Mật mã Da Vinci?

Bean
04-11-05, 21:58
Nghe nói nó được dịch rất cẩu thả, không biết có bác nào đọc chưa? Cho ý kiến bà con nghe với.
Happiness
05-11-05, 01:37
Báo Lao động này:

Về cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất thế giới xuất bản tại VN:
Một thảm hoạ dịch thuật

Báo Lao Động đã nhiều lần nêu lên hiện trạng dịch ẩu, dịch sai (mới chỉ nói đến sách văn học) hiện nay, nhưng chiều hướng xấu này vẫn ngày càng gia tăng. Bản dịch "Mật mã Da Vinci" được quảng cáo rầm rộ đã thêm một dẫn chứng mới nhất.


Bìa cuốn "Mật mã Da Vinci" của
NXB Văn hoá - Thông tin.
Việc xuất bản cuốn tiểu thuyết "Mật mã Da Vinci" vội vàng, phần dịch ẩu tả là một sai lầm lớn của NXB Văn hoá - Thông tin. Đó là sự thản nhiên "giết chết tươi" một tác phẩm đang nổi tiếng khắp thế giới.

Đầu tiên là phản ứng khá gay gắt của Trần Tiễn Cao Đăng - một dịch giả cầu toàn, có đẳng cấp. Ông cho rằng, bản dịch "Mật mã Da Vinci" của dịch giả - tiến sĩ ngôn ngữ học Đỗ Thu Hà là một thảm hoạ dịch thuật. "Sự kém cỏi về ngôn ngữ, sự kém hiểu biết về văn hoá, tôn giáo, lịch sử, sự cẩu thả, lười biếng của người dịch, cách làm việc tắc trách, chụp giật, vô sỉ của những ai đã cho ra cuốn sách này khiến tôi kinh hoàng" - ông nhấn mạnh.
Ông đã chỉ ra rất nhiều lỗi do sai từ kiến thức tiếng Anh cơ bản đến kiến thức tiếng Việt sơ đẳng, lại bỏ qua nhiều đoạn không dịch. Nhưng điều đáng lo ngại nhất mà ông phân tích, là hình như dịch giả "chẳng nghĩ gì" hoặc không hiểu nghĩ gì để có thể "phỏng dịch" một cách sai lệch văn bản như thế.

Cũng theo ông, có thể đặt giả thiết Đỗ Thu Hà không phải là một dịch giả, mà là tên chung của một tập thể cùng dịch đua cho kịp ngày ra sách đã ấn định.

Vấn đề ở đây là tác phẩm hấp dẫn của Dan Brown lại rơi vào tay một đội ngũ (giả sử thế) hoặc một dịch giả không hề am hiểu về đất nước, bối cảnh xã hội, lịch sử, tôn giáo; và hai nền văn hoá
Pháp và Mỹ.

Những đoạn dịch các thuật ngữ tôn giáo sai be bét đều có thể cho thấy ngay điều đó. Dịch giả đã lùa độc giả lạc vào mê cung, trong đó, chỉ lấy thử một từ "templars" mà vừa có nghĩa là "nhà thờ" (church), vừa có nghĩa là "đền thờ" (temple) và các nhà thờ/đền thờ này có khả năng đi lại ("đi vòng quanh") và ca hát ("hát kinh") như những con người?

Khi được hỏi "Vì sao ông phản ứng gay gắt với bản dịch "Mật mã Da Vinci" như thế", ông Cao Đăng trả lời: "Tôi cho rằng, không phản ứng gay gắt trước một bản dịch như vậy mới là điều đáng lo ngại. Với những kẻ đủ trơ tráo và vô sỉ để cho ra một bản dịch như vậy và tổ chức họp báo, quảng bá rình rang cho nó, lại tuyên bố họ "hoàn toàn yên tâm" về cái sản phẩm rởm toàn diện, cái món hàng đểu tuyệt đối của họ, cái tối cần thiết lúc này là một cú đánh trực diện, đánh thẳng, đánh mạnh. Cần một cú roi quất, như Lỗ Tấn nói, nếu tôi nhớ không lầm".

Khi được hỏi: "Theo ông, giữa việc dịch giả kém tiếng Anh và việc thiếu vốn sống, vốn văn hoá ở nước sở tại thì điều nào nguy hiểm hơn?". Ông Đăng đáp: "Điều nguy hiểm tột cùng không phải ở người dịch, mà là ở những kẻ có gan tung các bản dịch như thế ra thị trường, bất chấp công luận, coi thường độc giả, phản bội tác giả, mất hết tự trọng, chỉ vì một mục đích duy nhất: Kiếm lời. Và, điều nguy hiểm tột cùng là nếu chúng ta để yên cho những kẻ như thế tiếp tục làm nhiễu loạn và xuống cấp đời sống văn học. Thương thay nhà văn Dan Brown, ông đã giao trứng cho ác mà không biết!... ".

