định kỳ bung ra như những cánh đồng bất tận. Nghiệm mà coi!
Vậy là, chỉ còn lại câu hỏi của từng người tự đặt cho mình, ấy là cứ tiếp tục viết văn hoặc làm nghệ thuật theo nếp này thì chúng ta đang đi về đâu?
Một câu hỏi còn bỏ ngỏ.
DTA
22-03-06, 11:19
Cái này thì đơn giản thôi. Bởi vì mấy cái ngành văn học nghệ thuật/khoa học xã hội nói chung chả có tiêu chí mẹ gì để đánh giá cả.

Ừ, đúng đấy. Nhưng anh e rằng nó đe'o đơn giản lắm. Vấn đề muôn thuở của văn chương nghệ thuật là nó bị rơi vào tình trạng này: một mặt, nó trực cảm thấy rằng có cái đẹp và có cái xấu. Đẹp và xấu là hai cái khác nhau. Nhưng mặt khác, nó lại đe'o bao giờ định nghĩa được cái đẹp và định nghĩa được cái xấu chính xác như kiểu định nghĩa một đường tròn trong toán học, vì thế nó cũng đe'o bao giờ đưa ra được những tiêu chí rõ ràng để đánh giá. Đấy chính là sự khác biệt cơ bản giữa khoa học tự nhiên và văn học nghệ thuật. Thế nên, những thằng học tự nhiên ngu hơn bò, kém trí tưởng tượng hơn lợn trong này (trừ chú Phương Thảo hị hị...) vốn đe'o bao giờ hiểu được điều đó, nên chúng nó cứ đòi hỏi văn chương nghệ thuật cũng phải có được những tiêu chí đánh giá chính xác như trong KHTN. Đấy là một đòi hỏi... anh xin lỗi... hơi bị thiếu hiểu biết. Nó cũng thể hiện rằng, chúng chưa bao giờ động cái não bã đậu của chúng để tìm hiểu xem thực ra khoa học tự nhiên là gì và văn chương nghệ thuật là gì. Giới hạn của chúng ở đâu và chúng có khác biệt nhau thế nào.

Bây giờ chắc chắn sẽ có những con bò tự nhiên trong này hỏi anh rằng, nếu văn chương nghệ thuật đã đe'o có cái tiêu chí gì rõ ràng để đánh giá thì bọn văn veo phê bình chúng nó đang cãi nhau vì cái đe'o gì? Làm thế đe'o nào để biết được tác phẩm này là hay, tác phẩm kia là dở, thằng này là nhà văn lớn, thằng kia là nhà văn bé, đứa này "thiên tài", đứa kia "tầm thường" v.v.

Mịa, để 4c đỡ nhọc óc, anh khẳng định luôn: cho đến hôm nay, đấy vẫn là những câu hỏi đe'o có lời giải đáp. Và hoàn toàn có khả năng là sẽ đe'o bao giờ giải đáp được. Cũng như đe'o bao giờ giải đáp được câu hỏi tại sao lại có cái thế giới này. Thế nên, đừng có con bò tự nhiên ngu dốt kênh kiệu nào lại nghĩ rằng, nếu nó nhảy sang văn học nghệ thuật là nó sẽ tự động giải đáp được những câu hỏi ấy.

Nhưng nói thế không phải là văn chương nghệ thuật không có tiêu chí gì và phê bình văn học là một việc làm bất khả. Chỉ có điều, các tiêu chí mỹ học không bao giờ - và không thể - rõ ràng và hiển nhiên như trong KHTN (@Hilbert), cho nên, tất cả các messages trong phê bình văn học nghệ thuật, ngay cả khi nó được dẫn dắt bởi hệ thống lý luận tưởng như là chặt chẽ nhất, thì chúng cũng đều phải được hiểu như là những phán đoán chứ không thể được xem là những sự thật. Bởi vậy, thái độ đúng đắn nhất của phê bình & tiếp nhận phê bình bao giờ cũng là hoài nghi.

Tất nhiên, những điều anh nói trên đây thì cũng đe'o phải thằng làm văn chương nghệ thuật nào cũng hiểu - mà đa phần là đe'o hiểu (y như những con bò KHTN đe'o hiểu được đâu là giới hạn của chúng nó vậy).
Thu Muộn
22-03-06, 12:00
Thỉnh thoảng ngơ ngơ rình bác DTA viết 1 bài học mót được một tí thích nhỉ? Thế nên thỉnh thoảng em hay đến giờ ăn trưa lại lượn lờ ra quán cơm rang gần viện Goethe.
Sất
22-03-06, 12:21
thấy mà lợm giọng, cứ được như bác Toàn còn thấy đau đáu một niềm, bảo sao ko bao giờ ngóc đầu nên được. Có mà tường lửa nữa chị vấn vỗ tay nhé.
Chơi cờ
22-03-06, 13:55
Thúy Quỳnh này, nói năng gì cũng phải để cho người ta thấy cái đám bã đậu gọi là óc của em nó còn hoạt động chứ nhỉ? Điên thì vào Trâu Quỳ còn chữa được chứ ngu thì hết thuốc.
Bạn Đê ta giải thích cho bạn Thúy Quỳnh chiện này trước xem ai điên tình mà làm ngu xuẩn cả một nền văn chương đi đã nhé.

