Xưng hô trong tiếng Việt : Sự trong sáng hay sự rắc rối?

Trojan
19-09-05, 16:21
Ta thường nói : hãy giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Như thế tiếng Việt là trong sáng. Tuy nhiên anh thấy có sự rắc rối trong cách xưng hô. Không có ngôn ngữ nào lại có nhiều đại từ nhân xưng như tiếng Việt, và trước khi xưng hô, người ta phải xác định tuổi tác của đối tượng mà họ giao tiếp (ông, bà, cô, chú, anh, em, chị, bác, ...). Điều này đôi khi rất khó, vì tuổi tác nhiều khi rất khó đoán, hơn nữa, đối với chị em Tây học mà hỏi tuổi thì là điều khiếm nhã. Nếu xưng hô mà không phù hợp tuổi tác thì sẽ gây cho người đối thoại cảm thấy khó chịu.

VD, đã một vài lần anh xưng hô anh em với phụ nữ lớn hơn anh một hai tuổi, bị các chị quạt lại : Này, biết đây bao nhiêu tuổi không mà gọi là em? Thật là phiền phức. Rồi có người là giáo viên, nhưng chả dạy anh buổi nào, cũng không phải là GV của trường anh, khi anh gọi là bác, thì bác ấy có vẻ không khoái, chỉ thích được gọi là thầy.

Tại nơi công sở cũng vậy, toàn thấy chú chú cháu cháu, cô cô, bác bác,...có họ hàng gì đâu mà xưng hô như vậy? Nhiều trường hợp anh gọi ông bố là anh, nhưng đứa con nó lại gọi anh là anh (bố hơn hanh 12 tuổi, anh hơn đứa con 12 tuổi).

Giá như tiếng việt có những đại từ nhân xưng (ngôi 1, ngôi 2, và ngôi 3), cho mọi tuổi tác ở ngoài công sở hay xã hội thì đỡ phiền toán biết bao. Phải chăng sự rắc rối này chính là sự trong sáng của tiếng Việt?
Muộn Đêm
19-09-05, 16:24
Chú Trojan dốt thì kêu ca là rắc rối. Với người lạ thường gọi anh/chị xưng tôi. Tuổi nào cũng được. Đây là cách xưng hô lịch sự thông thường nhất. Lưu ý anh/chị ở đây không có nghĩa người gọi là em. Còn khi đã thân quen thì đương nhiên là phải biết xưng hô như thế nào cho phải hoặc đơn giản là hỏi hẳn người ta, giờ thì cô chú muốn gì? ;)
Hoadainhan
20-09-05, 19:32
Trojan nên liên hệ với Bộ ĐH, có khi đề xuất của chú lại đưa được thành đề tài mới trong cải cách giáo dục , tiêu được ối tiền đấy. Bên đấy tiền đang nhiều mà lại thiếu đề tài. "Xưng hô trong tiếng Việt là cả một nghệ thuật " mà chú chưa làm chủ được. Không có nó thì làm sao những người như ngộ được những em mười tám đôi mươi gọi bằng anh ??? Đăng ký đề tài đi, xong mình căm pu chia
Cavenui
21-09-05, 13:07
Phan Khôi: Kiểm thảo về đại danh từ