Một độc giả - cũng là đồng nghiệp của chúng tôi - nói rằng anh rất tiếc khi phải bỏ ra 90.000 đồng để mua một cuốn sách lủng củng như thế, mà người đọc buộc phải có khiếu "hài hước" mới đọc hết cuốn sách. Sách được in khoảng 3.000 cuốn, có lẽ đã bán gần hết (riêng Fahasa bán hơn 1.000 cuốn).

Dịch giả nổi tiếng Cao Xuân Hạo bình luận: "Nếu bản dịch không đưa cho một dịch giả uy tín hiệu đính, xem lại thì đó quả là sai sót lớn. Hiện nay, những hiện tượng dịch ẩu như thế rất nhiều. Ông Mai Quốc Liên từng mời một nhóm dịch tác phẩm của tác giả N. Nhiculin, cũng lấy tên chung là Thu Hà, rồi đưa tôi xem lại. Tôi liền cảnh cáo: Coi chừng người đọc không hiểu tác phẩm viết gì. Thường thường với những bản dịch tồi như thế, người dịch có thể biết tiếng Nga, tiếng Anh, hoặc tiếng Pháp, nhưng tiếng Việt thì quá tồi, rốt cuộc cuốn sách có ích gì nữa nếu người Việt không hiểu? Đó là hệ quả của quá trình giáo dục trong nhà trường mà theo tôi, có ai được dạy một câu cơ bản về tiếng Việt đâu?".

Cũng theo ông Hạo, nếu dịch lại thì quá tốn kém, tốt nhất là nên thu hồi cuốn sách này. NXB nên dịch lại để coi như "đính chính" với bạn đọc, lấy lại uy tín đã mất.

Minh Thi
Happiness
05-11-05, 01:38
DTA ơi bác Cao Đăng còn làm cùng với bác ko ???
Cavenui
05-11-05, 09:42
Bài của Trần Tiễn Cao Đăng: "Bản dịch Mật mã Da Vinci- một thảm họa dịch thuật" ban đầu được đăng trên talawas (17/10) sau đó được đăng lại trên báo Văn Nghệ ở trong nước.
Trần Tiễn Cao Ðăng
Bản dịch Mật mã Da Vinci: Một thảm họa dịch thuật

Bản dịch cuốn sách bestseller Mật mã Da Vinci (tác giả Dan Brown) của dịch giả Đỗ Thu Hà, Nxb Văn hóa Thông tin 2005, là một thảm họa dịch thuật.
Cầm cuốn sách từng bán chạy trên 40 quốc gia, tôi khấp khởi chờ đợi niềm vui được thưởng thức một tác phẩm bậc thầy, dĩ nhiên là trong loại của nó. Tôi không chờ đợi một loạt những cảm xúc tiêu cực nối tiếp nhau, cảm xúc sau mạnh mẽ và tiêu cực hơn cảm xúc trước, sẽ dâng lên trong tôi.
Tôi đã đi từ ngỡ ngàng, thất vọng, đến kinh hoàng, phẫn nộ. Ở đây, tôi chỉ xin chia sẻ với các bạn một pha trong chuỗi cảm xúc ấy: nỗi kinh hoàng.
Sự kém cỏi về ngôn ngữ, sự kém hiểu biết về văn hóa, tôn giáo, lịch sử..., sự cẩu thả, lười biếng của người dịch, cách làm việc tắc trách, chụp giựt, vô sỉ của những ai đã cho ra cuốn sách này khiến tôi kinh hoàng.

Tìm ra một lỗi từ nho nhỏ cho tới trầm trọng trong bản dịch này là rất dễ. Tìm cho ra một trang hoàn toàn sạch (nghĩa là không có lỗi nào) là việc khó hơn nhiều, đòi hỏi rất nhiều kiên nhẫn và kỳ công.
Các lỗi này có thể chia làm ít nhất bốn loại (dĩ nhiên là theo cách phân loại riêng, hoàn toàn mang tính chủ quan và kinh nghiệm của tôi):
1. Sai vì kém tiếng Anh ở cấp sơ đẳng;
2. Sai vì kém tiếng Việt ở cấp sơ đẳng;
3. Sai vì kém kiến thức tôn giáo, lịch sử, văn hóa...;
4. Bỏ hẳn nhiều đoạn.

Như đã nói, liệt kê ra cho hết các lỗi trong bản dịch này là một việc quá sức. Tôi chỉ truy một số lỗi theo lối “kiểm tra ngẫu nhiên” (random check), nghĩa là lật ra một số đoạn, một số trang bất kỳ, rồi “soi” tất cả các lỗi trong đó. Và, như đã nói, việc này rất dễ, vì lỗi rất nhiều, nói một cách hình tượng thì “quờ tay một cái là đầy một vốc”.