http://www.thanhnienxame.net/showthread.php?t=3255&page=6


Ví dụ như bạn DTA, ( vì đây nhân vật chính mà mình bêu rếu đả kích ở đây ). Bạn đường đường là biên tập một trang văn lớn, vì thế nên bạn tự cho phép mình có quyền ngay buổi thứ 2 gặp mình tại tòa soạn là yêu cầu không xuất bản( mình để cuốn sách chỗ ông Huyến từ tháng 9.03-3,4.04, gặp bạn DTA ở tòa soạn vào đầu năm 2004, cuối năm đó mới in cuốn sách. Bạn DTA không cần biết rằng để có việc xuât bản cuốn sách mình bán nhà bán cửa rồi tự mình rơi vào tình cảnh bi đát trước gia đình bạn bè thế nào ) . Rồi yêu cầu mình một tuần đến sửa chính tả ngữ pháp một buổi. Bạn không hề biết rằng để đủ can đảm gặp bạn với một cái truyện ngắn bị sửa toe toét đó, với sự bế tắc gia đình, công việc bạn bè và ngay cả sự bế tắc trong việc mình ở lại trung tâm Đông Tây 6 tháng sửa cuón truyện, thực tập nhân viên gì đó mà ko được trả lương, mình đã phải quyết định vào SG trước cuộc gặp đó. ( tất nhiên dạo đó ông Huyến có giao cho mình viết vài bài báo nhưng mình ko viết được , vì ngôn từ rắc rối khó hiêủ
DTA
22-03-06, 14:29
Em chơi cờ ở đâu ra mà ngu thế nhỉ?
Chơi cờ
22-03-06, 15:38
Bạn ko hiểu tại sao mấy người như Phương Thảo, Gấu, Nút, Hangdang và Thu Muộn hóng hớt và theo bạn hít bã mía về bạn thế nào để dạy dỗ cả một bầy bím chã. Vì vậy nên mới Ngu.

--
Bạn tự thấy mình hết sức điên, hehe.
Hồng Hà
23-03-06, 11:14
Pót luôn bai phỏng vấn Riệu để fan còn biết nàng chưa chồng và chắc còn zin. Không uống rượu, bia, cà phê, trà. Chỉ thích nghe nhạc miền nam pre-1975. Lên mạng đọc báo. Ngồi yên lặng hằng giờ đe'o nghĩ gì cả. Văn của Nguyễn Huy Thiệp và Trần Vũ là đỉnh của nàng hiện nay. Không biết Riệu có (thích) bận bra ra đường không nhỉ?

------------------


Đẹp là khi thấy tự tin
(Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên trò chuyện với nhà văn Đỗ Hoàng Diệu)


Đời sống hàng ngày

Lần cười gần đây nhất của chị?

Hình như là trước khi anh bật máy ghi âm, xong rồi em mới bảo gì mà ghê gớm thế, và thế là em cười đấy.

Lần khóc gần đây nhất của chị?

Hình như là tối qua.

Nỗi sợ lớn nhất của chị?

Em sợ nhất là đàn ông, thật đấy. Nhưng em nói thế anh đừng sợ.

Đồ uống yêu thích của chị?

Nước cam, có đường và đá, vì em thích của ngọt, em háo ngọt đấy. Em không biết uống bia uống rượu. Cà phê và trà đặc cũng không uống.

Món ăn yêu thích của chị?

Mắm tôm, bất kể thứ gì chấm mắm tôm em đều thích, trừ thịt chó ra, còn như đậu phụ, lòng lợn, chả cá chấm mắm tôm thì thôi rồi.

Nữ công gia chánh chị giỏi khoản gì?

Ôi ôi, đến nấu cơm em còn không biết đây này. Anh cười à, thực đấy, không phải em lười đâu mà tại vì em là con út trong nhà, trên là hai chị gái, lại được mẹ rất chiều, nên không bắt nấu nướng gì cả. Rồi em học xa nhà ở trường chuyên Lam Sơn, rồi ra đại học, đều là ở ký túc xá, ăn cơm tập thể. Bây giờ đi làm thì ngại nấu ăn, trước còn ở với một cô bạn, cô ấy cũng rất chiều, toàn nấu cho em thôi, bây giờ một mình thì chỉ ăn quán. Nói thế không có nghĩa là em không biết nấu gì, nhìn qua các món em cũng có thể nấu được, chỉ có điều là chưa có dịp để thể hiện thôi.

Cuốn sách gần đây nhất chị đọc?

