Phan Việt, một thực tế Vẹt phương tây

Sất
04-02-06, 15:19
http://evan.com.vn/Functions/WorkContent/?CatID=3&TypeID=71&WorkID=2938

Phan Việt: Hãy làm ra sản phẩm văn chương tốt

Thường các nhà văn có hai cách cơ bản để thể hiện trách nhiệm của mình với thời cuộc. Cách thứ nhất là cách trực tiếp; ví dụ như Albert Camus, Ernest Hemingway, Victor Hugo hay Louis Aragon không chỉ viết mà còn tích cực tham gia các phong trào chính trị, xã hội, đến mức có người bị trục xuất khỏi tổ quốc. Cách thứ hai là gián tiếp dùng văn chương của mình để nói về những bất công trong xã hội, về những người bị thiệt thòi, vẽ ra cơ chế đàn áp thể xác và tinh thần con người, thách thức những định kiến và niềm tin chung. Họ nói quan điểm của họ thông qua tác phẩm.

Thật ra chọn cách nào là tùy mỗi người. Cá nhân tôi ủng hộ việc nhà văn chọn thế đứng thứ hai, hoặc ít nhất nên bắt đầu từ thế đứng thứ hai. Có hai lý do cho sự lựa chọn này. Thứ nhất, khi xác định thế đứng thứ hai, họ sẽ tập trung được thời gian và sức lực vào công việc mà họ làm tốt nhất: viết văn.

Theo cách ấy, bản thân họ và xã hội đều đạt lợi ích tối đa. Thứ hai, tôi nhận thấy hầu hết các nhà văn đều có sự nhạy cảm bẩm sinh, do đó họ dễ bức xúc hơn người khác với các vấn đề xã hội; nhưng cái dở là rất nhiều trong số họ chỉ được vũ trang bằng lòng nhiệt tình, sự bức xúc, và những nhạy cảm đi gần với cảm tính cá nhân, trong khi lại thiếu thông tin hoặc thiếu công cụ nhìn nhận vấn đề một cách hệ thống; cho nên rốt cuộc những phát biểu và hoạt động xã hội của họ lại gây hậu quả tai hại.

Thành thật mà nói, đọc các tranh luận mấy năm gần đây ở Việt Nam giữa các nhà văn, nhà phê bình và các học giả khác về các vấn đề giáo dục hoặc phát triển, tôi thấy đối với một số người, việc họ tham gia sâu và lấn sân nhau trong các vấn đề xã hội không mang lại lợi ích cụ thể nào nếu không muốn nói là ngược lại.

Quan sát các nước, tôi nhận thấy xã hội nào mà ở đó người làm nghề xác định rõ phạm vi chuyên môn của mình, không làm tranh, ôm đồm, làm loạn, làm dối trá, làm ẩu, làm kiểu cảm tính, làm vướng công việc của nhau thì xã hội ấy sẽ có những thành tựu rực rỡ. Nhà văn trước hết cũng là người làm nghề như những người khác. Cho nên tóm lại, tôi nghĩ trách nhiệm công dân của nhà văn nên bắt đầu từ trách nhiệm của một người lao động chuyên nghiệp trong xã hội: đấy là trách nhiệm làm ra sản phẩm văn chương tốt, sản phẩm càng tốt thì càng tuyệt.

***
Thúy Nga thực hiện

Sai lầm của Phan Việt lặp lại căn bệnh truyền kiếp của trí thức việt nam, nhìn thực tế việt nam qua thực tế Trung Quốc, thực tế Việt Nam qua thực tế Liên Xô, thực tế Canada, Mỹ. Xã hội mình còn hết sức sơ khởi chưa đến mức phân hóa như vậy. Nhà văn, nhà thơ chưa có thể sống được bằng văn thơ của ngoại trừ là văn thơ chỉ là thứ thêm vào cho nghề ( đa số là nhà báo ).
, như vậy văn thơ của họ cũng một phần cho một phong trào xã hội mơ hồ nào đó rồi.
...
Điểm danh đa số các tờ báo giấy, nhà xuất bản mục văn thơ èo ọt rất kém phát triển, mà nhuận bút hầu như chỉ rất rất ít cây đa cây đề mới có ( những người này thường là công chức cấp cao trong làng, được nhà nước trả lương cho nghề văn ) , còn lại là hết sức nhỏ so với công họ cậy cục gửi in và tâm huýêt. Báo mạng thì tuyệt nhiên không có nhuận bút. Đợi đến khi nhà văn chuyên nghiệp được thì mấy người như Sất, Phan Việt, Ngọc Tư phấn đấu cho nó chứ ko phải chờ xung nó rụng vào mồm. Để phấn đấu cho nó nhất định là phải lao vào.. phong trào xã hội. Không thể khác được
overdose
04-02-06, 15:43
Đến chết cái cô Phan Việt này quá. Được cả vợ cả chồng.
Sất
04-02-06, 15:52
mà xã hội mình ổn định hòa bình phát triển dần dần, có phong trào nào đâu mà tham gia với chả đừng. :icecream:
Ngongto
14-02-06, 13:08
Chị Việt này văn chương mới chỉ đạt mức tập làm văn nhạt thếch, mà đi đâu cũng quảng cáo phong cách của mình thế nọ thế kia.
Sất
14-02-06, 17:39
Chị Việt này văn chương mới chỉ đạt mức tập làm văn nhạt thếch, mà đi đâu cũng quảng cáo phong cách của mình thế nọ thế kia.
Ngỗng đừng nói chị Phan Việt thế phải tội. So với tầm chung của văn trong luồng hiện thời là Phan Việt cũng xứng đáng phỏng vấn xin ý kiến nhà báo trong luồng lắm đấy. Em cứ thứ xem qua mấy người cùng đoạt giải mãi mãi tuổi 20 yêu dấu cùng chị Phan bên báo tuổi trẻ vừa rồi xem, có mà chị Phan Việt còn hơn đứt bạn đoạt giải nhất mấy lần ấy chứ. Em thử tìm đọc mà xem.
Sất
14-02-06, 18:25
Vừa tìm thấy bài này của chị PHan Việt bên tia sáng, bạn kế thừa nguyên xi tinh thần của mấy người hải ngoại. Du học canada vài năm mà từ thực tế canada tớ biết nhé tớ chửi chõ vào các bạn cái tội thiếu chuyên môn. Ý nọ xọ ý kia hết sức lộn xộn, nhố nhăng. Chửi kiểu bạn học sinh lớp 4 vừa học môn đại số đến môn chê đứa hàng xóm 4 tuổi không biết chữ . Viết lấy được. . Mà mấy người bên tiasang tại sao lại cho đăng mấy cái thứ ngu dốt lố bịch ngớ ngẩn này nhỉ.




Phần thứ 2: Chuyện văn học – văn hóa – và những thứ khác
Phan Việt

Bài viết này của tôi có mục đích tổng kết những điều đáng buồn nổi cộm trong văn học, dịch thuật và những thứ liên quan tại Việt Nam trong thời gian gần đây. Tôi viết bài với tư cách là một người đọc và quan tâm tới văn học; nhưng do theo dõi văn học Việt Nam từ nước ngoài nên nếu có những nhận xét chưa chính xác, tôi rất mong được góp ý