Để bạn đọc tiện theo dõi, tôi xin nêu làm ví dụ lần lượt cho từng loại lỗi khác nhau.

1. Sai vì kém tiếng Anh ở cấp sơ đẳng
“Men seeking spiritual wholeness came to the Temple to visit priestesses – or hierodules – with whom they made love” (The Da Vinci Code, chương 74, trang 411)
được dịch thành:
“... người đàn ông tìm kiếm sự trọn vẹn về tinh thần đến Đền thờ để viếng thăm những thầy tư tế hoặc người hầu trong đền cùng với người mà họ yêu...” (Mật mã Da Vinci, trang 373)
Một học sinh phổ thông khá tiếng Anh cũng có thể dịch with whom they made love trong câu này là: để làm tình với họ, tức làm tình với các priestesses hoặc hierodules. Nhưng khi priestesses và hierodules (giống cái) được dịch thành thầy tư tế và người hầu thì người đọc tiếng Việt không biết họ là phụ nữ, mà nhiều phần coi họ là đàn ông. Phải chăng vì không thể để đàn ông làm tình với đàn ông nên dịch giả bẻ thành cùng những người họ yêu chăng?
Dịch giả đã nghĩ gì khi dịch như vậy? Hay là chẳng nghĩ gì? Hay dịch giả làm vậy là xuất phát từ một quan niệm riêng về dịch - chẳng hạn phỏng dịch, không nệ vào bản gốc? Có thể vậy chăng? Nếu vậy, dịch giả cần phải làm rõ; cần phải đối thoại.

Lại nữa:
“The London Philharmonic in 1855” (The Da Vinci Code, chương 95, trang 511)
được dịch thành:
... “London nhạc giao hưởng năm 1885... (Mật mã Da Vinci, trang 458)
Philharmonic là Nhạc giao hưởng ư?

Và đây nữa:
“... the book of Jeremiah - the king of Sheshach, the city of Sheshach, the people of Sheshach” (chương 77, trang 422, The Da Vinci Code)
được dịch thành:
“cuốn sách của Tememiah (sic) - vị vua của Sheshach, thành phố của Sheshach...” (bỏ mất ý “people of Sheshach”) (trang 383, Mật mã Da Vinci).
Cũng theo một “phương pháp” đó, đoạn dưới, “the city of Babel” được dịch thành “thành phố của Babel”. Cứ theo đó thì Sheshach và Babel là những nhân vật lịch sử, và các nhân vật này từng sở hữu một thành phố. Và, từ đó suy ra, “tower of Babel” là “tháp của ông Babel”. Đúng không nhỉ? Bạn đọc có thể tìm đâu ra sử liệu về việc này không?

2. Sai vì kém tiếng Việt ở cấp sơ đẳng, hoặc gọi cho đúng tên là coi thường tiếng Việt
Riêng về loại này, tôi cho rằng chỉ cần một ví dụ sau là đủ:
“He laughed. ‘Vous n’êtes pas Américaine?’
Sophie shook her head. ‘Parisienne’”. (The Da Vinci Code, chương 54, trang 307, tiếng Pháp trong nguyên bản).
được dịch thành:
“Ông ta mỉm cười, ‘Cô đến từ nước Mĩ phải không?’
Sophie lắc đầu. ‘Từ Paris’”. (Mật mã Da Vinci, trang 275).

Bạn hãy đọc kỹ lại mẩu thoại tiếng Việt trên đây.
Phải chăng tiếng Việt không thể nói “Cô là người Mỹ phải không?”
Phải chăng đó không phải là cách nói của một người Việt bình thường, ngôn ngữ chưa bị ảnh hưởng lối nói kệch cỡm của truyền thông đại chúng?
Phải chăng nói như vậy không đúng ngữ pháp bằng, không tự nhiên, không chuẩn tắc, không “thuần Việt” bằng “Cô đến từ nước Mĩ phải không?”
Phải chăng câu tiếng Pháp “Vous n’êtes pas Américaine” không phải là “Cô có phải người Mĩ không”, “Cô là người Mỹ à?”, dịch sát nghĩa?
Phải chăng, Sophie (cùng với Robert Langdon và Leigh Teabing) đang ngồi tại Paris, nhưng Sophie cần phải trả lời “(Đến) từ Paris” thì mới hợp lẽ? Cô ta từ Paris đến Paris?
Phải chăng “Parisienne” không thể và không nên dịch ra tiếng Việt “(Tôi là) dân Paris”?
Tùy bạn đọc phán xét.