Âm thanh và cuồng nộ của W. Faulkner. Đây là đọc lần thứ hai, nhưng lần đầu đọc thì em chẳng nhớ gì nhiều nữa, bây giờ như là đọc mới, có những cái trước mình đọc không để ý, không hiểu, không nhập tâm.

Loại nhạc nào chị thích nghe?

Em không thích nghe nhạc nước ngoài lắm, còn nhạc trong nước thì em cũng không thích nhạc trẻ, mà thường là thích những bản nhạc xưa cũ như của Cung Tiến, Phạm Duy, Ngô Thụy Miên, Trịnh Công Sơn, Từ Công Phụng.

Màu sắc nào chị thích mặc?

Màu chủ đạo của em là gam màu nâu vàng. Thỉnh thoảng em cũng thích mặc màu trắng, hoặc đen.

Chị có bị cuốn theo “mốt” không? Hay quan niệm của chị về cái đẹp?

Cái đẹp của em có nghĩa là cái gì mình mặc lên mình cảm thấy tự tin. Có thể có những bộ quần áo em mặc nhiều người khen đẹp nhưng nếu bản thân không cảm thấy tự tin là em cởi ra ngay.

Loại mỹ phẩm nào chị thích dùng?

Chủ yếu em thích dùng L’ Oreal của Pháp.

Túi xách hãng nào chị thích dùng?

Nếu có nhiều tiền thì em sẽ mua của hãng Luis Vuitton, nhưng ít tiền thì mình dùng hàng nhái vậy, nhưng phải là loại hàng nhái nào nó sang hơn một chút, nó tiện lợi, nó không bị dởm quá.

Bộ phim gần đây nhất chị xem?

Một bộ phim Mỹ em quên tên, em thường xem phim Mỹ ở ngoài rạp.

Sao chị thích phim Mỹ?

À, vì thường các rạp chiếu bóng nước mình nếu không phim Mỹ thì là phim Tàu, phim Hàn, chỉ có vậy thôi, còn các phim châu Âu thì chỉ ở các liên hoan phim mới có, chứ bình thường có ai đem phim của Bỉ, của Hà Lan ra chiếu cho mình xem ở rạp đâu.

Phim Việt Nam thì sao?

Quả thực là em không thích.

Nếu có một đạo diễn nào đó muốn dựng phim theo truyện của chị thì chị tính sao?

Nếu người ta muốn chuyển thể thì cứ để cho người ta chuyển thể thôi, em không có ý kiến gì về việc đấy cả. Bởi vì cái truyện ngắn mình viết ra là viết ra, còn cái người chuyển thể truyện đó ra thành kịch bản, thành phim, có hay hay dở là tùy thuộc vào người đấy, mình chả có trách nhiệm gì về bộ phim ấy cả.

Chị hay xem tivi không, hay xem chương trình nào?

Hay xem chứ. Nhu cầu của em tạp nham lắm, ngoài thời sự thì là các chương trình giải trí.

Tivi có phải là một kênh thường xuyên và chủ yếu để chị lấy thông tin không?

Không, tivi không phải là một kênh thường xuyên và chủ yếu, nó chỉ là một gì đấy rất nhỏ, vì thông tin phải được tập hợp từ sách báo, và nhất là từ trên mạng. Cách đây mấy năm thì tivi là một nguồn thông tin chủ yếu, nhưng giờ trên mạng nhiều hơn.

Còn báo chí thì sao?

Từ ngày lên mạng đọc tin tức thì em đọc báo ít hẳn đi, nói thật đấy anh.

Đọc báo chị có hay đọc trang văn nghệ?

Có chứ, đấy là trang mà em thích xem. Thí dụ tờ Thể thao & Văn hóa bao giờ em cũng đọc ngược, đọc từ phía sau lại, tức là phần trước em không bao giờ đọc, những trang thể thao ấy, em chỉ đọc mấy trang cuối cùng về văn hóa thôi. Hay là thỉnh thoảng có tờ Sài Gòn tiếp thị lúc nào em cũng đọc ngược từ sau lại chứ không đọc phần trên.


Cô đơn và khoảng trống

Chị hay cảm thấy cô đơn?

Không hẳn là cô đơn, mà cảm thấy con người ta có những lúc trống rỗng, nó chả vui mà nó cũng chả buồn, cứ như trong người chẳng có gì nữa cả, chỉ có một khoảng trống và cảm giác vô cùng đáng sợ, thật là buồn.

Gần đây chị thường gặp cảm giác đó không? Hay mật độ xuất hiện của nó có tăng lên không theo với tuổi tác, càng lớn lên thì càng có nhiều hơn?

Không, cái cảm giác trống rỗng này thì có từ lâu rồi, hầu như khi trưởng thành em là người chẳng may thường xuyên gặp cảm giác này. Mình chẳng mong nó đến nhưng nó cứ đến, biết làm sao được.

Thế chị có phương cách gì để vượt qua khoảng trống, hay là cứ để mình chìm đắm trong đó?