1. Lộn xộn về cấu trúc – do đó mà lộn xộn về đánh giá:
Trong bài viết “Còn nhiều người viết có tư cách”, nhà văn Nguyên Ngọc2 nói rằng cái mới, cái có giá trị là cái chẳng biết xếp vào đâu, vào ô nào cũng không vừa. Thực ra, theo tôi, cái mới (ở Việt Nam) không phải là không biết xếp loại vào đâu, vào ô nào cũng thấy không vừa; mà bởi vì văn học VN chưa có một cấu trúc các genre rõ rệt như các nền văn học lớn (tức là chia thành văn học chính thống – khoa học viễn tưởng – lãng mạn – kinh dị - tuổi mới lớn - giải trí; cũng giống như chia phim thành phim hành động – phim kinh dị - phim hài – phim hàn lâm; và nếu là phim kinh dị thì phim hay là phim làm người ta sợ, phim hài hay là phim làm người ta cười). Do đó mà có những sản phẩm sách người nước ngoài sẽ mạnh dạn xếp được ngay vào genre nào - để từ đó mà đánh giá – thì chúng ta lại đổ đống hết tất cả các sách có yếu tố hư cấu được xuất bản ra vào trong cái gọi là “văn học” và sau đó thì không biết dùng chuẩn nào để đánh giá những thứ hỗn độn ấy. Kết quả của sự lộn xộn là việc tranh luận ngược xuôi về tác phẩm mà vẫn không thống nhất được, vì dùng những chuẩn đánh giá khác nhau.
Ví dụ trường hợp mà nhà văn Nguyên Ngọc lấy làm dẫn chứng về tính mới và có giá trị: tập Bóng đè của Đỗ Hoàng Diệu. Ở nước ngoài, thì đa số truyện trong cuốn này chắc sẽ được xếp vào genre dành cho adult books hoặc entertainment books – là những sách thiên về kích thích; một số khác lẽ ra phải được biên tập kỹ hơn rất nhiều trước khi đem in. Sách loại này ở nước ngoài rất nhiều, thậm chí có cả một ngành công nghiệp khổng lồ hậu thuẫn cho nó. Những cuốn này viết lôi cuốn, kích thích, cũng có ẩn dụ về thân phận con người, về các định kiến xã hội hẳn hoi (kiểu như tình yêu người nghèo với người giàu, chuyện cô giáo với học sinh, chuyện mẹ chồng con dâu, chuyện thày tu – con chiên, chuyện xã hội, lịch sử; chuyện dằn vặt tâm lý của con người; chuyện đấu tranh giữa lý trí và tình cảm, giữa dục vọng và đạo đức; chuyện khao khát tự do, giải phóng, vv...) nhưng cái hiệu quả chính vẫn chỉ là kích thích và khơi gợi trí tưởng tượng. Cũng vậy, ở Mỹ, nhà nào có truyền hình cáp thì đều có những kênh dành cho “người lớn”; chuyên chiếu những phim công khai về tình dục, tường tận vào từng cảnh – và có cốt truyện hấp dẫn hẳn hoi; để giúp cho người dân có đời sống tình dục lành mạnh và hạnh phúc – như một việc hết sức bình thường. Những việc này lẽ ra “chẳng có gì mà ầm ỹ”. Vậy mà về đến Việt Nam thì thành ra cách tân, giải phóng phụ nữ, văn học tình dục/tính dục, trào lưu, chủ nghĩa; nhưng các khái niệm bị dùng lệch lạc trầm trọng.

2. Nhầm lẫn văn học chính thống và các thể loại hư cấu khác:
Cũng chính vì thiếu một cái nhìn tổng quan về cấu trúc nền văn học – văn hóa ở các nước, cho nên mới có chuyện là những sách thương mại của nước ngoài lại được dịch và quảng bá ở Việt Nam như là “kỳ quan văn học thế giới”. Vụ việc dịch Mật mã Da Vinci của Dan Brown là một ví dụ. Cuốn này, trong hệ thống các nhà sách ở Mỹ (như Border hay Barnes & Nobles), thường được xếp ở mục Science Fiction - tức là sách khoa học viễn tưởng, chứ không phải ở mục Literature – là mục văn chương chính thống. Cũng ở các nước có nền văn học phát triển, thường khi một người bắt đầu bước vào nghề viết, họ sẽ xác định rõ là họ sẽ viết cho genre nào – ví dụ, lãng mạn (romance) hay là khoa học viễn tưởng (science fiction), thần bí ma quỷ (mystery), kinh dị (thrillers), thiếu nhi (children) hay là văn chương chính thống (literature). Xác định là viết cho genre nào thì sẽ có những công cụ và quy tắc riêng để viết; việc phê bình cũng tuân theo cách đó. Lấy ví dụ như cuốn Mật mã Da Vinci – tuy nó là một trong những “hiện tượng” về xuất bản; nhưng theo nghĩa về số đầu sách bán và sự hấp dẫn, nghẹt thở của tình tiết, mạch truyện; chứ không ai đánh giá nó về văn phong văn học hay các ý nghĩa tư tưởng khác.
Và cũng vì sự thiếu hiểu biết tổng quát trên mà công tác dịch sách văn học hiện nay ở Việt Nam thường chạy theo những tác giả có giải thưởng hoặc bán chạy theo các bình bầu vốn thiên về tính thương mại hoặc chính trị nhất thời hơn là giá trị nội sinh của tác phẩm. Lấy ví dụ như gần đây rộ lên việc dịch các cuốn sách của các tác giả trẻ Trung Quốc như Vệ Tuệ, Cửu Đan, Xuân Thụ vân vân... và coi chúng như là tiêu biểu của một làn sóng văn học phản kháng ở Trung Quốc (phỏng vấn các nhà văn, thơ trẻ Việt Nam hầu như luôn luôn đi kèm việc đề cập đến những nhà văn Trung Quốc kia). Nhìn nhận này khá lệch lạc. Cái làm cho các tác phẩm này nổi tiếng đa phần là qua sự quảng bá ở phương Tây, trong một tâm thế định kiến rõ rệt về Trung Quốc (ở Mỹ mới biết, do sự tuyên truyền, đa phần người Mỹ coi những quốc gia cộng sản là những mảnh đất không có nhân quyền và kì quặc, vân vân và vân vân; nếu muốn biết thêm, có thể đọc, ví dụ, về chủ nghĩa McCarthy của Mỹ). Quy kết rằng đây là tiếng nói đại diện của thanh thiếu niên mới ở Trung Quốc là sai. Thực tế là nếu đọc các đánh giá của người đọc Mỹ về sách của Vệ Tuệ (ví dụ như tại Amazon.com, Cục cưng Thượng Hải được khoảng 2 trên 5 sao sau bình bầu của 75 người) sẽ thấy họ coi đây là những cuốn sách hò hét chưa chín; mang đầy ảnh hưởng của Sex and the City của Mỹ. Nếu để dịch các tác phẩm về văn học phản kháng nói riêng và sách cho/về thanh thiếu niên, lẽ ra ở Việt Nam nên bắt đầu, ít nhất, từ những sách kinh điển thuộc vào genre dành cho tuổi mới lớn như The catcher in the rye (Bắt trẻ đồng xanh) của *.D. Salinger, On the road (Trên đường) của Jack Kerouac, A portrait of the artist as a young man (Chân dung một nghệ sỹ trẻ - dịch tạm) của James Joyce; các sách của Jane Austen; To kill a mocking bird (Giết chết con chim nhại tiếng - tạm dịch) của Harper Lee; Heidi của Jonathan Sypri; The lord of the rings (Chúa Nhẫn) của *.R.K. Tolkien, hay thậm chí sách của George Orwell, John Steinbeck, Jules Verne, Charles Dickens, Vladimir Nabokov, vv...

3. Thiếu một khung đánh giá chung về văn học:
Như tôi đã nói ở trên, do việc thiếu một cái nhìn tổng quan rõ ràng về văn học nên việc đánh giá, phê bình văn học cũng bị lộn xộn theo, mang nhiều màu sắc cảm tính và phụ thuộc vào tình hình trong nước. Những dư luận trái chiều xung quanh cuốn Bóng đè là một ví dụ điển hình. Cá nhân tôi thấy, trong điều kiện như hiện nay, một phép thử đơn giản nhất để biết một tác phẩm văn học Việt Nam có giá trị hay không là trả lời hai câu hỏi:
1. Chúng ta có dịch tác phẩm đó ra, ví dụ, tiếng Anh chẳng hạn, để giới thiệu với bạn bè thế giới, như là một bức tranh tiêu biểu cho cuộc sống và suy nghĩ của người Việt Nam?