3. Sai vì kém kiến thức tôn giáo, lịch sử, văn hóa...
“... And virtually all the elements of the Catholic ritual – the mitre, the altar, the doxology and communion, the act of god-eating – were taken directly from earlier pagan mystery religions” (The Da Vinci Code, chương 55, trang 314);
“Và dần dần tất cả các yếu tố trong các nghi lễ của Ky tô giáo như mũ tế, bàn thờ chính, bài thánh ca, cách cư xử cũng như nghệ thuật chọn đồ ăn cho Chúa, cũng đều được rút ra từ những nghi lễ huyền bí của những người dị giáo ấy”. (Mật mã Da Vinci, tr. 282);

Trong một đoạn văn ngắn gồm 3 dòng (cả tiếng Anh và tiếng Việt) này, có không dưới ba lỗi, càng về sau càng trầm trọng. Các lỗi này thuộc ít nhất ba trong các loại lỗi trên: lỗi vì kém tiếng Anh, lỗi vì kém hiểu biết – hay lười tìm hiểu - về tôn giáo, và lỗi coi thường tiếng Việt, không quan tâm đến việc tìm cách diễn đạt chính xác, súc tích, trong sáng và tự nhiên nhất, trong tiếng Việt.
God-eating = nghệ thuật chọn đồ ăn cho Chúa. Dịch giả tìm đâu ra khái niệm này vậy?

Tôi tạm dịch lại đoạn trên, những chỗ khác biệt được in đậm; tùy bạn đọc (rất nhiều bạn giỏi tiếng Anh và tiếng Việt và/hoặc thông hiểu Ki tô giáo hơn tôi) so sánh và tự rút ra kết luận:
“Và hầu như mọi yếu tố trong nghi lễ Kytô giáo như mũ tế, ban thờ, tụng ca Thiên Chúa và lễ ban thánh thể, cũng như nghi thức rước Mình Thánh Chúa (mở ngoặc: người ngoại đạo gọi nôm na là “ăn bánh Thánh”) đều bắt nguồn trực tiếp từ các nghi lễ bí nhiệm dị giáo có từ trước đó”.

Tiếp tục:
“... the Church accused the Templars of secretly performing rituals in which they prayed to a carved stone head...” (The Da Vinci Code, chương 76, trang 419)
được dịch thành:
“giáo hội đã kết tội nhà thờ vì đã bí mật tiến hành nghi lễ cầu nguyện trước một cái đầu đá được đẽo...” (Mật mã Da Vinci, tr. 380)

Templars là “Nhà thờ” ru? “Giáo hội kết tội nhà thờ”? “Giáo hội” và “nhà thờ” là hai thực thể khác nhau và cái này có quyền kết tội cái kia? Có phải “Templars” ở đây chẳng liên quan gì đến “Knights Templar” ở một đoạn ngay trước đó mà bản tiếng Việt đã dịch là “Hiệp sĩ Thánh chiến”?

Để tăng thêm sự hoang mang, đọc tiếp đoạn dưới, ta thấy:
“... Đền thờ tôn vinh Baphomet bằng cách đi vòng quanh mô hình cái đầu bằng đá của ông ta và hát kinh cầu nguyện”. (Mật mã Da Vinci, trang 381)
nguyên văn:
“The Templars honoured Baphomet by encircling a stone replica of his head and chanting prayers”. (The Da Vinci Code, chương 76, trang 419)
Vậy ra Templars vừa có nghĩa là “nhà thờ” (church) vừa có nghĩa là “đền thờ” (temple) và các nhà thờ/đền thờ này có khả năng đi lại (“đi vòng quanh”) và ca hát (“hát kinh”) như những con người? Thật bí hiểm.

Và đây nữa:
“... the Temple Church survived eight centuries of political turmoil, the Great Fire of London..” (The Da Vinci Code, chương 83, trang 453)
được dịch thành:
“nhà thờ (sic) đã tồn tại qua tám thế kỷ hỗn loạn về chính trị, cuộc khởi nghĩa Ngọn lửa vĩ đại ở London...” (Mật mã Da Vinci, trang 409)
Chà, từng có một cuộc khởi nghĩa như vậy à? Nếu vậy thì cuộc Đại Hỏa hoạn năm 1666 tại London mà sử sách gọi là “The Great Fire of London” là một sự kiện khác trùng tên chăng? Nếu đúng vậy, tôi chân thành mong được dịch giả chỉ giáo.