Cái phương cách tốt nhất em nghĩ là cứ để nó chìm ngập mình, dù mình có tìm phương cách nào để thoát ra khỏi nó thì cũng không thể mất đi trạng thái đó ngay tức khắc được, cứ để nó thật thoải mái nó tung hoành trong con người mình.

Chị có đọc sách, nghe nhạc, hay đơn giản là đi ngủ, để tránh khoảng trống, cô đơn?

Thường thì em không định hình được những lúc như thế thì có một hành động nào cả, mà có nhiều thứ, thí dụ có lúc thì em đi ra ngoài đường, đi giày thể thao vào rồi đi bộ, đi hết phố này sang phố khác, thấy cái gì hay hay thì sà vào mua, hoặc có lần thì ngủ, có lần thì ngồi im lặng, giống như ngồi thiền ấy mà, ngồi mà chẳng biết mình có gì trong đầu, cứ ngồi nhìn vào một điểm trước mắt, không nghĩ gì không nghe gì. Cái chuyện em ngồi im hai ba tiếng đồng hồ liền là có từ thời sinh viên nhé, tụi bạn thấy thế rất kinh hoàng, cả buổi tối em cứ ngồi trên cái giường trong ký túc xá của em ấy, cứ ngồi vậy, ai đi qua trước mắt hỏi gì cũng không nói.

Kiểu như tọa thiền? Nhập thiền? Hay thoát xác?

Không, em chẳng tọa thiền, nhập thiền gì cả. Xác thì vẫn còn đấy chứ thoát đi đâu, nhưng mà cứ ngồi vậy thôi, chỉ nhìn khoảng trống trước mặt thôi.

Có cái truyện nào ra đời từ những khoảng trống ấy không?

Em nghĩ là không có truyện nào ra đời từ những khoảng trống ấy, nhưng trước khi viết bao giờ em ngồi như thế ít nhất một tiếng đồng hồ.

Để tập trung? Để quang quẻ đầu óc?

Không phải, mà đó như là một thói quen, bởi vì hồi đầu tiên em ngồi máy tính là em không viết được, không thể nào viết được, em ngồi thế không phải để xác định cốt truyện, hay nhân vật, nhưng cứ ngồi vào máy là bao giờ cũng phải mất nửa tiếng hay một giờ ngồi im lặng rồi mới viết. Thành ra em phải trừ hao thời gian, thí dụ 10h đêm em ngồi vào máy và dự định viết đến 1 giờ sáng thì bao giờ em cũng phải trừ hao thêm một tiếng đồng hồ ngồi im.

Chị thường viết về đêm hay ban ngày?

Thường viết về đêm.
Hồng Hà
23-03-06, 11:18
Đọc và viết

Cuốn sách đầu tiên chị đọc?

Đó là cuốn Ngụ ngôn của La Fontaine, thích lắm, thích đến bây giờ?

Ngoài sách văn học ra, bây giờ chị có đọc sách gì khác không?

Thi thoảng em có đọc một vài cuốn tiểu luận, hay là sách về triết em cũng có đọc, và cả sách dạy làm giàu nữa.

Triết thì chị đọc những cuốn gì?

Bây giờ em đang đọc bộ sách của Osho, ông người Ấn Độ ấy mà. Gọi đó là triết thì không đúng, mà là một loại sách tổng hợp, tác giả nêu ra những luận điểm mà em cho rằng em rất là tin, nó vừa là triết học, vừa có cái gì đó như là thiền ở trong đấy. Em rất thích. Giờ thì dư luận nói nhiều đến Bóng đè, nhưng khi em đọc Osho, cuốn Đi tìm những điều huyền bí ấy, em rất thích một câu chuyện ông ta kể ra trong đó về một con chó và nhà gương. Một con chó đi lạc vào một nhà gương, nó nhìn vào bốn chung quanh thấy có rất nhiều con chó đang nhìn nó, thoạt đầu con chó rất mừng thấy đồng loại của nó ở đây rất nhiều, vì khi nó đi lạc chủ nó rất sợ chứ, thế rồi nó vẫy đuôi thì các con chó khác cũng vẫy đuôi, nó tự nhủ đây là bạn của nó rồi, tốt lắm, nó sủa lên để chào thì tất cả các con chó kia cũng sủa, niềm vui của nó tăng lên. Cho đến lúc nó sủa càng mạnh thì những con chó kia cũng sủa càng mạnh, nỗi sợ bắt đầu dâng lên trong nó, nó bèn nhe răng ra, những con kia cũng nhe răng, nó sợ quá nghĩ là nó chỉ có một mình mà bầy đàn kia thì đông quá, cả bầy nhe răng ra nhìn nó một mình đơn độc. Nó tìm cách chạy trốn khỏi căn phòng nhưng cửa phòng đã đóng, nó không chạy ra được nữa. Con chó cứ hoảng hốt chạy và những con chó trong gương cũng chạy đuổi theo nó, nó càng sợ hãi, cứ chạy quanh các tấm gương, bầy chó kia cũng đuổi theo nó quanh gương. Sáng ra khi người ta tìm thấy nó thì nó đã chết rồi, chết vì mệt, vì sợ, và xung quanh nó cũng có nhiều con chó đã chết.

