Mấy chuyện về cập nhật phần mềm.

wasabi
16-10-05, 23:42
Cũng có lắm lúc em nhận được câu hỏi: Có phải tớ nên cài phần mềm mới nhất? Bản mới hơn bản cũ ở chỗ nào? Vậy mà cứ phải trả lời nhiều lần đâm nhàm, vậy viết tạm ở đây cho anh chị em Thăng Long đọc chơi vui, và nếu có ai đó hỏi em về chuyện này, em sẽ chỉ vào post này trong TL.


NÓI CHUYỆN PHIÊN BẢN PHẦN MỀM: CÓ PHẢI MỚI HƠN CŨ?

Nhiều khi tôi được hỏi: "Dùng phần mềm Mỗ bản gì?" Và khi mình nói ra, nhiều người bảo: "Sao bản ấy cũ thế mà vẫn dùng? Lạc hậu thế!" -- thật ra rất nhiều người nghĩ rằng, càng mới càng tân kỳm và càng cũ càng nhà quê. Sự thật là thế nào?

Nếu đã từng dùng Linux, hẳn nhiều bạn biết không cứ phiên bản mới mới tốt. Khác với thế giới cánh cụt (nói riêng), người dùng Windows luôn tôn sùng phiên bản mới, dù nhiều người không biết là nó hơn cái gì. Đơn cử như trường hợp Internet Explorer 7, mặc dù đây chỉ là bản beta nhưng rất nhiều người khoái thử nghiệm, với hàng triệu lượt download. Vậy bản chất của phiên bản phần mềm là gì, chúng ta cùng nhau xem xét.

Phiên bản phần mềm đơn giản là một dãy số, một số phiên bản tiêu biểu có dạng X.Y.Z = 10.3.31. Ta cần phải hiểu các con số này như thế nào?

Số X = 10 là chỉ số nhân của phần mềm, số này chỉ tăng khi phần mềm này có một cải tiến về mặt cốt lõi, có nghĩa là giải thuật để đạt được vấn đề. Thường thì người ta cải tiến để xử lý vấn đề nhanh hơn, hoặc thông minh hơn... Nhưng số này thay đổi đồng nghĩa với việc nó có những thay đổi rất lớm có thể làm các phần mềm trước đây ko thể hoạt động đúng với nó được nữa.

Số Y = 3 chỉ phiên bản lớn (Series phát triển) của phần mềm, có sự thay đổi ở đây khi mà phần mềm có sự cải tiến nhỏ về giải thuật, nội dung, tài liệu, hoặc cách thức trình bày giao diện,...

Số Z=31 chỉ số phiên bản nhỏ của chương trình, người ta nhích số này lên khi mà chương trình có thay đổi nhỏ, như thêm tiện ích nhỏ, chữa lỗi,... Ở linux, có một luật nữa là phiên bản đang được thử nghiệm thì đánh số CHẴN, còn phiên bản ổn định thì đánh số LẺ. Nhiều chương trình trong Windows cũng tuân theo luật này.

Để giải thích thêm về số này, ta xét Winamp --- một chương trình khá tiêu biểu trong Windows -- làm ví dụ. Trước kia những người ở NullSoft xây dựng Winamp 2. Phiên bản này chạy với plugins, giao diện đồ họa nhỏ xíu xíu, nhanh, gọn, và khả năng chơi Mp3 tuyệt vời. Các phiên bản dần hoàn thiện đến Winamp 2.9 thì ngưng phát tiển tiếp. Năm 2002 thì phải, Nullsoft tung ra Winamp 3. Với bản mới, Nullsoft không cho người dùng dùng plugins cũ, skin cũ và tất cả mọi thứ đổi khác với nhân Wasabi: Giao diện tân kỳ, chơi nhiều loại file (tích hợp), AVS đổi mới... Như vậy cách đánh số của họ là hợp lý, vì Winamp 3 có sự thay đổi về xác, tất cả viết lại hoàn toàn. Điều đáng tiếc là bản Wasabi này chạy chậm và ngốn bộ nhớ, cộng với việc ko tương thích ngược plugin nên thảm bại. Đến năm 2005 NS tung ra Winamp 5 = sự nhanh nhẹn của 2 + chức năng của 3. Ở phiên bản này thực sự chỉ là nhân của 2 (vứt dự án Wasabi đi), nhưng đã có nhiều cố gắng để tích hợp chương trình skin tân kỳ vào, và plugin MilkDrop tuyệt vời. Họ sửa lỗi từ phiên bản 5.00 -> 5.09, đến 5.1 thì Winamp hỗ trợ âm thành vòng, vì thế nó được "lên đời" thành Winamp 5.10.

Đọc qua đoạn này, bạn có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

- Cách đánh số phiên bản của các phần mềm là một công việc khoa học chứ không phải tùy hứng. Vì trên Windows chính Micro$oft là kẻ tiên phong đi gọi phiên bản Windows một cách lung tung (3.1 -> 95 -> 98 -> Me, NT 4 -> 2000 -> XP -> 2003 ???) nên luôn tạo tâm lý rất không tốt cho người dùng Windows là cứ càng mới càng hay. Thật ra không phải vậy, nếu bạn biết SF.net một trang phát triển phần mềm mạnh nhất hiện nay đã dùng MySQL 3.x từ hồi nẳm, giờ mới vừa "chịu" chuyển sang MySQL 4.x chưa đến 1 tháng, trong khi đó bản mới nhất của MySQL là 5.x đã ra từ năm 2004.

- Không nên làm kẻ tiên phong dùng Series mới của phần mềm, ví dụ 5.00 hoặc 6.00, có khi mang họa vào thân. Càng không nên dùng các bản beta, nếu đó ko phải là nguồn mở.

- Nếu ko biết bản cập nhật mới có tính năng gì mới thì cứ dùng bản cũ, trừ khi bản cũ gây khó chịu.

- Mỗi khi chương trình được đặt tên mới, đừng vì tên mới mà sợ. Như Windows, bạn nên biết bản Windows 2000 nó có số phiên bản 5.0, XP là 5.1 SP2 nó vẫn là 5.1, 2003 là 5.2 !!!

- Vì tật dùng chùa ở VN còn nhiều nên nhiều người cứ phiên bản mới mà tương, vì có mất tiền đâu mà sợ! Đừng đổi tò mò lấy sự tức giận!

- Vì phương diện thương mại, nhiều phần mềm trong Windows liên tục thay đổi số để "câu khách". Họ cũng không tiếp tục phát triển hoặc hỗ trợ từ phần mềm cũ nữa, điều đó giải thsich một phần tâm lý háo đồ mới của mọi người. Ở thế giới GNU, thì phiên bản cũ vẫn được phát triển cho đến khi bản mới đủ ổn định.

Hy vọng khi đọc xong bài này, bạn có thể tự hào khoe sự ổn định của máy bạn khi chạy phần mềm cũ, và khi được hỏi "Sao cậu nhà quê thế?", thì chắc bạn đã biết đáp án của anh nhà quê ở đâu.


(cc) Wasabi.