2. Người nước ngoài, khi đọc tác phẩm đó, họ sẽ hiểu thêm rằng đấy, cuộc sống ở Việt Nam là thế, cuộc sống con người nói chung là thế, chứ không phải để họ bảo “Người Việt Nam nghĩ thế này thật à?” Nói cách khác, những vấn đề nó đề cập đến có “thật” cho con người, khiến họ có thể liên hệ được, bất chấp rào cản văn hóa không?
(Cũng giống như ngược lại, khi chọn dịch tác phẩm văn học nước ngoài, nên chọn tác phẩm nào đặc trưng về con người, chứ không phải để “tự sướng” rằng bọn nước đấy sao kỳ quặc thế).
Mà nói như thế, tức là không cần tác phẩm phải ca ngợi, tô hồng gì về cuộc sống. Ví dụ như Nỗi buồn chiến tranh chẳng hạn. Nó không cần phải nói gì về người Việt Nam anh hùng bất khuất, thủy chung nhân hậu. Nó trước hết nói về con người trong chiến tranh – con người nói chung, không biên giới, với những nỗi sợ hãi có thật, tình yêu có thật, bi kịch có thật trong dòng xoáy chiến tranh. Nó có thể tự tin đứng ngang với All quiet on the Western front (Phía Tây im tiếng súng) của Remarque hay For whom the bell toll (Chuông nguyện hồn ai) của Hemingway.
Dùng một chuẩn công bằng, ngang tầm thế giới và có tính phi-thời gian, phi – chính trị như trên, thì có thể dễ dàng biết ngay cái nào hay thật, cái nào hay giả. Nói như John Baville, người giành giải Booker năm nay với tác phẩm The Sea (Đại dương) thì những tác phẩm chỉ ăn bám vào một vài sự nổi cộm chính trị, xã hội nhất thời thường không đứng lâu.

4. Thiếu cập nhật tình hình văn học – văn hóa thế giới:
Cũng liên quan đến vấn đề trên, tôi nhận thấy hình như nhiều người làm việc trong lĩnh vực văn học trong nước – như biên tập viên văn học ở các NXB, phóng viên mảng văn học, nhà văn, nhà phê bình – ít theo dõi tình hình văn học thế giới qua những nguồn có uy tín. Trang Talawas.org và vài website văn chương hải ngoại dường như trở thành đầu mối giao lưu thường xuyên của rất nhiều tên tuổi trong làng văn chương - phê bình hiện tại; trong khi một cách khách quan, tôi thấy những địa chỉ trên có quan điểm tiếp cận các vấn đề khá phiến diện; ví dụ như họ cổ suý đăng rất nhiều bài phê phán trong nước trong khi tảng lờ những thành tựu văn học khác.
Đứng riêng về văn học thôi, có vẻ thị trường Việt Nam rất xa lạ với những tờ báo hoặc tạp chí văn học chính thống trên thế giới. Chưa nói đến Châu Âu, chỉ riêng ở Mỹ, ngoài một hệ thống lớn các báo và tạp chí chuyên ngành về văn học – lý luận phê bình do các trường đại học xuất bản thì trên thị trường đại chúng cũng có rất nhiều đầu báo, tạp chí tốt về văn học-xuất bản như The New Yorker, Writer’s Digest, the Writer, Harpers, Atlantic, Pacific Review, Tin House, Iowa Review, Poets and Writers, Paris Review, Glimmer Train, vv... Suy cho cùng, thực ra nhà văn không cần thiết phải theo dõi sát tình hình văn học thế giới; nhưng những người làm về văn hoá, phê bình cũng nên biết đại thể để khỏi sa vào những bàn cãi, vừa loay hoay với những giá trị cũ, vừa lặp, vừa manh mún... và không lối thoát, (mỗi năm, đặt một tờ Writer’s Digest mất khoảng 20 đô-la, tức là chừng 300 ngàn).

5. Văn học hiện thực bị lạm dụng:
Hiện tượng người người viết văn hiện thực, nhà nhà viết văn hiện thực này thực ra có nguyên nhân lịch sử của nó. Đấy là tâm lý bung ra sau một thời gian dài phải viết văn mang tính tuyên truyền và “tô hồng”. Nó cũng là hệ quả trực tiếp của sự bức xúc của các nhà văn - vốn là những người bẩm sinh nhạy cảm hơn người thường - đối với những biến đổi xã hội trong vài thập kỷ qua, trong đó cái xấu có mặt ở hầu hết các lĩnh vực, đồng tiền ngày càng lên ngôi và các giá trị thay đổi nhanh chóng. Vấn đề là không ít nhà văn hiểu sai về văn học hiện thực. Vì thế mà các tác phẩm của họ không gì hơn ngoài những bài chửi ngoa ngoắt, trong đó nhân vật được bóp méo theo ý đồ có sẵn, tình tiết được vẽ ra sao cho phô bày cái hủ lậu, suy đồi... của người Việt Nam.
Lí luận về việc thế nào là văn học hiện thực không phải là điều tôi muốn đề cập ở bài viết này. Tôi chỉ xin nhấn mạnh một điều: văn học hiện thực khác với phim tài liệu, bảng thống kê đói nghèo, báo cáo phát triển con người, dữ liệu lịch sử nạn đói năm 45, và càng khác với “một bài chửi ngoa ngoắt nhiều ẩn dụ”. Nếu đọc hồi ký, ghi chép và các sách về viết văn của các nhà văn hiện thực lớn trên thế giới, bạn sẽ thấy họ đều đồng ý rằng mỗi con người cảm nhận cái hay cái đẹp khác nhau trong văn học, nhưng tất cả đều hướng về một thứ: tình yêu với con người và cuộc sống, những đam mê và nỗi sợ hãi, sự suy đồi và đấu tranh, vv... Nhìn vào các tác phẩm lớn trên thế giới như Trăm năm cô đơn của Marquez hay Chùm nho nổi giận của Steinbeck hay Hội chợ phù hoa của Thackerey hay tác phẩm của Dostoevski hay Balzac, không bao giờ chúng chỉ là những câu chuyện hiện thực theo kiểu phơi bày và chửi rủa. Chúng luôn là những câu chuyện chứa đầy cảm thông về những nỗi khổ của con người trước các hệ thống xã hội và tác giả không bao giờ là người đứng ngoài hay đứng trên.
Tôi cũng muốn nói thêm rằng bức xúc về xã hội là điều dễ hiểu; xong ngoài văn học hiện thực còn có các thể loại văn chương khác như văn chương lãng mạn, văn chương triết học, trường phái tự nhiên, vân vân... - đều có khả năng truyền đạt ý người viết. Và nói một cách thẳng thắn thì không phải ai cũng viết được văn hiện thực.

6. Làm lẫn việc của nhau
Ai đó đã nói có lẽ không có ở đâu mà một người ở Việt Nam lại có thể kiêm nhiều “nhà” đến thế”: nhà văn, dịch giả, nhà phê bình, nhà báo, nhà hoạt động xã hội, nhà cải cách giáo dục, nhà sử học, nhà triết học, vân vân... Cũng vì làm ôm đồm việc và lại thiếu tính chuyên nghiệp trong làm việc nên kết quả là công chúng phải chứng kiến những màn tranh luận, thuyết giảng và trình bày ý kiến, cãi vã chẳng đi đến đâu về văn học, về lịch sử, giáo dục, vân vân. Những rầm rĩ xung quanh Bóng đè vừa rồi là một ví dụ.
Các nhà phê bình và nhà văn tốn nhiều giấy mực chứng minh giá trị của Bóng đè qua việc bày ra cái gọi là “tội tổ tông” và “mặc cảm nhược tiểu của dân tộc”. Chưa nói đến các dữ liệu lịch sử, rất nhiều ý kiến được trình bày chỉ là quan điểm cảm tính của những nhà văn-kiêm nhà phê bình-kiêm... Những cái nhãn hiệu “tội tổ tông” “mặc cảm nhược tiểu” đó đã được dùng sai cho những cái khác: sự nghèo nàn, sự thất học, sự thiếu nhận thức. Và việc những người lớn đã khuếch đại những nhận thức cảm tính và tâm lý của (thế hệ) họ thành ra đặc điểm dân tộc để thoả mãn bức xúc của chính mình là không công bằng cho người trẻ.
Còn nhiều vấn đề nhỏ nữa có thể chỉ ra nhưng tôi xin kết thúc bài viết này ở đây. Tôi thực lòng mong mỏi văn học Việt Nam ngày càng có nhiều sản phẩm tốt cho người đọc.