Một câu chuyện hay, và đáng sợ thật

Vâng, hay thật, em cứ bị ám ảnh mãi.

Nếu nói về ảnh hưởng văn chương thì chị có bị ảnh hưởng ai không?

Thật ra nếu bây giờ em nói rằng là em không chịu ảnh hưởng một ai thì không đúng, nhưng mà nói thẳng ra là em chịu ảnh hưởng của một ai đấy thì em cũng không nói được, bởi vì sự ảnh hưởng ngấm vào mình từ lúc nào không biết trong quá trình mình đọc sách, không phải của một người mà của nhiều người. Vả chăng có phải tự nhiên mà mình biết viết văn đâu, mình phải đọc sách đã rồi mới biết viết chứ, em không nghĩ có ai thiên tài sinh ra biết chữ rồi là biết viết văn đâu.

Cái viết đầu tiên của chị năm lên mấy tuổi?

Em viết từ hồi nhỏ nhỏ kia, khoảng 9-10 tuổi em đã có một truyện đăng trên báo nhi đồng, hồi ấy có bài đầu tiên được đăng báo thích lắm, ở nhà quê trẻ con mà có truyện đăng báo là “oách” lắm. Truyện có tên là “Cây lá bỏng”, đại khái kể chuyện mẹ trồng ở vườn một cây lá bỏng, thứ cây xấu xí, không có quả để ăn, lá cũng không ăn được, cô bé mới bảo mẹ là con sẽ nhổ cái cây đó đi để trồng vào một loại cây có hoa đẹp. Mẹ bảo không được, đấy là cây lá thuốc, nhưng cô bé vẫn nghĩ đó là cái cây chẳng đẹp, lại chẳng có ích lợi gì nên cô bé đã nhổ nó đi, trồng thay vào đấy một bụi hồng rất đẹp. Người mẹ cũng không để ý cái cây lá bỏng đã bị nhổ đi. Hôm sau cô bé bị đau bụng, người mẹ chạy ra vườn không thấy cây thuốc đâu, hỏi ra mới biết chuyện. Mẹ bèn giải thích cho cô bé biết tác dụng của cây lá bỏng tuy không có hoa đẹp, không có quả để ăn, nhưng chữa được bệnh. Nghe ra cô bé rất hối hận. Truyện vậy thôi anh à.

Cái truyện đó chị ký tên thật của mình?

Em ký tên thật chứ.

Tên thật của chị là Trâm?

À không, lúc đầu em sinh ra tên là Đỗ Hoàng Diệu phải không, chị của em tên là Trâm phải không, thấy thế em mới thắc mắc với bố mẹ là tại sao tên chị đẹp thế mà tên con xấu thế. Bởi vì những năm xưa người ta ít đặt tên con là Diệu lắm, ở miền Nam có lẽ có nhiều chứ ở miền Bắc ít lắm, tức là người ta vẫn nghĩ cái tên Diệu không đẹp vì nó không có âm sắc, không phải tên một loài hoa nào cả. Thì em mới bảo bố sao lại đặt một cái tên xấu thế này và em bắt bố phải đổi tên cho em. Em đành hanh bắt bố phải đổi tên chị thành tên em và lấy tên em đặt cho chị. Nhưng bố mẹ em bảo chuyện này rắc rối lắm, thay đổi giấy khai sinh phải lên xã lên huyện nhiêu khê lắm, thôi tốt nhất là đi học đi hành thì con cứ để tên Diệu, còn khi ở nhà mọi người sẽ gọi con là Trâm, được chưa.

Chị ít đăng truyện trên các báo?

Ít, vì thực ra đến giờ truyện em viết cũng còn ít, có nhiều đâu mà đăng.

Chị có gửi truyện để đăng không?

Hồi trước thì có gửi, bây giờ thì không.

Chị thích nhà văn Việt Nam nào hiện nay?

Nếu chỉ tính văn học của người Việt trong nước thì em thích Nguyễn Huy Thiệp. Còn ở hải ngoại em thích Trần Vũ (Pháp). Và trở lại câu chuyện ảnh hưởng lúc nãy anh nói, em đọc Trần Vũ và thấy “choáng” bởi cách viết của anh ấy, có thể em bị ảnh hưởng phần nào của Trần Vũ, không phải ở câu truyện, câu chữ mà ở lối tư duy, lối nghĩ và trí tưởng tượng của anh ấy.

Gần đây sách của thế hệ linglei Trung Quốc được dịch nhiều ở ta, họ viết về cuộc sống hiện nay, viết mạnh bạo, rất “sex”, chị có đọc không, và thấy thế nào?

