"Dư địa chí"

Fox
08-11-05, 10:00
Fox "dư địa chí"

Trong những chuyến vi hành để gần dân sắp tới, em xin bắt đầu bằng các tỉnh thành gần Hà Nội. Các bác nào có hứng thú, xin viết cùng vào đây …

1. Hải (tần) Phòng (thủ)

Hải Phòng là đất mới lập, xưa là chỗ phòng thủ cửa biển, nay là thành phố cảng, dù thực sự sự hiện diện của khái niệm cảng trong cuộc sống hàng ngày không nhiều. Cảng sông Hải Phòng dần dần mất thế cạnh tranh trước cảng Quảng Ninh, và các cảng biển ở dọc miền Trung, vốn đủ sâu để những tầu siêu trọng tải có thể thò thụt ra vào. Tuy thế, nhiều người nhờ đi tầu viễn dương, làm việc trong ngành hàng hải nói chung, vượt biên làm Việt kiều yêu nước (vì có gửi ngoại tệ về) hoặc ít nhất kiếm chác vớ vẩn nơi tầu bốc dỡ hàng, cũng có cuộc sống rất sung túc.

Người Hải Phòng nói chung là bướng, ngang ngược và không biết sợ. Xa xưa, Lê Chân nữ tướng cũng từng xắn quần không đáy theo Trưng Trắc, Trưng Nhị và Hai Bà Trưng để đánh giặc(1). Tuy thế, đặc tính “không sợ ai” không hẳn đã nói lên rằng người Hải Phòng là những người tài giỏi, chỉ nói rằng họ muốn khẳng định cái gì đó ở mình thôi(2).

Người Hải Phòng khá hài hước, có duyên ăn nói, mà cách pha trò của anh hề Quang Thắng là một ví dụ tiêu biểu. Trước anh Thắng, còn có chị Thanh Hằng đanh đá và hài hước rất ấn tượng. Người Hải Phòng cũng hay làm người khác cười, vì nói ngọng, lẫn lộn l và n(3) không kém gì dân Hưng Yên, Hải Dương. Nguyên âm “o” còn được người Hải phòng phát âm khá đặc biệt, có vẻ như kéo dài, miệng nhỏ lại nhưng tròn môi hơn và kết thúc bằng “i”, có thể nói là độc nhất vô nhị ở Việt Nam, nhưng thực tế, lại giống dân địa phương Nam Úc phát âm nguyên âm “o”.

Người Hải Phòng dễ tự thoả mãn với cuộc sống vật chất thực dụng, nên ít ngừơi có chức vị cao trong các cơ quan công quyền Trung ương, hay những nhà nghiên cứu có tên tuổi(4). Thanh niên Hải Phòng, thi đại học không quá vất vả, học đại học xong, lại thường coi việc về quê làm việc là chuyện bình thường, không “lăn tăn” nhiều. Đại học Hàng Hải Hải Phòng là trường duy nhất hiện ở Việt Nam đào tạo theo tiêu chuẩn ISO 9001, cấp bằng có giá trị quốc tế.
Người Hải Phòng nói chung thì đẹp. Hải Phòng luôn có nhiều cô gái trẻ chui sâu leo cao vào vòng chung kết các cuộc thi người đẹp. Hải Phòng cũng có công nghệ đào tạo thi người đẹp, mà anh Sự và trung tâm luyện thi hoa hậu của anh ta là một điển hình tiên tiến, đã được nhân rộng(5).