4. Bỏ hẳn nhiều đoạn
Vâng; không hiểu vì lý do gì, dịch giả và/hoặc ban biên tập bỏ hẳn nhiều đoạn trong nguyên tác. Đơn cử, một đoạn dài của chương 80 bản gốc The Da Vinci Code, từ “(Teabing glanced at his servant, ‘I’m going to have you stay on board) until we return...” (trang 434) cho đến ‘Either that,‘ Sophie said, ‘or he is too deep into this to admit his error” (435) đã bị lược bỏ hẳn trong bản tiếng Việt. Trong đoạn này có một tình tiết gay cấn ảnh hưởng đến diễn biến tiếp theo của câu chuyện: viên phi công lái chuyên cơ chở các nhân vật chính nhận được chỉ thị từ sân bay trên mặt đất tại London rằng, vì lý do kỹ thuật, máy bay không được hạ cánh ở nhà chứa máy bay riêng mà phải đáp thẳng xuống bãi đậu.
Người đọc bản tiếng Việt không khỏi cảm thấy có cái gì đó “thiêu thiếu” ở đây. Có phải dịch giả và/hoặc người biên tập cho rằng ở chỗ này tác giả đã viết một đoạn thừa thãi, không cần thiết, không đáng mặt nhà văn bestseller, và đã giúp ông hoàn thiện văn bản bằng cách lược bỏ? Nhà xuất bản có những dịch giả và/hoặc biên tập viên tầm cỡ quốc tế như vậy sao? Cứ cho là vậy, thì khi cắt bỏ nguyên tác, nhà xuất bản có trao đổi và xin phép tác giả không? Độc giả có quyền được biết điều đó.

Tôi không đơn độc
Chắc chắn tôi không phải là người duy nhất không thể im lặng trước sự tồi tệ đến không thể chấp nhận của bản dịch Mật mã Da Vinci. Tôi đã nhận được thư của một người bạn với những nhận xét như sau mà tôi không có cách nào khác hơn là đồng ý:
“Cuốn sách chắc được dịch tập thể cho nhanh và rẻ, nhiều danh từ được dịch mỗi chỗ một kiểu, tỷ như The Priory of Sion: đầu tiên được dịch là "Tu viện của những người Do Thái", lúc sau "Hội Tu Viện", lúc khác lại "Tu viện Sion" hoặc "Hội tu viện Sion". Các lỗi kiểu này đầy rẫy trong sách. Ngoài ra những câu ngớ ngẩn như "một cơ thể hồng hào và dạ con được mang thai" hoặc những từ buồn cười như kiểu "đường nối siêu tốc" (hyperlink), "từ CHÌA khoá" (keyword) - chương 92, "Ngài MONSIEUR Saunière" hay "hai cây CPU" (two tower CPUs), "ấn phanh" (foot off the break), "chiếc chìa khoá bằng vàng hoạt động nhờ tia laze" (the gold laser-pocked key - trang 208, "hầu tước máy" (robotic knight) - trang 504... thì nhiều vô kể, cốt người đọc có đủ khiếu hài hước để đọc hết cuốn sách hay không mà thôi”.

Lời cuối
Đặng Thị Huệ, biên tập viên Nxb Văn hóa Thông tin, cho biết: "Chúng tôi hoàn toàn yên tâm về bản dịch của chị Đỗ Thu Hà" (eVăn, thứ tư 5/10/2005). Bà Huệ có thể “hoàn toàn yên tâm”; tôi thì không; hoàn toàn không. Rất nhiều độc giả thì không. Tác giả lại càng không, nếu ông đọc được tiếng Việt. Đó là điều chắc chắn.
Cái danh hiệu Tiến sĩ ngôn ngữ học của bà Đỗ Thu Hà - dịch giả - tuyệt đối không không cần thiết cho độc giả. Nó chỉ cần cho người làm sách, như một thứ bảo chứng mà họ cần. Nhưng, một khi bản dịch dứt khoát là một bản dịch tồi, mọi sự bảo chứng là vô dụng và vô giá trị.
Từ những điều nói trên, có thể rút ra ba kết luận sau đây, rõ ràng, dứt khoát, đơn nghĩa:
1. Bản dịch đã được thực hiện bởi một (hay một nhóm?) dịch giả mà đặc trưng xuyên suốt là kém năng lực, thiếu hiểu biết, cẩu thả, lười biếng, vô trách nhiệm, thiếu tự trọng.
2. Bản dịch đã hoàn toàn không được biên tập, hay đã được “biên tập” sơ sịa, qua quít, lấy lệ.
3. Lý do hết sức đơn giản: tung sách ra càng nhanh càng tốt, để thu tiền càng sớm càng tốt.

Điều đó cho thấy, các nhà xuất bản của chúng ta có thể đã bắt đầu biết chơi đúng luật quốc tế (xin bản quyền) nhưng vẫn không thể nào nuốt trôi bài học về cách làm ăn của quốc tế, cách làm ăn chuyên nghiệp, hoàn thiện sản phẩm đến từng câu chữ.