Phan Việt
Ngongto
14-02-06, 21:39
Chị Việt viết truyện ngắn. CHị Hạnh viết truyện dài làm sao mà so với nhau được. Chị Việt đi Mỹ chứ không phải Canada Quỳnh ạ, khi vừa tốt nghiệp xong có hiểu gì tình hình việt nam đâu. Chỉ phán lăng nhăng là nhanh. Chắc viết bài này chị ý tưởng là mình chuyên nghiệp lắm đây.

Em thấy chị Quỳnh có năng khiếu đấy chứ, sao không dự thi?
Quẻ2
14-02-06, 22:46
Chị Việt được giải thưởng văn học trẻ quốc gia mà giọng văn hơi hằn học cay cú GATO với chị Diệu nhà em, các bác nhở? Mà chị em cứ coi thường Camus, Gabito với cả Sartres nhở các bác nhở? Các bạn í cũng vừa nhà nọ kiêm nhà kia bỏ mịe ra í chứ? Xong rồi, chị Việt, chị í tường tận tình hình văn học nước ngoài quá mà hơi bị lãng quên tình hình văn học dịch trong nước thì phải, gì thì gì, em các bác mù chữ thất học từ bé liếc qua những tác phẩm, tác giả kinh điển chị í nêu phải dịch, em thấy quá nửa dịch hết rồi? Nguy nhở? Nói chung là chị Việt em, đèo mẹ, từ hồi lấy chồng bỏ Thăng Long, thấy cứ... sao sao.
Quẻ2
14-02-06, 23:30
Em viết xong hôm nọ rồi, em đang định đăng ở chỗ nào hoành tráng một tị nên đang gửi đi sửa với chờ đấy chứ. Hôm nọ có bác bảo em suốt ngày post truyện ở đây như là bọn viết thơ đi phô tô cho không í, chả ra cái gì cả nên em tính thôi. Căn bản gửi đi lỡ người ta không đăng mình cũng ngường ngượng mà nếu được thì lại phải chờ với sửa lắm lắm. Em hơi ngại. Bác đợi đi, nếu sửa xong và tốt thì em post, còn không tốt và không được đăng thì em cũng post. :D Em không muốn kiểu viết ẩu rồi phí í. Nhưng em nghĩ truyện í cũng được.
Tony Bùi
14-02-06, 23:35
Nhân nói chuyện cô Việt, anh nhớ có bài thơ hồi xưa gái anh post.


...có một bài thơ của Việt, em đề tranh treo cửa sổ. Tranh em mua ở một bến Metro gần Louvre, cảnh Paris chớm đông ảm đạm đến xót xa. Đêm nào trăng sáng chiếu thẳng vào bức tranh, cbn chứ tuyệt lắm ạ.


Ngàn năm ta về
Một chiều ta đi
Gió lộng đường đê
Dài bao tái tê
Cuốn tung gió bụi
Đời xanh xá gì
Nước cuốn nước nước
Nhòa vó ngựa đi
Ngoài song trăng rọi
Ai người tâm tri?
Một trăm năm lẻ
Ngoài song còn gì?
Hình như ai hát
Một bài tình quê
Những nơi đã đến
Là miền chưa đi
Không uống mà hết
Rượu vờ chia ly
Cười trên ngàn gió
Đại dương màu chi?
Quẻ2
15-02-06, 18:30
Em vừa gọi báo lại để lấy truyện về. Em sẽ để thư thư chừng nào có hứng sẽ viết tiếp, cảm ơn các bác đã góp ý và nói chung đều đúng cả. Các bác bình tĩnh để em tính, em cũng phải bình tĩnh xíu vì dạo này bận và hơi căng thẳng.
Sất
17-02-06, 21:51
Chị Việt viết truyện ngắn. CHị Hạnh viết truyện dài làm sao mà so với nhau được. Chị Việt đi Mỹ chứ không phải Canada Quỳnh ạ, khi vừa tốt nghiệp xong có hiểu gì tình hình việt nam đâu. Chỉ phán lăng nhăng là nhanh. Chắc viết bài này chị ý tưởng là mình chuyên nghiệp lắm đây.

Em thấy chị Quỳnh có năng khiếu đấy chứ, sao không dự thi?

Nhưng chị Phan Việt dừng lại ở lối tư duy ấu trĩ thế nó hợp kiểu với một số người trong nước nên mới đăng ra thế. Ngỗng bảo chị có năng kiếu là ko hiểu gì chị cả. Bọn thăng long vẫn bảo chị thiểu năng, có nghĩa là nặng hơn năng khiếu đấy.
Ngongto
17-02-06, 23:04
Chị Quỳnh có tài viết. Có điều phải rèn cái tâm đằm hơn 1 chút thì sẽ ổn. Chị Quỳnh có thiền không?
Sất
18-02-06, 20:38
Ngỗng biết chị viết những cái gì nào ??


chị có đọc một cuốn sách hồi SV, thiền và phân tâm học, còn mấy thể loại thiền ở Vn, kể cả mấy người nước ngoài tới truyền bá cách thức chị cũng có tham gia và biết. Tuy nhiên đánh giá là một lối thức thôi miên, ám thị, còn rất xa mới đi đến tâm lý trị liệu. Để có được môn tâm lý trị liệu, Khoa học phương tây đã đi qua ngưỡng lý giải và nhận thức thiền, thôi miên, nhân điện, chữa bệnh bằng niềm tin. Dù ở hình thức nào thì lý thuyết thiền cũng xui khiến người ta lẩn tránh cuộc đời kiểu đi tu của đạo Phật, chị biết nhưng ko có ủng hộ.

Trở lại vấn đề của Phan việt, có lẽ chị phải làm một cái gì đó thiết thực hơn là phán lăng nhăng ở đây thật. Dự thi được cũng tốt chứ.
AppleCider
18-02-06, 23:43
Chị Thúy Quỳnh, chị cứ viết một bài phê bình PV thật hoành tráng vào, em duyệt sẽ lobby để đưa lên mục diễn đàn của TS. Thế thì mới là đối thoại cân xứng chứ? Chị thấy thế nào?
À mà em cũng rất đồng ý với chị. Trình của PV chỉ có thế, nhưng lại phù hợp với trình của những người duyệt bài chị ý. Hoặc là chị ý khôn. Em thì thiên về khả năng thứ nhất hơn. Nhưng mình không nên khinh địch, chị nhỉ?
Da Vàng
19-02-06, 00:30
Sất dừng ở đây là đẹp, bắt đầu ngửi thấy mùi gato hơi nặng và ai đó lấp ló manh nha lừa đảo zồi
AppleCider
19-02-06, 01:16
Em nói nghiêm túc đấy bác Da Vàng ạ.

Em cũng không thấy chị Thúy Quỳnh gato ga tiếc gì cả sất. Hoặc giả em cũng gato với PV nên không thấy được điều ấy :))

Mà có lẽ chị TQ chả cần em can thiệp cũng có thể đăng bài ở những nơi mà chị ý muốn. Em hơi hấp tấp.