Về truyền thống anh chị giang hồ, từ thời Tám Bính, Năm Sài Gòn trong Bỉ Vỏ, đến Sóng ở đáy sông, rồi Tiến lợn, cu Nên, cu Lý và Dung Hà nữ quái (chủ yếu quậy ở Sài Gòn) sau này, bao giờ Hải Phòng cũng khét mù tiếng tăm. Dân Hải Phòng sau này ra ngoài đời cũng vẫn ngang ngược, về sức mạnh cơ bắp thì thường xuyên tham gia đánh lộn, về miệng lưỡi thì dạy thiên hạ chửi bậy ngoa ngoắt(6). Cách đây chừng chục năm có vụ Hải Phòng lên Hà Nội đánh bạc ăn tiền. Hồi đó, vài trăm triệu là chuyện lớn lắm. Anh chị Hải Phòng thua nhẵn, xin mặc quần sịp và ít tiền lẻ để bắt hỏa xa về, anh chị Hà Nội bảo không được. Anh chị Hải Phòng đành lấy tay che chỗ kín, đang đêm nhảy tàu về quê, 3 tháng sau lại vác mặt lên thách đấu. Anh chị Hà Nội tiếp đón, thái độ rất hợm hĩnh. Cuộc bạc đang căng, anh chị Hải Phòng nhất loạt đứng dậy, đặt súng lên bàn cái “cộp” để uy hiếp. Anh chị Hà Nội vãi tè, xin lỗi rối rít. Anh chị Hải Phòng vừa hát “mùa thu lá bay anh đã toi rồi” vừa bật lửa, đốt hết số tiền gần 6 trăm triệu trên chiếu bạc rồi mới phủi đít ra về.

Thực ra Hải Phòng thành phố cảng chẳng có biểu tượng gì khiến dân các nơi khác đều biết đến. Nói Hải Phòng là thành phố hoa phượng đỏ nghe nhạt hơn nước ốc. Cây phượng vĩ là giống dễ dãi, trồng ở đâu mà chẳng ngỏng lên, đến hè là phun ra hoa đỏ lòm, toe toét như gái quê green horn mới tập bôi son. Mùa đông thì cây rạc đi, lại xấu và xơ xác như gái già crazy horse ế khách. Hải Phòng chỉ dễ nhớ với những cái tên độc nhất vô nhị, như là Cầu Rào, Cầu Đất, Cầu Quay, Cát Dài, Cát Cụt, Cát Tiên, Cát Cò…., Cát Ông và Cát Bà.

Chợ gì mà leng keng thế, xin thưa là Chợ Sắt

http://i4.photobucket.com/albums/y148/foxvn/ChoSat.jpg
Fox
08-11-05, 10:02
(tiếp)
Các nghệ sĩ, vừa là sáng tác theo phong trào, vừa có cảm hứng thực sự, cũng đã có được một vài bài hát đáng nhớ khi mò mẫm về Hải Phòng như Một chiều mùa hè (Trần Đức Toàn), Bến cảng quê hương tôi (?), Huyền thoại núi Voi (Thuận Yến) và cái gì Tháng Năm rợp trời hoa phượng đỏ(7). Anh Hoàng Quý thời tiền chiến cũng có một số bài hát nghe được, như là Cô hàng xóm với lại Nắng xuân gì đó.

Về món ăn dân giã thì Hải Phòng có bánh đa đỏ, bánh mì cay là mấy thứ bọn sinh viên đói kém xa nhà xa mẹ trên Hà Nội hay ao ước. Ngoài ra, Hải Phòng là đất gần biển, nên mùa tháng mười thường bắt được rươi, chạy ào lên Hà Nội rao bán cho dân phố chợ sành ăn, đếm không hết tiền.

Hải Phòng cũng có đặc sản Cave. Nghe đồn, chị em cave Đồ Sơn “yêu nghề” hơn các nơi khác, chưa kể công tác “luân chuyển cán bộ” cũng rất được chú trọng, nên giới sành ăn chơi rất ưu ái. Do đó, người có tiền về khu du lịch Đồ Sơn không để tắm biển và vào Casino khu 3, người ít tiền về Đồ Sơn cũng chỉ để kiểm chứng mấy câu thơ quen thuộc hay ngâm ngợi lúc rít thuốc lào Vĩnh Bảo êm say(8).

Người Hải Phòng dù sao đi đâu cũng luôn khẳng định bản sắc riêng mình: anh hùng hiệp nghĩa cũng có, đầu trộm đuôi cướp cũng có, uống rượu, chửi đời cũng ghê, nhưng cũng rất biết yêu đương. Người đứng tuổi thì bất khuất, đôi khi bất cần. Thanh niên trai - gái sống trẻ trung, đa tình, biết chơi và chịu chơi nên ít bị coi thường(9).