Những bản dịch như vậy phải bị ngăn chặn và loại trừ vĩnh viễn khỏi đời sống văn học. Và, cùng với nó, cung cách của một số kẻ làm sách - quấy quá, chụp giật, chỉ biết có doanh thu, bất chấp công luận, bất chấp danh dự, cung cách đó phải bị loại trừ khỏi đời sống văn học.

Đó là một mong muốn lành mạnh, chính đáng, nhưng liệu có ngây thơ? Tôi thành thật không tin rằng sau khi đọc bài viết này, Nxb Văn hóa Thông tin (và những người làm sách tương tự) sẽ suy ngẫm lại và thay đổi triệt để cách làm của mình, theo hướng tôn trọng độc giả, tôn trọng tác giả, và tôn trọng bản thân, với tư cách những kẻ làm văn hóa. Ngược lại, tôi tin rằng điều duy nhất họ quan tâm là bài viết này - thật mỉa mai - có khi lại là một món tiếp thị vô tình và không công, để bạn đọc càng quan tâm hơn - và mua nhiều hơn - cuốn sách của họ.
Tuy nhiên, vạn nhất nếu có thể trông mong vào một chút tính hướng thiện và lòng tự trọng còn lại ở họ, thì việc đầu tiên họ cần làm, dứt khoát phải làm, ngay bây giờ, là xin lỗi độc giả, xin lỗi tác giả, hủy bỏ lập tức bản dịch đã có, tổ chức dịch lại, với những dịch giả có năng lực, có tâm huyết, và có tự trọng.
Nếu họ không làm vậy, nếu họ không muốn làm vậy, nếu họ cho rằng không nhất thiết phải làm vậy, nếu họ cho rằng có những việc khác quan trọng hơn làm một việc như vậy, ấy là họ mặc nhiên tự định nghĩa mình là những kẻ làm sách bất lương.
Thói bất lương đang lan tràn và được coi là bình thường trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội: y tế, giáo dục, xây dựng, thể thao, công quyền... Văn hóa, lẽ ra là thành trì cuối cùng của phẩm giá tinh thần, cũng đang bị thao túng và xói mòn bởi thói bất lương.
Chúng ta không thể để điều đó tiếp diễn.
Không nghi ngờ gì nữa, Mật mã Da Vinci là một thảm họa dịch thuật. Và nếu chúng ta không làm gì để ngăn chặn những thảm họa dịch thuật kế tiếp, nếu chúng ta vẫn tiếp tục xuê xoa, cười xòa, cho qua, coi đó là chuyện thường tình ở xứ sở này, nếu chúng ta mất khả năng nghĩ đến việc lớp hậu sinh sẽ nhìn chúng ta như thế nào qua việc chúng ta làm, đó sẽ là thảm họa dân tộc.
Chúng ta đã để xảy ra một thảm họa dịch thuật. Còn thảm họa dân tộc - sự mất khả năng xấu hổ, mất khả năng nhìn thẳng vào thực trạng của văn hóa, và hành động dứt khoát để thay đổi nó -, liệu chúng ta có muốn ngăn chặn và làm tất cả những gì cần làm để ngăn chặn không?
Cavenui
05-11-05, 10:41
Báo Thể thao & Văn hóa này.
Mật mã Da Vinci không phải là một "kỳ quan" văn học?

Thông tin về việc ông Dương Tường, một dịch giả có uy tín, nhận lời hiệu đính cuốn Mật mã Da Vinci và sau 4-5 tháng, cuốn tiểu thuyết sẽ tái bản, đã được báo chí đăng tải. Nhưng thực hư thế nào? Dịch giả Dương Tường đã có cuộc trao đổi về vấn đề này:

- Tôi chưa hề nhận được lời mời chính thức nào từ phía NXB Văn hóa Thông tin (VHTT) như báo chí nêu mà tôi chỉ nhận lời hiệu đính giúp dịch giả Đỗ Thu Hà (người đứng tên dịch Mật mã Da Vinci) từ quan hệ cá nhân. NXB VHTT cũng chưa đặt vấn đề gì với tôi về thời gian hiệu đính, thù lao một cách cụ thể, rõ ràng. Do đó, tôi chưa thể hứa hẹn gì trong lúc này.