Tuy nhiên, lời đề nghị của em vẫn có hiệu lực.
Mạnh Hùng
19-02-06, 01:40
Tia sáng khát bài bỏ mịa. X ai viết đâu mà chả đăng. Nếu chúng nó không đăng bạn Sất vào chỗ bạn vẫn vào vẫn quen í, Mọt sách í, nhờ mí anh đang phát hành Tia Sáng các anh í can thiệp cho.
Ngongto
19-02-06, 12:41
Chị Sất muốn được giải thì phải kiên trì nuôi bài ở 1 tạp chí nào đấy một thời gian. Như chị Việt ý. Gửi bài cho Tuổi trẻ mấy năm nay liền, quen nhẵn mặt các bà ở đấy rồi. Đáng giải khuyến khích thì người ta cho giải nhì. Đăng bài ở Tia sáng thì có cái gì đâu. Chị Sất viết truyện chứ đăng mấy bài phê bình dớ dẩn làm gì.
Sất
19-02-06, 19:06
Cảm ơn tất cả mọi người góp ý. Mình đọc thấy vui vì vào TL từ trước tới giờ mấy khi được khen, toàn bị mắng thôi.

Mình viết thường hiện giờ là ứng tác bốt hết cả ở Thăng Long, thậm chí còn ko có copy về giữ, tapchitho một vài, evan một vài. Báo giấy chưa thử. tienve thì không cộng tác vì một số lý do tế nhị, talawas thì đang xem xét, cũng khá cân nhắc. Nhưng hồi cách đây nửa năm lảm nhảm tội tình trên TL bạn Giangthu ủng hộ mình cái máy tính dở hơi, công việc ổn định nên tối về tranh thủ được. Chứ giờ máy tính bán rồi. suýt bị bà chị bán đi đài loan, việc vừa mới loe ngoe xin xỏ, chưa đâu với đâu nên mình ko tính gửi cái gì đi đâu mấy bên đó. Talawas thì mình phải xuất hiện hoành tráng một chút. Còn tiasang từ trước đến giờ mình có đọc bao giờ đâu, biết loáng thoáng, tự dưng hôm nọ quan tâm đến chị Phan Việt mới nhìn thấy, vậy nên cũng phải lâu lâu mình mới đầu tư viết được. Vào TL tiện cái là thích nói gì thì nói, xả xì trét là chính thôi. Còn mấy báo kia phải đầu tư chấm phẩy chính tả câu cú, mình cảm thấy mệt và lười. Nhưng nếu ổn định cuộc sống chắc chắn mình sẽ phải đầu tư viết và gửi nhiều hơn.
Ngongto
20-02-06, 10:42
Ủng hộ cuộc đánh ghen của các bà chị bằng loạt bài tưng bừng của Ms. Ê vìu.
Ngongto
20-02-06, 10:43
Về mặt chuyên môn con mẹ Việt hơi bị dở hơi ở chỗ::

1) Văn học VN cũng như tất cả các ngành khác trong xã hội đều đang ở mức độ kém phát triển, cho nên bảo là cấu trúc lộn xộn nọ kia thì hơi bị hãm.

Thứ hai là ông Nguyên Ngọc nói lộn xộn về mặt nghệ thuật, nên cái mới và cái hay không biết xếp vào đâu, thì mẹ ấy lại bảo là lộn xộn về cách phân loại. Như vậy là logic của mẹ có vấn đề. Bởi vì thủ pháp nghệ thuật mới có thể áp dụng cho các ô khác nhau trong 1 kiểu phân loại.

2) Phần lớn các nhà bình luận, phê bình văn học VN bị ảnh hưởng của các trường phái châu Âu (nhiều nhất là Pháp). Chính vì vậy, nếu như mẹ ý không hiểu gì về cách phân loại, đánh giá của châu Âu thì đừng phát biểu. Thực ra châu Âu mới là cái nôi của văn hóa, sự phân loại hay đánh giá có thể khác Mỹ. Nhưng nếu không có sự hiểu biết về cả hai để so sánh thì đừng nói linh tinh. Tại sao lại bắt người ta phải đặt mua các tạp chí Mỹ trong khi văn học Mỹ bị thương mại hóa rất nhiều, khó có thể coi là có tiêu chuẩn đánh giá tính nghệ thuật. Văn học bị thương mại hóa thì phê bình cũng vậy thôi. Bởi vì ai là người lobby cho các tác phẩm???

3) Mẹ Việt ca ngợi cách phân loại của Mỹ một cách thái quá. Trong khi mọi sự phân loại đều chỉ là tương đối, và không có ảnh hưởng gì đến việc cảm thụ văn chương của độc giả. Mẹ có hiểu cách phân loại của các nền văn hóa khác không.Về khoa học kỹ thuật, kinh tế, dân châu Âu có thể nể phục dân Mỹ. Nhưng về mặt văn hóa thì quên khẩn trương chuyện ấy đi. Hình như mẹ nhầm lẫn Văn học chính thống với Văn học Kinh điển. Nói như mẹ ý thì bây giờ chả có tác phẩm nào được xếp vào loại literature cả.

4) Cảm thụ cái hay là quyền của mỗi độc giả cũng như mỗi nhà phê bình. Và thực ra ở đâu cũng vậy, cách đánh giá của các nhà phê bình luôn rất khác nhau. Không bao giờ có sự thống nhất cả. Tôi dám cá rằng mẹ Việt thực ra cũng chả hiểu cái gì về cách đánh giá của người Mỹ. Biết tên vài tạp chí linh tinh thì liệt kê ra thế thôi, và đoán mò rằng họ có sự thống nhất về các khái niệm.

Nếu như đặt mua tạp chí thì phải đặt mua tất cả các tạp chí phê bình văn học của nhiều nước có trình độ văn chương và tư tưởng cao trên thế giới như Pháp, Đức, Anh, Italy, thậm chí cả Nga, Nhật bản chứ không phải là chỉ đặt mua của Mỹ.

5) Rating như kiểu Amazon cũng rất vớ vẩn và không hề mang tính chuyên nghiệp. Bởi vì bọn này chỉ gửi form rating cho những độc giả đặt mua cuốn sách đó của Amazon và cũng chỉ một số người trong đó gửi lại câu trả lời. Không tính đến những người đặt mua sách ở các nhà sách khác. Hơn nữa những độc giả ấy lại không phải là các nhà phê bình chuyên nghiệp và số lượng gửi feedback cũng ít. Chỉ có 75 độc giả (mà cũng đếch phải các nhà phê bình) bình bầu Shanghai Baby trên tổng số hàng triệu độc giả mà cũng coi là kết quả thì quả là hơi funny.

6) Thực ra đánh giá văn học như thế nào, kém phát triển 1 tý, thiếu chuyên nghiệp 1 tý cũng chả chết ai cả. Vấn đề của văn học Việt nam là thiếu những tác phẩm hay chứ léo phải là thiếu những người biết đánh giá văn chương. Và cho dù người ta đánh giá như thế nào đi nữa, có lẽ các nhà văn chân chính cũng chả bao giờ nghĩ rằng họ phải đọc các tạp chí phê bình văn học để xem thị hiếu công chúng là cái gì, bọn phê bình văn học thích cái gì, rồi mới sáng tác.

Sản phẩm văn hóa khác với sản phẩm vật chất là ở chỗ ấy. Người ta sáng tạo theo rung cảm của họ chứ léo phải theo nhu cầu của thị trường. Có thể chỉ 1 số rất ít người hiểu và quan tâm đến văn chương của họ thì những nhà văn vẫn cứ viết.

7) Dịch sách kinh điển nhưng cũng đồng thời phải dịch các sách best-sellers bởi vì đấy mới thực sự là trào lưu của thế giới. Cứ chúi mũi vào sách kinh điển mãi thì chả biết thế giới người ta đang đọc cái gì. Suốt đời đi sau thế giới. Và thực ra đám sách cần dịch mẹ liệt kê người ta dịch gần hết rồi. Mẹ Việt cũng sa vào cái bẫy chính trị mà không biết. Và cũng léo hiểu gì về các động cơ chính trị của nhiều bọn viết trên Talawas nên phát biểu linh tinh.

Chính vì tất cả những lý do trên, mẹ Việt muốn làm Phê bình của Phê bình văn học thì phải đầu tư nhiều thời gian hơn nữa, nghiên cứu sâu hơn nữa về phong cách châu Âu là phong cách ảnh hưởng lớn nhất đến văn chương Việt nam để có một cái nhìn toàn diện. Chứ như theo loạt bài này tôi nghĩ rằng mới chỉ thể hiện những hiểu biết "manh mún" của mẹ ấy về phê bình văn học Mỹ chứ cũng chả có gì sâu sắc cả. Và thể hiện sự ghen tuông đối với các nhà văn khác mà thôi. Chính vì vậy mà bài viết non tay và có phần vội vã.