Sách Trung Quốc gần đây em đọc hai cuốn là Điên cuồng như Vệ Tuệ và Búp bê Bắc Kinh. Cuốn sau thì em không thích, hoàn toàn không thích, em cố mãi mới đọc được một nửa. Còn Vệ Tuệ, em rất tiếc là chưa đọc trọn vẹn cuốn Bảo bối Thượng Hải của chị này, chỉ mới đọc những trích đoạn thôi, nói thật văn chương thì em không phục, nhưng em phục Vệ Tuệ ở cái sự dũng cảm, cái sự dám nói thẳng, nói thật về đời sống của chính thế hệ mình ở Trung Quốc. Đấy, sự bạo liệt, dũng cảm đó của Vệ Tuệ là em phục, còn văn chương có thể do dịch, hay do gì đấy, nhưng em không thích.


Bóng đè

Chị có lường trước là Bóng đè xuất hiện sẽ gây dư luận?

Thực ra trước khi cái truyện đó ra thành tập, nhiều người đã có ý này ý kia thì em đã nghĩ là nó sẽ không chìm nghỉm như các tập sách khác. Tức là nó sẽ có thể được khen được chê, song mình linh cảm được là nó sẽ không chìm nghỉm. Nhưng em không ngờ dư luận lại mạnh đến thế.

Bây giờ nó đã không chìm nghỉm rồi, nó đã tạo được sóng dư luận rồi, chị có thấy mình được, mất gì không? Được sự nổi tiếng, và mất một vài cái gì đó?

Được một tý tiền nhuận bút (cười to).

Hay đấy, được tý tiền nhuận bút. Nào hãy xem nhà làm sách đã trả cho tác giả được bao nhiêu?

Cái này anh cho phép em giữ bí mật nhé, vì còn liên quan đến nhà làm sách nữa mà. Nhà làm sách bảo với em rằng là sách bán được, và đã trả cho em một đợt tiền rồi. Anh ấy nói bán thêm được nữa thì sẽ trả thêm cho em nữa. Thế là em có tý tiền nhuận bút đấy, à mà em phải khao anh chứ nhỉ, vì chính anh giới thiệu em với nhà làm sách mà.

Đó là một cái được, mình vừa có tác phẩm xuất bản vừa có một ít tiền. Thế có mất gì không nhỉ?

Mất ư? Để xem nào. Mất? Có điều mất lớn đấy. Điều này không hoàn toàn là mất, nó mất ở một khía cạnh nào đấy mà được ở một khía cạnh nào đấy. Trước đây mình nghĩ là có những người rất là tốt với mình, hiểu được mình, nhưng sau chuyện này thì ai tốt ai xấu đã bộc lộ ra. Cái điều ấy là cái được đấy chứ, nhưng nó lại là cái mất.

Mất đi một số quan hệ, nhưng được thêm một số người bạn.

Đúng, đúng. Em nói vừa được vừa mất là vì thế. Ở khía cạnh mình cho là được thì mình không buồn, nhưng ở khía cạnh mình cho là mất vì trước nay mình cứ nghĩ người đó rất tốt với mình, rất hiểu mình thì mình buồn, do lâu nay mình không hiểu đúng bản chất người đó là không tốt với mình.

“Sex” trong Bóng đè như một phương tiện là tình cờ hay chủ ý, với chị?

Đầu tiên thì là tình cờ thôi, nhưng sau thì là có chủ ý. Truyện “Bóng đè” đầu tiên trong đầu em chỉ có cái cốt là một cô gái lấy chồng ở quê, ở nông thôn, rồi về nhà chồng, rồi nằm trên tấm phản, tức là trong đầu em vẽ ra một bức tranh, em nhìn thấy bàn thờ, nhìn thấy tấm phản, thấy bóng ma từ bàn thờ bước ra đè cô gái và cảm xúc bị bóng đè. Đấy, lúc đầu em chỉ nghĩ ra bức tranh như thế thôi. Nhưng mà chẳng nhẽ khi viết em chỉ kể về cô gái, về bóng ma đi xuống đè cô gái, thế là hết à. Sau em suy nghĩ lại thì mọi chuyện trong “Bóng đè” là phải như thế, tự nhiên là phải như thế.

Khi Bóng đè ra mắt, dư luận nói chị như Vệ Tuệ, chị thấy thế nào?

Đấy là chuyện đồn thổi, chuyện bàn trà quán nước, chứ có ai viết thẳng lên báo thế đâu. Mà ví như thế là không đúng, không đúng chút nào.

Hình như thế hệ cầm bút 7x, 8x của chị im lặng trước chuyện này?

Không, cũng có những người không im lặng đâu. Thí dụ như cậu Nguyễn Vĩnh Nguyên chẳng hạn. Cậu ấy đã viết một bài điểm sách trên tờ Sài Gòn tiếp thị nói rất rõ. Và cậu ấy vẫn thường hay nói chuyện với em, và với bạn bè của cậu ấy, bênh vực “Bóng đè”, cậu ấy vẫn luôn khuyên em là cứ viết tiếp như thế, mình chả việc gì phải èo uột, hèn nhát cả.