Tôi thường lấy làm lạ sao trong tiếng nói hiện hành của ta không có một thứ đại danh từ trung lập, nghĩa là không trọng, không khinh, ai nấy dùng mà xưng mình, xưng người đều được cả, như đại danh từ của tiếng Pháp: je, tu, il, nous, vous, ils; của tiếng Trung Hoa: ngã, nễ, tha, ngã môn, nễ môn, tha môn, bất kỳ hạng người nào cũng dùng một cách phổ thông, không phân biệt đằng nào là khinh, đằng nào là trọng.
Tôi muốn đi tìm đến tiếng nói của người Việt Nam nguyên thủy xem sao. Xưa hơn hết là tục ngữ ca dao, hoặc giả có giấu trong đó ít nhiều đại danh từ tối cổ. Thì đã tìm thấy những câu:
Đông có mầy, tây có tao.
Mầy bằng tao, ao bằng giếng.
Cha nó lú có chú nó khôn.
Một đời ta, ba đời hắn.
Đố bay con rết mấy chân,
Cầu Ô mấy nhịp, chợ Dinh mấy người.
Không biết còn có nữa chăng, tôi tìm được trong trí nhớ chỉ có bấy nhiêu.
Dầu sao tôi cũng mạnh bạo đặt ra một cái giả thuyết: Tiếng Việt Nam đời xưa, vào đời Hồng Bàng (?) chẳng hạn, vốn có đại danh từ trung lập: Số một tự xưng là tao, đối xưng là mầy, tha xưng là nó hay hắn; số nhiều: tự xưng là ta, đối xưng là bay, tha xưng tất nhiên là chúng nó.
Tôi giả định lúc bấy giờ Mỵ Nương đối diện với vua cha gọi bằng mầy, xưng minh bằng tao, gọi Lạc Hầu chồng mình bằng nó; còn bọn dân cày Lạc điền chẳng những sau lưng các quan lang gọi họ bằng chúng nó, mà ngay trước mặt cũng gọi bằng bay, xưng mình bằng ta. Ấy vậy mà mọi người đều coi là tự nhiên, không có ý gì là hỗn xược cả, vì nó là đại danh từ trung lập và phổ thông.
Nếu quả thật như thế và nếu giữ mãi được như thế cho đến bây giờ thì tiện lợi biết bao. Ngặt một điều là chúng ta chàng ngày càng văn minh ra, ăn nói càng lịch sự ra, làm cho trong tiếng nói ngày nay gọi là đại danh từ không hẳn là đại danh từ nữa, mà chỉ là một mớ xưng hô táp nham lộn xộn.
Cái giả thuyết trên đây không phải là không có một ít chứng cứ.
Trong kinh thánh người Hê-bơ-rơ viết ra bốn năm ngàn năm về trước, gọi Giê-hô-va (Đức Chúa Trời) bằng một chữ Hê-bơ-rơ đúng nghĩa là mầy. Kinh thánh bằng tiếng Pháp dịch là tu, bằng tiếng Trung Hoa dịch là nhữ, đều nghĩa là mầy cả. Riêng Kinh thánh bằng tiếng Việt Nam của Công giáo hay của Tin Lành cũng vậy, không dám dịch là mầy mà dịch là Ngài hay Chúa! Người Hê-bơ-rơ tôn kính ai cho bằng tôn kính Giê-hô-va, thế mà gọi bằng mầy, đủ biết chữ mầy ở đời xưa không có ý gì là khinh miệt cả.
Bên Trung Hoa hơn bốn ngàn năm trước, vào đời Nghiêu, Thuấn cũng thế. Trong Kinh thư, còn chép lại, bấy giờ tôi gọi vua bằng nhữ (mầy), xưng mình bằng trẫm (ta), vua đối bầy tôi cũng thế, không hề có phân biệt cách xưng hô giữa bề trên đối với bề dưới và bề dưới đối với bề trên.
Dựa vào hai cái chứng cứ chắc chắn ấy, tôi có thể giữ vững cái giả định trên kia được lắm. Vì Giê-hô-va, Nghiêu Thuấn, gọi bằng mầy được, thì Lạc Long Quân hay Hùng Vương, Lạc Hầu hay các quan lang, sao lại không gọi bằng mầy bằng nó bằng bây được?
Hoan hô đại danh từ của đời Hồng Bàng (?)! Đại danh từ của đời Hồng Bàng muôn năm! Nhưng than ôi, nó có được muôn năm đâu!
Tiếng nói của loài người cứ dần dần thay đổi, của dân tộc nào cũng thế. Tiếng Pháp, tôi không biết rõ lắm, chỉ thấy đại khái có phân biệt khinh trọng giữa chữ tu và chữ vous. Nhưng tiếng Trung Hoa, nói đúng là chữ Hán, thì cái sự thay đổi rõ ràng lắm.
Ở đời Nghiêu Thuấn, vua tôi gọi nhau bằng mầy như vậy, mà đến đời Khổng Tử đã khác rồi. Khổng Tử gọi học trò mình bằng nhĩ (bây), nhữ (mầy) mà học trò gọi Khổng Tử thì phải bằng phu tử, hay tử, nghĩa là thầy. Đến Tần Thủy Hoàng choán chữ trẫm làm của riêng, chỉ thiên tử mới được dùng nó tự xưng. Từ đó về sau, vua gọi bầy tôi bằng nhĩ, nhữ là thường, còn bầy tôi gọi vua phải bằng bệ hạ, bằng thánh thượng, còn bằng những cái quái gì nữa.
Hai ngàn năm nay, viết bằng chữ Hán, văn ngôn, nếu là bậc ti ấu xưng mình đối với bậc tôn trưởng thì chữ ngã (ta) hầu như không được dùng đến nữa. Đối với cha, con tự xưng là nhi; đối với vua, bầy tôi tự xưng là thần; đối với đàn ông, đàn bà, tự xưng là thiếp. Đại để là phải biểu lộ trong sự xưng hô cái ý kẻ ti ấu phải cúi mình sát đất đội kể tôn trưởng lên đầu. May ra trong bạch thoại, tiếng nói thường ngày của dân chúng, mới còn giữ lại thứ đại danh từ trung lập, ngã, nễ, tha, ngã, môn, nễ môn, tha môn như trên đã nói.