Reference:
(1). Trong một cuộc thi người đẹp, có cô đã nói: “Em biết Việt Nam có 4 vị nữ anh hùng thời xưa, gồm Bà Triệu, Trưng Trắc, Trưng Nhị và Hai Bà Trưng”.
(2). Cách đây không lâu, sinh viên Đại học Hàng Hải lên Hà Nội thi đá bóng, thua rồi quay ra quại nhau, quại luôn cả trọng tài. Sau đó “bọn chúng” bị cấm tham gia thi đấu bóng đá sinh viên 10 năm liền.
(3). Nên sáng tạo ra cách phân biệt l cao hay n thấp!
(4). Trường hợp anh Hà Khương (gà trống thiến sót ở Hà Vợt) sau này chưa nói được gì nhiều, còn bác Bí thư thành uỷ nổi tiếng đã về hưu thì không phải người gốc Hải Phòng.
(5) Giai Hải Phòng như Anh Hà Khương tiến sĩ, anh Ngọc Sơn ca sĩ, hay Fox “văn sĩ” trông hơi “ướt” tí, nhưng cũng đều được, không tệ.
(6). - Người chửi hay khiến đối thủ vừa buồn cười lại đau thấu tim gan mà không chửi lại được, phát khùng phát điên mà chết. Nghe đồn dân Chợ Sắt (HP) từng lên Chợ Đồng Xuân thách đấu chửi bậy. Suốt cuộc chiến 31 ngày đêm long trời nở đất, điếc tai điếc đít thiên hạ, hai bên chỉ thỉnh thoảng nghỉ để uống nước, ăn mì 02 tôm với trứng Vịt để lấy sức và ngậm chanh cốm cho thanh giọng. Cuối cùng, hai bên kiệt sức, ôm nhau đồng quy ư tận, nhưng những cách chửi bậy, và hàng loạt thuật ngữ mới trong nghành nghệ thuật làm nhục người khác thì mãi sống trong ngôn ngữ hàng ngày của người Hà Nội thanh lịch và giang hồ tứ chiếng có mặt hôm đó. Bà con chợ Đồng Xuân còn làm tượng cả hai vị thần chửi bậy này, để thờ chỗ kín. Sau chợ Đồng Xuân cháy, cặp tượng bằng gỗ mít nọ nghe đâu cũng cùng chung số phận.
- Về đời sau, xin các bác tham khảo bản nhạc nhái Without Me (của U2) với tên Hanoi vs. Haiphong. Nói thêm là rất tiếc hậu duệ của Chợ Sắt không khổ luyện môn chửi bậy bí truyền này, nên chửi như chú Sà Lụt trên TL chỉ là hạng ruồi.
(7) Anh Phú Quang mới đây có khoe anh í chẳng viết được bài hát nào cho Hải Phòng, chỉ làm được một việc là cưới vợ người Hải Phòng.
(8) - Không đi không biết Đồ Sơn, Đi về mới biết có hơn đồ nhà, Đồ nhà đã xấu lại già…
- Thuốc lào Vĩnh Bảo, quê ông trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, vẫn là đỉnh nhất.
(9) Thanh niên Hải Phòng có vẻ sống tự do hơn, thậm chí có những điều đi trước thời đại, như tự làm phim loại 3 để kỉ niệm với nhau trước khi đi du học. Người trên TL từ A.V giở xuống, không ai xa lạ về đoạn phim “quả bom tấn” này.

Sông Lấp
http://i4.photobucket.com/albums/y148/foxvn/SongLap.jpg
Fox
08-11-05, 10:12
Cầu Niệm
http://i4.photobucket.com/albums/y148/foxvn/CauNiemNghia.jpg

Cầu Nguyệt
http://i4.photobucket.com/albums/y148/foxvn/ToiCauNguyet.jpg
Salut
08-11-05, 15:19
Tiên sư nhà anh Fox, anh bán rẻ Quê hương, anh viết thế này thì người ta gọi là Hải fò mất, chứ đếu fải là Hải phòng nữa. Hôm nay làm cho tao fải bỏ cả buổi ra mà viết lại cho ra ngô ra khoai, không kẻo người Thăng long, Tràng an họ cười vào mặt cho. Rõ đẹp chửa cái mặt nhà anh, cứ ỉa đái bừa fứa ra đấy, bắt người lớn fải dọn!
Cavenui
08-11-05, 15:46
Hình như sông Lấp bây giờ gọi là Hồ Tam Bạc thì phải?