VN hiện nay thiếu nhà văn chứ đếch phải thiếu nhà phê bình. Thiếu đứa làm thôi chứ đếch thiếu những đứa ngồi chê bai. Vì vậy nên để thời gian mà viết văn đi. Bình luận mí chả góp ý cái léo gì.
Ngongto
20-02-06, 10:44
Thực ra, nhìn kỹ, đây cũng không gọi là nghiên cứu được vì thiếu bằng chứng thuyết phục. Đây chỉ là những phê bình, nhận định mang tính chất cảm tính. Nhận định tình hình ở Mỹ thế nọ, ở VN ta thế kia, nhưng hoàn toàn là cảm tính cá nhân, chứ không dựa trên số liệu thống kê/ hay nguồn tài liệu đáng thuyết phục nào cả. Bởi vậy độ chính xác không cao và có thể chứa đựng nhiều động cơ cá nhân thế nào ấy.

Thực ra đây chỉ là Phê bình của Phê bình văn học. Chả khác gì những bài phê bình khác, thậm chí còn tệ hơn, vì không có source gì cả.

Ví dụ: “Ở nước ngoài, thì đa số truyện trong cuốn này chắc sẽ được xếp vào genre dành cho adult books hoặc entertainment books – là những sách thiên về kích thích; một số khác lẽ ra phải được biên tập kỹ hơn rất nhiều trước khi đem in.” Ở nước ngoài là nước nào??? Tài liệu nào bảo thể???

Ví dụ :“Cũng ở các nước có nền văn học phát triển, thường khi một người bắt đầu bước vào nghề viết, họ sẽ xác định rõ là họ sẽ viết cho genre nào – ví dụ, lãng mạn (romance) hay là khoa học viễn tưởng (science fiction), thần bí ma quỷ (mystery), kinh dị (thrillers), thiếu nhi (children) hay là văn chương chính thống (literature). Xác định là viết cho genre nào thì sẽ có những công cụ và quy tắc riêng để viết; việc phê bình cũng tuân theo cách đó.” Tôi chả tin là bà Rowling biết quy tắc hay công cụ nào để viết Harry Potter. Thực ra rất nhiều người viết văn là cứ viết thôi, họ chả biết cái thể loại mù nào cả lẫn công cụ, quy tắc. Tây cũng nhiều đứa ít học như chị Tư nhà mình, hứng lên, có ý tưởng trong đầu là viết thôi. Sau khi tác phẩm ra đời 1 số nhà xuất bản mới tự phân làm loại nọ loại kia. Viết truyện khác với viết báo ở chỗ đấy.

“Lấy ví dụ như cuốn Mật mã Da Vinci – tuy nó là một trong những “hiện tượng” về xuất bản; nhưng theo nghĩa về số đầu sách bán và sự hấp dẫn, nghẹt thở của tình tiết, mạch truyện; chứ không ai đánh giá nó về văn phong văn học hay các ý nghĩa tư tưởng khác.” Cái kết luận “không ai đánh giá nó về văn phong...” ở đâu ra???? Muốn kết luận như vậy thì ít ra phải trích ra được dăm bảy nhà phê bình có uy tín phát biểu như vậy.

Phần “Văn học hiện thực”, phần “Làm lẫn việc của nhau” cũng đều là những nhận định hết sức tuỳ tiện của mẹ ý, mà chả có nguồn đáng tin cậy nào cả. Mẹ Việt cứ thích xếp các tác phẩm “chửi ngoa ngoắt” vào Văn học hiện thực theo cách hiểu của mẹ ấy, nhưng còn nhiều thể loại khác mẹ ấy không biết thì sao. Phần “Làm lẫn việc của nhau” thì như Des đã chỉ ra vài người rất nổi tiếng kiêm ba bốn nghề.

===================

Mí lại, chị đã bảo nghiên cứu xã hội dễ và vui lắm chú ạ. Muốn bảo là A cũng được, mà B cũng chả sai. Chỉ tìm bằng chứng hỗ trợ điều mình nói, huống chi chả cần bằng chứng, nguồn tài liệu đếch gì cả.

OK, chị sẽ cố gắng không động đến các "nghiên cứu" của madame PV này nữa. Nhưng mà cũng không dám hứa tuyệt đối vì chị cũng hay ngứa mắt. Chị viết trên cái mạng ruồi, chả ai quan tâm, và cũng không chính thức. Chứ mẹ Việt post bài trên báo chửi cả cái Thị trường văn học VN và tất cả bọn Phê Bình văn học cơ mà. Nếu cứ phê bình theo kiểu " ở Mỹ không ai đánh giá nó..." thế nọ thế kia cho sướng mồm thì cũng thích thật đấy nhỉ.
Ngongto
20-02-06, 10:46
Nhà văn chỉ là những người có khả năng mô tả hoặc tưởng tượng về cuộc sống tốt hơn những người khác một chút. Năng lực này không có liên quan gì đến nền tảng kiến thức hay là khả năng tư duy. Vì thế nên coi họ họ giống như dân làm nghệ thuật khác như là hoạ sỹ, nhạc sỹ, nhà điêu khắc.v.v....Giải trí hay mở rộng nhãn quan gì đấy dĩ nhiên cũng là điều có ích.

Có điều, nhà văn hay hay lợi dụng ngòi bút để làm nhiều trò, nâng tầm của mình, hạ thấp bọn khác, làm méo mó cách nhìn của độc giả.

Tổng kết về văn học dịch thuật là một công việc to tát, phải làm một cách có trách nhiệm. Nếu là người cầm bút đánh giá về cây bút khác thì lại càng phải thận trọng. Một cái giải thưởng của văn học VN không thể so sánh với một cái giải thưởng tương tự ở các nước phát triển, thì việc công nhận một truyện cách tân về sex ở VN cũng là bình thường, mặc dù không thể coi là cách tân ở Mỹ.

Không thể hi vọng có một ý kiến đánh giá thống nhất về mỗi tác phẩm như cô PV tưởng tượng. Ngay cả cho dù có 1 khung tiêu chuẩn thống nhất, vd: Tính đột phá, tính nghệ thuật, kết cấu truyện, cốt truyện.v.v..(chứ không phải là tiêu chuẩn về phân loại), thì những ý kiến trái chiều của các nhà phê bình phương tây vẫn luôn tồn tại.

Riêng nhận định “làm lẫn việc của nhau dẫn đến tình trạng kém phát triển của Văn học” (được cô PV đắc ý nhắc đi nhắc lại nhiều lần mà chẳng có bằng chứng gì đáng thuyết phục), người ta có thể viết cả một công trình nghiên cứu vài chục trang, và tranh luận triền miên ngày này qua ngày khác. Vì điều này liên quan đến nồi cơm của khá nhiều người.

Nói tóm lại, bài viết này của PV ôm đồm quá nhiều nhận định chủ quan thiếu sức thuyết phục, trong đó có một số khá nhạy cảm có thể làm hại nhà văn khác.

Tôi nghĩ rằng ở VN không mấy ai hiểu yêu cầu của một công trình nghiên cứu ở Mỹ phải như thế nào. Bản thân tôi, lúc đầu cũng cảm thấy có cái gì đó không ổn, nhưng không lý giải được đấy là cái gì. Bài của cô PV cũng giống như những bài chỉ trích, quy kết, chụp mũ trên TL này khiến tôi cảm thấy quen thuộc. Nhưng nếu đăng báo official thì tính chủ quan lại hơi quá cao. Cao hơn cả những bài phê bình tung toé mà người ta thường thấy ở VN.