Cách xưng hô bị thay đổi ở nước ta cũng giống như ở Trung Hoa mà có lẽ còn hỗn tạp hơn.
Sự thay đổi ấy do trong xã hội càng ngày càng chia ra giai cấp. Giai cấp đây không phải tư bản và vô sản mà là thượng và hạ, tôn và ti, quý và tiện, trưởng và ấu. Và chính do cái sự chia ra giai cấp ấy chúng ta đã nhận cho xã hội càng văn minh ra, ăn nói càng lịch sự ra.
Không biết bắt đầu từ bao giờ, những người lớn kể cả xứ ta đã choán lấy chữ tao chữ ta làm của riêng để xưng mình cũng như Tần Thủy Hoàng đã choán lấy chữ trẫm. Rồi thì những người dưới kẻ bé phải tìm một chữ hèn hạ nhất để tự xưng: chữ tôi, nghĩa là tôi tớ.
Rất đỗi một mụ trùm đĩ nói với một cô con gái:
"Con kia đã bán cho ta, nhập gia phải cứ phép nhà tao đây".
"Lão kia có giở bài tây, chẳng văng vào mặt mà mầy lại nghe?"
Và cô con gái kia đáp lại:
"Nhưng tôi còn sá chi tôi, phận tôi đành vậy, vốn người để đâu!"
Thật là tách bạch lắm. Tao, ta là tiếng tự xưng của những kẻ có quyền làm gió làm mưa trên kẻ khác và gọi kẻ khác ấy bằng mầy; còn tôi là tiếng tự xưng của những kẻ chịu đè bẹp dưới quyền kẻ khác và phải gọi kẻ khác ấy bằng người, người đây có ý nghĩa tôn kính, ý nghĩa đặc biệt của nó.
Do đó đã nảy ra một cái thành ngữ trong tiếng Việt Nam là "mầy tao mi tớ", và đồng thời cái thành ngữ ấy cũng là cái luật xưng hô giữa xã hội chúng ta nữa. Người nào đã có quyền gọi kẻ khác bằng mầy thì tự xưng bằng tao; người nào đã bị gọi bằng mi thì phải tự xưng bằng tớ. Điều sau đây đã thông hành giữa hoàng phái ở Huế, người hoàng phái gọi kẻ dưới họ bằng mi, những kẻ này xưng mình bằng tớ. (Tớ đây tỏ ý hèn hơn tôi nữa, khác với chữ tớ dùng tự xưng ở miền Bắc).
Chữ tao, chữ ta đã trở nên hách dịch, chữ mầy phải trở nên hèn hạ, rồi những chữ nó, hắn, bay, chúng nó cũng theo đó mà trở nên hèn hạ nốt. Rốt lại, những chữ ấy chỉ dùng để xưng hô hạng người cặn bã (thấp kém) trong xã hội và loài vật như con trâu, con chó, và trong tiếng ta không còn có đại từ trung lập và phổ thông xứng với cái tên nó nữa. Chúng ta phải tạm bợ, lấy danh từ làm đại danh từ.
Những chữ như cụ, ông, bác, chú, cậu, anh, bà, cô, dì, mợ, em, cháu là những danh từ để chỉ các hạng người cùng trong huyết thống với mình, hoặc đồng thế hệ, hoặc khác thế hệ. Chúng ta đã chẳng những lấy chữ ấy trùm lên một cái tên như ông Nguyễn Du, bà Đoàn Thị Điểm, mà khi đối diện nói với ông bà ấy cũng xưng họ là ông là bà để thay cho cái đại danh từ mầy đời xưa. Vả lại phải nhìn đúng đắn bậc nào gọi theo đấng bậc ấy, nếu đáng gọi cụ mà gọi ông, đáng gọi bà mà gọi cô, sẽ có lỗi lớn. Thật là phiền phức vô cùng và rối trí người ta lắm lắm.
Đã thế mà lại còn vẽ ra thêm nhiều điều để càng phiền phức và rối trí hơn.
Con, chính cha mẹ đẻ ra, vì lẽ gì đó, không gọi cha mẹ bằng cha mẹ, lại gọi cha mẹ bằng cậu mợ, vợ chồng cũng gọi nhau bằng cậu mợ, đầy tớ cũng lại gọi chủ nhà bằng cậu mợ. Đối với người ngoài, ông bà nội ngoại gọi cháu mình bằng cháu, cha mẹ đôi khi đối với người ngoài cũng lại gọi con cháu nhà người ta bằng cháu.
Cùng một danh từ mà có khi trọng khi khinh khác nhau. Bọn ông nghè, ông bảng, ông cử, ông tú gọi nhau bằng anh, bằng bác, cũng lại gọi người nấu bếp kéo xe bằng anh, người thợ mộc rèn bằng bác. Nữ học sinh, gọi bằng cô, đào hát, cũng gọi bằng cô. Vợ bạn, gọi bằng chị. Đừng thấy gọi giống nhau mà tưởng là đối đãi bình đẳng, lầm chết đi đấy; thực ra thì trong đó có hai hạng anh, hai hạng bác, hai hạng cô, hai chạng chị, phân biệt rành rọt lắm.
Chỉ một chữ có thể dùng cho ba ngôi là chữ ông, xưng mình bằng ông, xưng người đối diện bằng ông; còn xưng người không có mặt bằng ông nữa. Chữ ông thứ ba này tức là ông ấy, mà khi nói ông ấy người ta thấy không được tôn kính mấy cho nên bỏ chữ ấy đi. Một điều đáng buồn cười là khi người đàn bà nổi tam bành lên cũng xưng mình bằng ông. Thật là một nồi xáo, một nồi hẩu lốn! Ở miền Trung Nam lại còn chuyển ông ấy thành ra ổng, bà ấy thành bả, rồi những ảnh, chỉ, cẩu, mở... một cách rất dễ dàng tùy tiện.