Mọi người ở Hải Phòng có biết câu này không:
Hải Phòng có Lán Phong Quan
Có Hồ Tiêu Bạc, có làng Đông Khê.

Lán Phong Quan là nói lái của Quán Phong Lan, 1 quần thể các ki ốt bán hàng tiêu dùng gần Nhà Triển lãm hồi giữa thập niên 80. Nghe nói vụ xây cái khu kinh doanh gọi là quán này là bàn đạp cho mấy vị thăng quan tiến chức nên mới gọi là "phong quan".
Hồ Tiêu Bạc là hồ Tam Bạc, vụ biến sông thành hồ này tiêu tốn khá nhiều bạc của nhà nước.
Còn làng Đông Khê hình như là cái làng có trường đại học gì tương tự Châu Quỳ của Hà Nội.

Bây giờ hồ Tiêu Bạc chắc chắn là còn, làng Đông Khê chắc cũng còn, chỉ không biết Lán Phong Quan có còn không?

Mình cũng có nhiều người quen ở Phòng, có một dạo cũng hay xuống đó, có 1 nhận xét không biết có chuẩn không là người Phòng có chuộng lạ kiểu gì thì chuộng, nhưng với một số đường phố thì vẫn cứ thích gọi cái tên từ ngày xửa ngày xưa. Cái tên phố Hai bà Trưng có lâu lắm zồi mà người Phòng nhất định không chịu gọi là phố Hai Bà Trưng, cứ phải Cát Dài. Còn phố Ga cũng mang tên 1 nhân vật lịch sử, ông gì Thiện ấy, nhưng người Phòng chỉ gọi nó là phố Ga.
lão ma
08-11-05, 18:58
@Ku Fox:
1. Hải là biển là nước
2. Phòng là thủ

Là thành phố bốn bề bao quanh bởi sông, biển nên HP ví tựa như một hòn đảo riêng cách với đất liền. Nghe nói sông Cấm ngày trước, bắt nguồn từ mạn cầu Rào, chảy xuyên qua thành phố, qua phố chính cầu Đất (vắt ngang qua), rồi chảy ra sông Tam Bạc.

Người HP gốc, có lẽ từ thời bà Chúa Lê Chân - Hồng Bàng - Ngô Quyền nên các quận chính của HP được đặt theo tên các vị anh hùng này. Phải nói rằng người HP gốc gác có lẽ cũng từ các miền xuôi, miền ngược khác tới đây buôn bán rồi an cư, lập nghiệp. Vì cảnh trên bến dưới sông, thuận cho việc làm ăn, tiện cho sự buôn bán giao thông hằng hải nên đã thu hút khách thập phương, giang hồ tứ xứ tới đây và trở nên một thành phố cảng như hiện nay.

Quả thật người HP rất cá tính, "ăn to nói lớn hay chém to kho mặn" là bản chất đặc thù của phần đông người dân địa phương. Thời Pháp thuộc, đa số người dân theo Việt minh chống Pháp, vì thấy lính khố xanh khố đỏ (tại doanh trại ở ngã tư trại lính, trên đường Cầu Đất - lạch Tray. Đa số loại lính này một số là dân da đen ngoại bản, từ các thuộc địa của Pháp bên Phi châu đi lính cho Pháp, và cũng là cách phân chia cấp bậc, khố xanh thấp hơn khố đỏ), hung dữ tàn ác, đối xử tệ bạc với dân lành. Nên họ cũng chống trả rất quyết liệt, mặc dù Pháp hành quyết kẻ chống lại chúng, bằng cách bêu đầu trong chợ, hoặc trói lại, cạo trọc, bôi hắc ín đầy mình bêu riếu trước cổng chợ.