- Ông có nghĩ bản tiếng Việt Mật mã Da Vinci là "một thảm họa dịch thuật" như một dịch giả đã lớn tiếng cảnh báo trên các diễn đàn?
- Thực sự tôi chưa có thời gian đọc bản tiếng Việt Mật mã Da Vinci. Vì vậy tôi chưa thể nói gì được về chất lượng bản dịch. Tôi cũng không chắc nó có phải là một "thảm họa" dịch thuật không.
- Nhưng Mật mã Da Vinci đã ra mắt khá ồn ào. NXB cũng chịu khó tiếp thị. Vậy chẳng lẽ điều này cũng không khiến ông chú ý?
- Không. Tôi đang bận những việc khác.
- Thế còn bản tiếng Anh Mật mã Da Vinci, ông đã đọc chưa? Theo ông, tác phẩm này liệu có xứng đáng là "một kỳ quan văn học của thế kỷ 21" như báo chí đã làm rùm beng suốt thời gian qua hay không?
- Tôi vừa đọc xong. Tôi không thích lắm. Theo tôi, Mật mã Da Vinci không có gì đặc biệt. Nó không phải là một kỳ quan văn học của thế kỷ 21 như báo chí đã làm rùm beng. Tiểu thuyết này không có gì đặc sắc về nội dung lẫn bút pháp, thủ pháp, phong cách nghệ thuật và cả cách hành văn.
Nó chỉ là một tác phẩm loại trung bình, song lại là cuốn best-seller. Nó bán chạy vì nói đến một bí mật trong nhà thờ Thiên Chúa, đấy là việc Chúa Jesus từng có con. Và vì thế nó đánh vào sự tò mò và tác động tới thị hiếu của người đọc.
- Nếu NXB VHTT đặt vấn đề hiệu đính Mật mã Da Vinci với ông thì liệu bao lâu bản dịch mới có thể ra mắt độc giả?
- Tôi chưa biết. Tôi chưa thể nói trước được.
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=106738&ChannelID=61
DINH HY
05-11-05, 10:58
Rất tiếc là không copy & past được bài của Lê Hoàn trên Văn hóa Thể thao lên đây. Ông Việt Bắc đọc xong bài đó chắc phải bỏ cơm.

Nghe nói dịch giả ngày xưa học tổng hợp văn và đã có lần viết 1 bài luận 4 trang 5 hào hai không có 1 dấu chấm.
Gaup
05-11-05, 13:03
Thực ra Thu Hà là ai? Hôm trước nói chuyện về Alpha books có ai mắng là mới làm sách này. Nếu dịch kiểu này thì tệ thật.

Janus là con nuôi em em thương yêu thật nhưng đã nói từ lâu là mặc dù tiếng Pháp của cháu nó rất giỏi nhưng về trình dịch thì thực là kém cỏi. Janus muốn dịch tiếng Pháp cho tốt nên đọc lại thật kỹ một lần các bản Những người khốn khổ và Nghìn lẻ một đêm bộ cũ, đọc song ngữ Pháp Việt.
Người Giời
05-11-05, 13:35
Em đọc báo TT&VH thấy đ/c Giám đốc NXB bảo Thu Hà là giảng viên, TS Ngôn ngữ của trừơng KHXHNV. Theo đ/c Việt Bắc nói thì trong khi dịch thì chị này bị tai nạn, sức khỏe yếu nên trình độ cũng yếu đi. Nghe chối đe.o tả được.
Người Giời
05-11-05, 14:30
Sắp dựng thành phim rồi này:
http://www.nytimes.com/2005/08/07/movies/07waxm.html?ex=1131339600&en=6834dd606082933e&ei=5070
wasabi
05-11-05, 15:39
Em đọc báo TT&VH thấy đ/c Giám đốc NXB bảo Thu Hà là giảng viên, TS Ngôn ngữ của trừơng KHXHNV. Theo đ/c Việt Bắc nói thì trong khi dịch thì chị này bị tai nạn, sức khỏe yếu nên trình độ cũng yếu đi. Nghe chối đe.o tả được.
Giáo dục Đại học... Trời ơi một người thợ dốt thì làm ra 1 sản phẩm hỏng, dịch giả dốt thì làm hỏng mất 1 cuốn sách hay, còn giảng viên mà dốt thì sẽ làm hỏng không biết bao nhiêu ngàn người! :14: :14: :14:

Làm sao đây hả Giời?
cabaduoi
05-11-05, 16:20
Cô í bị tai nạn và (có thể) nhờ người khác dịch hộ. Cẩu thả thì chính xác rồi nhưng đồn thổi kiểu này chẳng khác nào thông tấn xã vỉa hè.