(Nguồn: Việt ngữ nghiên cứu- NXB Đà Nẵng, talawas.org)
DINH HY
21-09-05, 13:55
Ngày xưa học thầy Nguyễn Vinh Phúc khi giảng Việt bắc, có 2 tiết thì thầy bảo chỉ có phần đại từ nhân xưng là đáng nói. Thầy bảo Tố Hữu vận dụng rất uyển chuyển phần mình - ta, khi thì ngôi thứ nhất khi thì ngôi thứ 2 rồi lại so sánh với Thề non nước, hết đúng 2 tiêt, cuối giờ thầy bảo chúng mày tự đọc nhé.
Hồi lớp 9 khi học Hòn Đất đầu giờ thấy thầy vào lớp , vứt cái cặp lên bàn rồi nói: Hoài Thanh bảo Hòn đất là hòn ngọc, tao bảo Hòn đất là hòn đất hôm nay chúng ta học hòn đất.

Lạc đề nhỉ
Cavenui
21-09-05, 16:15
Em past thiếu cái đoạn Viết thêm về sau của Phan Khôi. Vẫn tính vào bài viết này.

Viết thêm về sau
Có người nói, người Việt Nam lấy những tiếng xưng hô trong thân thuộc làm đại danh từ mà xưng hô khắp cả người trong nước như thế, là một thói tục tốt. Đó là suy rộng cái chủ nghĩa gia tộc ra trong toàn quốc, coi hết thảy người trong nước là họ hàng bà con với nhau, nhân đó càng thương yêu nhau. Thói tục tốt thì nên giữ, sao lại công kích?
Ta gọi bằng chủ nghĩa gia tộc đó, tức là chế độ tông pháp, cái chế độ lập ra để giữ cho chế độ phong kiến được bền vững.
Tông pháp, nói Nôm, tức là cái lề lối chia ra con trưỏng, con thứ, con chi, chi nhánh trong gia tộc, do đó lập nên cái quyền gia trưởng, tộc trưởng, những kỷ luật nghiêm ngặt trong một nhà một họ. Theo tông pháp thì hầu hết người ta không là cá nhân độc lập nữa, ai ai cũng đều là con cháu, em, thuộc dưới quyền ông, cha, anh và chú bác. Nói rằng nó giữ chế độ phong kiến được bền vững là ở chỗ đó: Vua cai trị một nước không xuể, mới lập ra chế độ tông pháp để tộc trưởng gia trưởng cai trị thay cho, mỗi khi có việc biến động gì thì trách cứ vào những người tộc trưởng gia trưởng là yên tất cả. Thực dân Pháp, năm 1930 còn đặt thêm vai trò (tộc biểu) trong mỗi họ ngoài tộc trưởng gia trưởng, để đàn áp phong trào cộng sản, là họ thông hiểu và kính trọng cái thói tục tốt ấy của người Việt Nam lắm lắm!
Do tông pháp mới có những sự mấy đời ở chung trong một nhà và đặt hương hỏa, chia gia tài, và do những sự này mới có những sự rầy rà, thù ghét, kiện cáo nhau trong gia đình. Trong khi đó thì những tiếng xưng hô thân mật trong ruột thịt với nhau như anh em, con cháu, chú bác cũng không còn có giá trị gì cả.
Hiện nay nước ta đang xây dựng để đi đến chủ nghĩa xã hội, thì chính bản thân cái chế độ tông pháp phải tiêu diệt đi luôn với cái chế độ phong kiến. Nếu đã là một xã hội xã hội chủ nghĩa thì cái lối xưng hô theo chủ nghĩa gia tộc cũng không thích dụng nữa. Có điều rất khó là những tiếng xưng hô ấy đã ăn sâu trong ngôn ngữ rồi, muốn cải cách, chế tạo ra cho được một thứ đại danh từ trung lập và phổ thông để thay vào, cũng còn phải mất một thời gian lâu lắm. Tuy vậy, tôi tưởng rằng chúng ta không phải không thể làm được. Hễ khi mọi người đều thấy cái lối xưng hô như thế không còn thích dụng nữa, thì tự nhiên nó bị đào thải đi mà có lối khác mọc lên, tức là đại danh từ trung lập và phổ thông.