Đàn ông HP đa số là dũng mãnh, liều lĩnh và gan dạ. Thời kì chống Mỹ cứu nước, sư đòan 3, tiểu đòan 320 là một tiểu đòan khét tiếng đối với quân thù. Đây là tiểu đòan bộ binh, quân lực chính qui, phần đông bộ đội xuất thân từ HP và các vùng phụ cận như Kiến An, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo hoặc xa hơn nữa thì từ tỉnh Quảng Ninh.

Thời kì anh chị phải nói đến thời kì Pháp thuộc. Điển hình trong truyện "Máu đỏ lòng son", có đề cập đến các tay anh chị, hải đăng băng đảng từ Bắc chí nam.

Con gái HP đẹp, tuy có đanh đá tí, nhưng bù lại rất chung thủy và thương chồng thương con...
lão ma
08-11-05, 19:03
Hình như sông Lấp bây giờ gọi là Hồ Tam Bạc thì phải?

Sông Lấp là nhánh sông chảy từ Biển -> sông Ruột lợn -> bến Bính -> qua khu Tam bạc -> chảy vào sông Lấp ( xưa chảy vắt ngang thành phố ra mạn lạch Tray - lạc Viên).

Câu chuyện Cavenui kể ở trên lão ma không biết!
Fox
09-11-05, 12:54
Hí hí, đúng rồi các bác, các bác cứ thêm thông tin đê, bọn em cảm ơn ợ!

Chú Sà Lụt đọc kĩ bài, sẽ thấy anh ưu ái Hải Phòng nhất đấy. Chú viết được gì thêm thì cứ viết, hoặc chửi cho các bác đây nghe một bài, đỡ phải ăn cơm tối.

Sắp tới em sẽ viết về Vĩnh Phúc, hê hê, quê bác Tổng Cóc em xưa cưới được cô nường Xuân Hương tài hoa, duyên dáng, trí tuệ và dâm đãng...
lão ma
09-11-05, 14:31
Chú Fox, chịu khó sưu tầm về HP nhể, anh khen. Nhưng mà cầu Nguyệt ở đâu thế?
Sakura
09-11-05, 17:55
Sông thì Lấp
http://i29.photobucket.com/albums/c256/Sakuratd/SongLap.jpg

http://i29.photobucket.com/albums/c256/Sakuratd/CautreosongLap.jpg

Cầu thì Rào
http://i29.photobucket.com/albums/c256/Sakuratd/CauRao.jpg

Mở cửa sao được phỏng ạ?
Fox
10-11-05, 13:34
Thưa bác Lào Mả, nếu bác đi về hướng Cầu Niệm Nghĩa, về Quận mới Kiến An, đi qua hồ Hạnh Phúc, rồi cứ chạy thẳng chừng 3-4 km, sẽ đến Cầu Nguyệt.

Cầu Nguyệt gần làng Nguyệt Áng, nơi nổi tiếng mua dép hỏng về nấu lại, làm nhái dép nhựa Tiền Phong. Làng này cũng có tiếng ăn thịt Trâu chết. Nên dân làng xung quanh, có thịt trâu thịt lợn ốm, không dám ăn, đen lên cầu Nguyệt bán vẫn OK.

Cầu Nguyệt khá đẹp, hai bên trồng sen, lại có hàng dừa bên bờ. Tối tối trai gái đều hò hẹn ngắm trăng, nói chuyện trầu cau. Khuya hơn thì dân giang hồ tụ tập bàn chuyện đánh đánh bạc, đòi nợ thuê, đánh bả chó, đào tường khoét ngạch, lấy của nhà giàu, về tiêu ở nhà mình hoặc sáng sớm mai phục bọn gái quê sang thành phố làm giầy da, để hít hà tí hương đồng gió nội.

Xưa có cậu bé Trần Tất Văn, vẫn hay trốn nhà ra khu cầu Nguyệt học bài, sau thi được trạng nguyên, nên con đường về Cầu Nguyệt, được đặt tên là Trần Tất Văn.