Nói rộng ra, chị nghĩ gì về thế hệ cầm bút của mình?

Em nói thật là không đọc nhiều của thế hệ ấy.

Nếu không nhiều thì chị đã đọc ai? Vi Thùy Linh chị đọc chưa?

Vi Thùy Linh thì em chưa đọc trọn vẹn một cái tập thơ nào của Linh cả, hầu như một bài thơ trọn vẹn em cũng chưa đọc. Em biết thơ Linh là qua CD Nhật thực của Ngọc Đại, bởi vì em thích giọng hát Trần Thu Hà, một chất giọng mỏng manh nhưng đầy nữ tính, chính nhờ nghe album Nhật thực Hà hát, trong đó có ghi lời bài hát từ thơ Linh do Ngọc Đại phổ, có thể nhạc sĩ có sửa đi đôi chút nhưng cốt cách thơ thì vẫn còn nguyên, đấy, em đọc thơ Linh từ ở đĩa nhạc ấy, và ở thời điểm ấy trong những bài thơ Linh do Ngọc Đại phổ nhạc có những hình ảnh, những câu em rất là thích. Ví dụ câu “Cài then tiếng khóc của em bằng đôi môi anh” rất hay.


Bố và con

Bố chị cũng là người viết văn ở Thanh Hóa, nhưng bây giờ con có vẻ là nổi hơn bố. Khi thấy cô con gái bắt đầu viết truyện, bắt đầu tập tành đi vào văn chương, bố chị nói gì không?

Bố em can ngăn rất là nhiều. Ví như hồi nhỏ thì bố cứ để em viết như là chơi chơi vậy thôi, nhưng khi em học xong cấp ba thì bố em bắt đầu định hướng, cho nên em không được thi vào khoa Văn Đại học Tổng hợp, phải đổi sang khoa Báo chí. Khi em đậu đại học cả ba trường (Pháp lý, Khoa báo chí trường Tuyên giáo, môn năng khiếu vào khoa này của em hồi ấy là được điểm tuyệt đối đấy nhé, và khoa Báo chí đại học Tổng hợp), thì bố em bảo học báo chí vẫn có cái gì liên quan đến văn chương, thế là em phải đi học luật. Nghĩa là bố em rất định hướng cho em, nhưng mà em cũng thích luật, vì hồi ấy học luật là “oách” lắm.

Bây giờ thì chị phải cảm ơn bố, nhờ bố mà chị thành luật sư, “oách” hơn văn sĩ.

Không, em chẳng thấy cái nào “oách” hơn cái nào cả. Em không dám nói luật sư “oách” hơn văn sĩ, em không dám nói điều ấy, nhưng mà...

Bây giờ thân lập thân rồi, thành danh rồi, thì cái truyện Bóng đè ông bố nói sao? Bố chị có đọc trước truyện ấy không?

Bố em đọc trước đấy chứ, trong những người đọc đầu tiên. Bố em khen, tuy ông là người rất hiền và mô phạm. Thậm chí ông còn đưa cho nhiều người bạn đọc khi họ hỏi xem cái truyện con Diệu viết, dù có người ông biết là đọc xong cũng chẳng hiểu gì.

Thế bố chị không sợ con gái bố viết thế rồi khó lấy chồng à? Người ta thấy ghê gớm quá, không ai dám cưới vợ cho con trai mình một cô gái như thế, chết mất con trai người ta chứ.

Không, viết như thế thì có gì mà khó lấy chồng. Ở trong nhà bố em biết em hiền như thế nào chứ.

Khi truyện có gây dư luận khen chê gay gắt thì ý bố chị thế nào?

Vì bố em là người hiểu được truyện ấy nên thấy dư luận khen chê là điều bình thường thôi.

Có câu nói nào của bố chị giúp chị vững tin hơn vào việc viết lách?

Đây thí dụ bố em vẫn hay nói: ôi, con coi nó chỉ là cái chơi chơi cho hay chứ dành tâm sức làm gì nhiều cái chuyện đấy, và em cũng đang sống như thế, chơi chơi cho hay thôi.

Bố chị có giục con gái lấy chồng không?

Bố mẹ nào mà chẳng lo chuyện đó cho con gái. Nhưng được cái bố mẹ em không phải giục theo kiểu là áp đặt, thúc giục, bởi vì ở nhà em tất cả đều hiểu là chỉ cần nói một lần thôi là em hiểu, và em làm hay không làm là từ cái lần ấy, còn nói lần thứ hai thứ ba mà em không làm là vẫn không làm.

Hà Nội cuối 2005


© 2006 talawas
Phương Thảo
25-03-06, 16:42
Có lẽ bác DTA chơi nhiều với bọn văn nghệ sĩ nửa mùa VN nên tư duy của bác em càng ngày càng lộn xộn.

1- Khác nhau cơ bản giữa khoa học và nghệ thuật là ở mục đích. Khoa học đòi hỏi phải đưa ra một giải pháp, một đáp số, một lời giải thích thuyết phục. Nghệ thuật thì không cần đưa ra giải pháp, yêu cầu quan trọng nhất của nghệ thuật là phải tạo ra được cảm xúc cho người thưởng thức.