Trên kia nói có hại cho ngôn ngữ, thế nào là có hại?
Có hại là như cứ theo lối xưng hô gia tộc, nó sẽ làm mất cái ý khách quan và bình đẳng trong lời nói hay bài văn.
Đại khái như ta muốn viết một cái ký sự mà thuần dùng khách quan đối đãi với những nhân vật trong đó thì khó cho đạt được cái ý ấy của ta lắm, bởi vì trong khi xưng hô những nhân vật ấy không thể nào không dùng những đại danh từ (tức là danh từ) khác nhau, hoặc cụ, hoặc ông, hoặc anh, hoặc bà, hoặc cô, hoặc chị, thế là đã phải lập định chủ quan của ta rồi.
Còn như sự mất tinh thần bình đẳng dễ thấy nhất là trong khi dịch sách nước ngoài. Một cuốn tiểu thuyết bằng chữ Pháp hay chữ Hán, trong đó người ta dùng đại danh từ một loạt như nhau, mà mình dịch ra theo lối xưng hô tiếng ta thì thành ra như có chia tôn ty thượng hạ. Tôi từng vấp phải sự khó khăn ấy. Khi dịch cái tiểu thuyết "Ánh lửa đằng trước", những chỗ cán bộ quân sự cao cấp và binh sĩ đối thoại với nhau, nguyên văn đều dùng chữ "nễ", tôi đều dịch là "anh" để giữ cho còn cái tinh thần bình đẳng. Đối xưng, làm như vậy cũng tạm được rồi, nhưng đến tha xưng, nguyên văn đều dùng chữ "tha", đáng lẽ dịch là "hắn" hay "nó" mà không dám dịch, cũng lại dùng chữ "anh" nữa. Thành ra ngôi thứ hai và ngôi thứ ba cùng chung một chữ là "anh", không phân biệt, rất là bất tiện cho người đọc.
Lại còn có khi gặp một chữ mà không biết dịch là gì cho phải nữa. Ông Ehrenburg có lần hỏi một người trẻ tuổi mới tập viết văn bằng hai câu, bảo phán đoán thử câu nào có lực lượng hơn, hai câu ấy, theo tiếng Pháp là: Je t'aime với Je t’aime beaucoup; theo chữ Hán là: ngã ái nễ với Ngã hẫn ái nễ. Thế thì hai chữ "t’" và hai chữ "nễ" đó nên dịch là gì? Nếu dịch phức đi là "mầy" thì đúng và tiện lắm, nhưng tiếng Việt hiện tại không cho phép. Vậy trước hết phải biết cái tánh biệt của đại danh từ "t’" và "nễ" ấy thì mới dịch được, vì theo tiếng Việt hiện tại, khi đối xưng, cố nhiên cũng phải mượn danh từ xưng hô trong gia tộc, nhưng còn phải phân biệt nam tánh và nữ tánh. Thật là dễ bí! May còn có thể đoán mà biết được nhờ ở hạ văn. Hạ văn: người trẻ tuổi trả lời rằng cố nhiên câu thứ hai có lực lượng hơn. Ông Erenburg cười và bảo, thế thì anh đánh giá từ ngữ còn kém các cô thôn nữ. Nhờ đó, ta có thể đoán cái đại danh từ ấy là nữ tánh. Nhưng còn ngần ngại không thể dứt khoát trong ba lối dịch này: Tôi yêu cô, tôi yêu cô lắm, tôi yêu em, tôi yêu em lắm; hay là tôi yêu mình, tôi yêu mình lắm? Rắc rối thay, ba chữ "cô", "em", "mình" đó phải đặt cho đúng từng trường hợp, chứ có phải dễ đâu?
Vì những lời lẽ trên đây, tôi phải đặt vấn đế về đại danh từ tiếng Việt. Tôi tin rằng khi tiếng Việt có đại từ trung lập và phổ thông thì văn học Việt mới tiến lên mức nào.
(Hà Nội, 12-1-1955)
Trojan
21-09-05, 23:49
hơ hơ,
mình nhất thời trăn trở, thế mà cũng có học giả suy tư về cái điều nhỏ nhặt này.