Nên xem lại trách nhiệm của người cầm bút của mình trước khi kêu gọi những người khác.
Sất
22-02-06, 12:05
1) Văn học VN cũng như tất cả các ngành khác trong xã hội đều đang ở mức độ kém phát triển, cho nên bảo là cấu trúc lộn xộn nọ kia thì hơi bị hãm.

Thứ hai là ông Nguyên Ngọc nói lộn xộn về mặt nghệ thuật, nên cái mới và cái hay không biết xếp vào đâu, thì mẹ ấy lại bảo là lộn xộn về cách phân loại. Như vậy là logic của mẹ có vấn đề

...sự phân loại đều chỉ là tương đối

Ngỗng có nhiều ý hay, vậy Ngỗng viết đi.

Thực ra vấn đề ko chỉ chị Phan Việt, mà một sự lộn xộn ấu trĩ vì không có một sự tập hợp phân loại sách vở nước mình có lẽ là từ hồi năm 30-45 cụ Hoài Thanh nhi nhoe tập tọe được một cuốn. Do vậy mà phê bình văn chương vẫn là nghe gió thổi đến tai trong bàn nhậu, vì có được thông tin xuất hiện in sách các thứ từ các nhà xuất bản một cách đầy đủ đâu. Tiêu chí phân loại phải là do xuất phát điểm từ thực tế phát triển và dụng ý, mục đích của người đưa ra, nhà xuất bản, hoặc cái hội ngành văn của nước đó, hội đó, báo đó. Mà thông tin để tổng hợp sách vở sáng tác nghiên cứu đã in phát hành bên ngành xuất bản văn chương lại thành một cái nhìn nền tảng chung nước mình cũng chưa làm được thì phải. Phải từ đó mới có cách phân loại rồi phán đoán phê bình tư duy cách kiểu được.

Ý đại khái thế, mà cũng ko tự tin lắm. Vì tớ đâu có biết nhiều nội tình bên ngành văn chương. Chỉ phát biểu một cách khách quan thế thôi.
Nancy
02-03-06, 15:29
Chị Việt vừa bị tụt váy hấp diêm, đã bác nào đọc chưa nhỉ? Không lát em copy và paste hầu các bác.
mua xuan yeu thuong
24-03-06, 18:11
Ban Thuy Quynh oi ban phai viet thoi
Chinh vi cuoc song khong on dinh moi phai viet cho no on dinh, neu cuoc song da on dinh thi chung ta nen di choi do day, tham ban be, ngoi doc sach, xem da bong, chu khong nen sang tac
Day la thoi co cua ban day.
Hay viet tiep di.
Nhung dung quen mot dieu, hay co gang doc tac pham cua minh bang con mat cua nguoi doc nhe. Mot nguoi dau bep gioi la nguoi thuong nghi ve da day cua cac thuc khach day. Dieu do khong co gi la xau dau.

Than men !

MXYT
Huyền Trang
24-03-06, 18:28
Thím Việt còn trẻ, và sống ở Mẽo được một số năm dồi, mợ Ngỗng nhà ta đòi hỏi nhiều quá chăng???

Tình yêu Mùa Xuân Yêu thương nếu muốn được yêu thương thì cần phải type tiếng Việt có dấu, nếu không chị mách Hấp la sát treo váy lên cây luôn!
Sất
25-03-06, 08:22
Bài này mình vừa viết, đã gửi cho tiasang. Nhưng quả thực mình ko tự tin lắm. Có lẽ vì ngay tại vì mấy bạn Ét min TL bây giờ mới giở cái vị lỗi chính tả Viện goethe bạn DTA ra thảo luận chăng ?



Hằng số mỹ cảm của ông Phạm Toàn.

“. Còn những người sáng tác lại chỉ có câu hỏi ta đang làm gì? Họ đặt ra câu hỏi này mà không phân biệt chỗ khác nhau giữa sự phát triển của khoa học-công nghệ, với sự xuất hiện những tác phẩm nghệ thuật giá trị..
…Cách xuất hiện của phát minh khoa học hoặc sáng tạo kỹ thuật nhiều khi rôm rả không khác mấy với sự ra đời các tác phẩm nghệ thuật, thế nhưng chúng bao giờ cũng có đặc điểm là thừa kế nhau…..
…Tình hình hoàn toàn khác đối với sáng tạo nghệ thuật. Nếu như với mỗi “tác phẩm” khoa học, tác giả là người nối tiếp những bậc đàn anh (hoặc ngay cả những người đối lập) đi trước, thì với tác phẩm nghệ thuật, mỗi tác giả của một thời là người tự sinh ra chính mình, mỗi tác giả là một thế giới riêng, chẳng theo đuôi ai mà cũng chẳng đứng lên đôi vai ai, cũng chẳng kế thừa ai sất” "
(Đang ở đâu hay đang đi về đâu, tạp chí tiasang số 4,2006, tác giả Phạm Toàn)

http://www.tiasang.com.vn/newspage?id=305

Câu trả lời dành cho ông Phạm Toàn ở đầu bài viết là không có sự khác bi ệt giữa sự phát triển của khoa học-công nghệ, với sự xuất hiện những tác phẩm nghệ thuật giá trị về qui luật kế thừa và phát triển. Còn là sự khác biệt ở đâu khác ngoài 2 qui luật mà ông đưa ra trong bài luận của ông lại là vấn đề khác mà tôi xin mạo muội trình bày ở một bài luận khác.
Ngoài lỗi sai cơ b ản trong vi ệc đ ưa 2 luận điểm làm giả thiết phân biệt khoa học và nghệ thuật. Giả thiết sai sinh ra là phần chứng minh không có giá trị, ngoài ra trong bài viết còn chưa có những khái niệm học thuật cơ bản tối thiểu về văn chương lẫn triết học để có thể phê thuyết phục chủ đề tranh cãi đầy tính học thuật của báo điện tử vietnamnet. Ông Phạm Toàn bảo rằng nghệ thuật ko theo qui luật của khoa học là kế thừa người và phát triển. Theo tôi là hoàn toàn hồ đồ. Bất cứ một tác phẩm văn chương nghệ thuật nào muốn xuất hiện, trở thành một tác phẩm được thừa nhận trong đám đông công chúng cũng phải tuân theo qui luật này. Người sáng tạo sẽ là người phát triển những hiểu biết đã có sẵn ngầm định trong tâm thức của anh ta và tạo ra một hiểu biết mới có tính chất tiến triển đột phá hơn mà chỉ số ít người tinh hoa mới hiểu được ngọn nguồn. Những người trong giới tinh hoa còn lại mới diễn giải cho số đông công chúng còn lại bằng ngôn từ hiểu biết đơn giản hơn về những tư tưởng mới có trong tác phẩm của người nghệ sỹ. Cái có sẵn ngầm định này là tinh tuý tri thức nhiều đời tích góp lại. Do vậy, chỉ số để đo tác phẩm vượt thời đại là tầm mức nhất định phải là tri thức triết học có trong nó. Tuy nhiên có thể dùng bất kỳ hiểu biết khoa học nào để hiểu một hiện tượng nghệ thuật, ví dụ như bức tranh trên hang động sẽ làm xúc động và cho nhà khảo cổ nhiều kiến thức hơn là một cư dân dân tộc Hmong vùng cao làm nghề trồng rẫy thấy nó còn kém tranh con giai anh ta vẽ bậy lên tường. Nhà nhân học sẽ nhận được một xúc động khác hẳn một nhà văn theo trường phái hậu hiện đại hay một người làm thiết kế quảng cáo.
Phần chứng minh qui luật kế thừa và phát triển của khoa học áp dụng trong lĩnh vực văn chương nghệ thuật tôi xin dành câu hỏi cho các nhà phê bình nghệ thuật văn chương Việt nam. Tôi thiết nghĩ vấn đề đặt ra bởi bài viết này của ông Phạm Toàn là hết sức thoả đáng. Vì đây là một trong những vấn đề tối thiểu cơ bản tạo ra một phê bình nghệ thuật khoa học, nghiêm túc và chuyên nghiệp.