2- Vì mục đích khác nhau nên hệ thống đánh giá đương nhiên sẽ khác nhau. Để đánh giá một công trình khoa học thực sự có giá trị hay không, người ta sẽ kiểm chứng dựa trên thực nghiệm, trên tiên đề, trên hệ tư duy logic. Nếu công trình đó có nhiều ứng dụng, có nhiều kiểm chứng từ nhiều thực nghiệm, thì nó càng có giá trị. Để đánh giá một công trình nghệ thuật, người ta có thể xét đến yếu tố cảm xúc của một bộ phận giới thưởng thức theo thời gian. Nếu cảm xúc đấy duy trì được lâu dài, qua nhiều thế hệ thì có nghĩa là tác phẩm ấy có giá trị nghệ thuật.

3- Vì hai hệ thống đánh giá khác nhau nên thời gian yêu cầu cũng sẽ khác nhau. Thông thường thời gian để đánh giá tác phẩm nghệ thuật lâu hơn nên nó sẽ dẫn đến cái suy nghĩ rất sai lầm rằng hệ thống đánh giá nghệ thuật không cung cấp một câu trả lời tuyệt đối chính xác như khoa học.

Trên thực tế thì cả hai hệ thống đều không thể đưa ra một câu trả lời tuyệt đối chính xác cho những sản phẩm mang tính sáng tạo mang tính khai phá. Nếu tác phẩm của Kafka từng bị đối xử không ra gì thì công trình của Galois cũng chịu chung số phận tương tự. Anna Karenina khi mới ra đời từng bị các nhà phê bình chỉ trích thì thuyết tương đối cũng bị các nhà vật lý coi như mớ rác rưởi. Điều đó chỉ có nghĩa là tại thời điểm ra đời những sáng tạo đó vượt tầm kiểm chứng của hệ thống đánh giá hiện tại hoặc cũng có thể là thời gian kiểm chứng chưa đủ nhưng không có nghĩa là nó không thể đánh giá được.

4- Cả hai hệ thống đánh giá đều có thể đưa ra câu trả lời tuyệt đối chính xác đối với những sản phẩm mà chất lượng của nó rõ ràng. Nghĩa là một sản phẩm dở hoặc tốt thực sự sẽ có thể được đánh giá một cách chính xác. Ngày nay, đại đa số đều thừa nhận thuyết tương đối hoặc Anna Karenina là những sáng tạo vĩ đại.

Vấn đề gây tranh cãi nằm ở những sản phẩm đạt cỡ lưng chừng giữa tốt và dở. Đối với những sản phẩm này thì cả hai hệ thống đều không thể cho câu trả lời chính xác. Tất nhiên, đối với những sản phẩm như thế thì người ta thường đánh giá dựa trên những tiêu chí vớ vẩn có rất ít giá trị như trong nghệ thuật, người ta có thể dựa trên hệ thống bình bầu cho điểm của người thưởng thức kiểu amazon còn trong khoa học người ta có thể dựa trên chỉ số citing hoặc impact factor. Và cả nghệ thuật lẫn khoa học đều có bè phái. Trong nghệ thuật thì người ta nói nhiều rồi. Còn trong khoa học cũng thế, chỉ có điều người ta ít nói ra, chỉ có người trong ngành mới biết. Một newbie nhảy vào một cái network của một chuyên ngành hẹp nào đó nếu không có đại gia đỡ đầu rất dễ bị đập. Hệ thống giải thưởng cũng thế. Những giải thưởng kiểu như Hội Nhà văn của chị Sất hay Tuổi hai mươi yêu dấu của chị Việt, hay giải thưởng gì gì của bọn Ý trao cho chị Hương nói chung cũng same shit như những cái junk awards kiểu best poster, best young scientist, best paper đều mang tính politic là chính.
mua xuan yeu thuong
25-03-06, 21:19
Ông Em Chã có những cái nhận định buồn cười nhỉ !
Thỉnh thoảng cháu sẽ đọc các 1, 2 , 3 , 4 của ông
Quan Nhân
25-03-06, 21:43
Bác Phương Thảo em dở hơi mẹ nó zồi, bác quay lại chỗ bi bô sách đi để em còn hóng hớt. Bác em cứ loay hoay ở đây tí thằng Đào nó vào tranh thủ hấp diêm bác để trả thù vụ bên dịch thuật thì còn đâu danh tiết của bác em nữa.
Phương Thảo
25-03-06, 22:20
Thằng Quan Nhân này vớ vẩn quá. Vào mạng là để bi bô, cãi nhau. Càng chửi nhau nhiều càng vui chứ cần đe'o gì danh tiết. Anh mày đây nói câu nào cũng giống Hegel thì mấy hôm nữa thằng Gaup nó đóng cửa mẹ Thăng Long.