Bác giám đốc nxb, nghe chừng hâm mộ cô Thu Hà này lắm.
Hồ đồ
05-11-05, 18:41
Chuyện cô Hà bị tai nạn chẳng biết thế nào, nhưng cho xuất bản một bản dịch què cụt rồi đổ tại một cái tai nạn thì vớ vẩn hết sức. Vụ dịch xé lẻ cho nhiều người là chắc chắn, chuyện này trong giới dịch thường lắm mà. Chả cứ cô Hà đâu, ối người dịch cũng tên tuổi tiếng tăm khác cũng thế cả thôi. Nhưng ít nhất cũng phải biên tập, hiệu đính cho nó đàng hoàng ra dáng một cái tác phẩm trước khi đem in chứ, làm ăn cẩu thả thế ăn chửi là phải.
Người Giời
05-11-05, 20:24
Nhưng ít nhất cũng phải biên tập, hiệu đính cho nó đàng hoàng ra dáng một cái tác phẩm trước khi đem in chứ, làm ăn cẩu thả thế ăn chửi là phải.
Chả là thế này:
Theo bác VIệt Bắc thì chị Hà trước đây đã làm tốt nhiều sách rồi nên mới được NXB tin tưởng giao cho làm từ A-Z. Tuy nhiên chính đồng chí này lại thừa nhận là tại cuốn sách Da vinci này quá nổi nên người ta mới chú ý, bới móc, chứ trước thì có khối người dịch có bằng đêck đâu mà không thấy ai nói gì (như thế ta có thể suy ra những cuốn sách trước đây của chị Hà chắc đeo gì đã tốt).
Còn khi PV hỏi ông Việt Bắc là sao không có nguời hiệu đính gì, thì bác này trả lời ở NXB có mấy chú trình độ chỉ phọt phẹt cỡ cử nhân thôi, bằng thế chó nào được TS Thu Hà mà kiểm tra.
Cái nạn coi trọng bằng cấp ở ta đúng là quá nguy hiểm. Trình độ TS đec chắc đã hơn mấy thằng SV đâu mà đem ra khoe.
Salut
05-11-05, 21:16
Đây nữa này.
http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=43&sub=80&Article=44111

Kiểu này, có khi mai mình cũng dịch một quả sách cho nó nổi tiếng nhỉ. Đọc thấy hài vãi. Nhiều đoạn như được dịch bằng fần mềm chuyển ngữ.
Cavenui
08-11-05, 15:18
Mấy hôm trước em tìm cái ông Bùi Việt Bắc trên google thì bắt được 1 bài rất hoành tráng trên evan của Bùi Việt Bắc báo động nạn dịch sai đang phá hỏng tiếng Việt.
http://www.evan.com.vn/Functions/WorkContent/?CatID=5&TypeID=8&WorkID=1115&MaxSub=1115

Cho đến hôm qua vẫn cứ tưởng ông Bùi Việt Bắc báo động nạn dịch sai với ông Bùi Việt Bắc bảo kê cho dịch sai là một người.
Hôm nay mới biết đó là 2 ông Bùi Việt Bắc khác nhau.
raccoon
12-11-05, 17:10
chả trách đọc truyện này thấy không được háp dẫn lắm. Đoạn kết cũng chẳng hiểu thế nào cả lòng và lòng vòng. giò mới biết là do bản dịch lởm. Vô trách nhiệm thật
Ateh
14-11-05, 15:21
Quyển này làm về quảng cáo rất tốt, không hiểu do công ty hay nhà sách nào làm, bác nào biết cho em thêm chút thông tin thầm thì ngoài lề được không ạ?

ANh Cao Đăng bi giờ vẫn làm về mục văn học của báo gì í mà em quên tên rồi. Anh DTA không làm nữa mà chuyển sang làm cái khác. (Tất cả tin này là em nghe đồn đại lại chứ không phải chính chủ báo cho em.)

Mà anh Cao Đăng dịch cuốn Từ Điển Khazar rất tốt, tiện đây em khen một câu, em đã mua một cuốn mặc dù có bản tiếng Anh trong máy. Cuốn Từ Điển Khazar, Cái trống thiếc đều dịch công phu và rất tốt nhưng có vẻ không được biết đến và mua nhiều bằng cuốn Mật mã Da Vinci gì đó. Thấy đắt lắm mà dân tình lấy ầm ầm. Tiếc là hai cuốn kia vẫn có lỗi chính tả, dù sao em cũng hâm mộ bác Dương Tường kinh khủng khiếp, em định khi rỗi sẽ so bản dịch với nguyên bản để góp ý cho bác í nếu có thể.

Cuộc đời của Pi hay nhỉ? Nhưng mình chưa đọc bản dịch mà chỉ đọc lướt lướt bản tiếng Anh, hôm trước định mua mà thiếu mất 10 khìn vì nó giảm có 20%. Bạn có định cho mượn không? Tớ đọc tham khảo thôi vì nghe nói nó được giải dịch thuật. Giờ đi mua lại ngại, những 40 khìn cơ đấy!
raccoon
14-11-05, 15:29
Các bác đọc quyển ' Cuộc đời của Pi chua'. Thật là một quyển sách hay.