Riêng tôi, vị trí một nhà văn, xin viết lại bài viết của ông bác Phạm Toàn theo ý hiểu của riêng tôi, một cách hậu hiện đại( thủ pháp giễu nhại ) như sau :
Bài bác viết bao gồm 2 phần chính. Phần một diễn giải rất nhiều ví dụ của những phát minh thiên tài trong lĩnh vực khoa học vật lý, tâm lý toán học vvv mà bác Toàn quen thuộc lắm lắm, chứng minh cho luận điểm “ Các phát mình khoa học có sau kế thừa các phát minh có trước, và các phát minh khoa học thì xuất hiện theo qui luật kế thừa phát triển”. Tuy nhiên tại phần thứ 2 của bài viết thì bác không hiểu lấy lý lẽ này từ lý thuyết từ đâu, tuyên bố một câu xanh rờn “thì với tác phẩm nghệ thuật, mỗi tác giả của một thời là người tự sinh ra chính mình, mỗi tác giả là một thế giới riêng, chẳng theo đuôi ai mà cũng chẳng đứng lên đôi vai ai, cũng chẳng kế thừa ai sất” với một “ hằng số mỹ cảm” . Và theo bác, hằng số này là bất biến, là chân lý vĩnh cứu của nghệ thuật. Vì chân lý vĩnh cửu đó mà người trầm trồ thán phục những hình vẽ ngây ngô đơn sơ trên hang đá là nghệ thuật, mà mấy người bình thường ví dụ như cháu ông có mà vẽ cả nút hình đẹp hơn thế gấp 10 lần mà cũng chả được giải gì, thế mới lạ chứ ?.Thậm chí mà mấy anh thợ thủ công với hoạ sỹ bác nhìn vẽ chuyên nghiệp rõ ràng cũng đẹp hơn thế mà vẫn phải thán phục, thật chẳng ra làm sao hiểu nổi mấy vị văn chương nghệ thuật rắc rối phiền hà. Sau đó bác lấy ví dụ luôn về tiên đề hình học Euclide 2 đường thẳng song song cụ gì cụ ý chân lý mấy ngìn năm tự dưng cũng có một bác phát minh ra hình học phi Euclide có 3, 4 đường thằng song song luôn, thế mới hay. Sau đó bác Toàn liên tưởng tắp lự đến cụ Nguyễn Du. Vì mặch tư duy của bác đang hết sức phấn khởi ở nghệ thuật thời nguyên thuỷ vẫn được được con cháu đương thời ngưỡng mộ và chân lý hình học mấy nghìn năm trước giờ con cháu hiện đại cũng có đứa lật nhào không ngưỡng mộ bằng hình học 4 đường thẳng song với đường thẳng a qua một điểm A ngoài đường thẳng a. Ngâm đến đoạn đó, ông chợt phát hiện ra đại thi hào Nguyễn Du của chúng ta, với tác phẩm bất hủ Truyện Kiều, niềm tự hào con dân nước Việt. Cụ Du vào một hôm trời mưa gió đã tìm thấy một câu chuyện có hằng số mỹ cảm bên Tàu chưa được khai phá. Ông Nguyễn Du không hề kế thừa tài năng của cụ Thanh Tâm Tài Nhân, mà là người đào ra, nặn ra hằng số mỹ cảm văn chương đó của cụ Tài Nhân bằng thế giới của riêng mình. Chứ thực ra hằng số mỹ cảm chân lý bất diệt của nghệ thuật đó, không nằm trong thế giới riêng của bài văn hay cụ Tài Nhân viết. Như vậy là cụ Nguyễn Du viết truyện Kiều là một thế giới Việt nam riêng, không kế thừa gì sất, không liên quan gì sất đến thế giới của bài văn cô Kiều cụ Tài Nhân bên Tàu. Như vậy, không ai ăn cắp bản quyền của ai hết. Người Việt nam vẫn có quyền tự hào như thường về Truyện Kiều cụ Du quốc tuý linh hồn văn chương dân tộc. Ví dụ như một ông nhà thơ nhà văn thì bất thình lình một hôm đẹp giời chả biết ở đâu hằng số mỹ cảm rơi vào người, nếu như ông này không lắm bắt thời cơ mà dọn mình mà viết luôn là hằng số nó dỗi nó bay đi ngay, khi nào hối mà nhớ đến gọi nó nó cũng không quay lại mà sáng tác tác phẩm bất hủ cho đâu.
Sau đó bác Toàn te tái hồ hởi đi đến kết luận : sáng tác nghệ thuật là duy nhất với thời cuộc đó với người sáng tác đó, và tác phẩm đã ra đời rồi thì nó sẽ như một chân lý bất biến hằng số bất định khiến cho người ta rung cảm con tim . Do vậy không thể so sánh, hoặc đặt Nguyễn Du so với thế giới có phải là tiểu thuyết không, vì như thế rất nông cạn. Nguyễn Du là nguyễn Du, truyện kiều là truyện kiều, không thể so sánh với Trung Quốc vì ở đó còn sờ sờ ra cụ Thanh Tâm Tài Nhân đấy. Vậy nên đem diễn giải dài dòng hẳn là : Tiểu thuyết Việt Nam hiện thời đang có vai vế nào so với những thành tựu tiểu thuyết thế giới? Đặt vấn đề như vậy là hết sức thiếu kiến thức mà sinh ra nông cạn. Vì sao ? vì trăm phần trăm khoa học, công nghệ các thời kỳ tiến triển khác nhau, khoa học các thời khác nhau. Còn nghệ thuật chỉ so sánh với chính nó trăm phần trăm. (Tôi cũng không hiểu trăm phần trăm gì ? ). Nó ở đây được bác Toàn, theo tôi hiểu là hết sức tha thiết một niềm bản sắc đặc trưng hồn nước Việt, không thể phán xét so sánh với cụ Tài Nhân về chuyện bản quyền công ước là rất đau xót chẳng hạn . Như vậy chúng ta nói về chúng ta, nó thế thôi, trăm phần trăm không so sánh với thế giới vị trí ảnh hưởng ở đâu hết ráo. Sau đó từ cụ Nguyễn Du tới giờ 400 năm bác Toàn liên tưởng đến thời hiện tại cụ Tài Nhân Trung Quốc bằng dòng văn học lạc loài ing le imà con cháu cụ đang chóp chép ca ngợi hết lời. Bác bảo, không so sánh được với lạc loài cụ Du, với cụ Tài sơ múi gì. Hằng số lạc loài mà bác Toàn phát hiện ra làm cụ ngẫm thấy tình trạng không còn sao nhớ nổi từ hồi cụ Du đến giờ có thêm cụ nào văn chương nữa không. Không có ư ? , hoá ra là ai đó uốn nắn cho nó hết lạc loài cho nên làm “nó, hằng số mỹ cảm lạc loàn ẩn dẫu dân tộc Việt ” là hết sức ác. Cho nên mới sinh ra cái của “cánh đồng bất tận” chả hay hớm gì toàn thấy hiếp đáp nhau vịt với chả đồng. Đấy, không nghe lời bác cứ đi so sánh rồi ví von nhăng cuội rồi xem quả báo phạm thượng hằng số mỹ cảm của cụ Du thế nào .
Câu cuối cùng trong bài viết của bác Toàn:
Vậy là, chỉ còn lại câu hỏi của từng người tự đặt cho mình, ấy là cứ tiếp tục viết văn hoặc làm nghệ thuật theo nếp này thì chúng ta đang đi về đâu? Một câu hỏi còn bỏ ngỏ.
Nếp này ở đây là nếp nào ?
Là nếp phán xét vào hằng số mỹ cảm chân lý linh thiêng về Nghệ thuật văn chương của bác Toàn về Truyện Kiều cụ Nguyễn Du thì bất giác phải thừa nhận tính đến công ước béc lơ về Bản quyền thế giới thì văn chương Việt theo hiểu biết của cụ Phạm Toàn sẽ đi đến đâu ? một câu hỏi còn bỏ ngỏ dành cho tiasang ???
21. 3.2006.
Nguyễn Thị Thuý Quỳnh.