Phải chăng mình cũng không phải hạng tầm thường?

PS: Phục em cave, cái léo gì cũng sắc nhỉ.


Phan Khôi: Kiểm thảo về đại danh từ

Tôi giả định lúc bấy giờ Mỵ Nương đối diện với vua cha gọi bằng mầy, xưng minh bằng tao, gọi Lạc Hầu chồng mình bằng nó; còn bọn dân cày Lạc điền chẳng những sau lưng các quan lang gọi họ bằng chúng nó, mà ngay trước mặt cũng gọi bằng bay, xưng mình bằng ta. Ấy vậy mà mọi người đều coi là tự nhiên, không có ý gì là hỗn xược cả, vì nó là đại danh từ trung lập và phổ thông.
Nếu quả thật như thế và nếu giữ mãi được như thế cho đến bây giờ thì tiện lợi biết bao. .

(Nguồn: Việt ngữ nghiên cứu- NXB Đà Nẵng, talawas.org)
Nẫu
22-09-05, 02:33
Ngày xưa học thầy Nguyễn Vinh Phúc khi giảng Việt bắc, có 2 tiết thì thầy bảo chỉ có phần đại từ nhân xưng là đáng nói. Thầy bảo Tố Hữu vận dụng rất uyển chuyển phần mình - ta, khi thì ngôi thứ nhất khi thì ngôi thứ 2 rồi lại so sánh với Thề non nước, hết đúng 2 tiêt, cuối giờ thầy bảo chúng mày tự đọc nhé.
Hồi lớp 9 khi học Hòn Đất đầu giờ thấy thầy vào lớp , vứt cái cặp lên bàn rồi nói: Hoài Thanh bảo Hòn đất là hòn ngọc, tao bảo Hòn đất là hòn đất hôm nay chúng ta học hòn đất.

Lạc đề nhỉ
Ra bác học với bác Phúc em à? Nói trộm cụ chứ, cụ giảng buồn ngủ bỏ mịa. Em bác toàn ngủ gật mấy lại viết giấy tán gái. Cụ Phúc bảo cháu chắt còn thế tao còn dạy đé,o ai.
Đại từ nhân xưng tiếng Việt thì cứ tùy quan hệ mà gọi cho ổn, có qué gì. Có lần em có con vẹo hơn em ba tuổi, vẫn anh em ngon, chả thấy gì. Mà nàng cũng nũng nịu trẻ dại như thường, không hề thấy chênh lệch tuổi tác.
Hoadainhan
22-09-05, 14:06
Ngộ không hoàn toàn đồng ý với Cavenui. Thực ra sử dụng uyển chuyển đại từ nhân xưng trong tiếng Việt là một nghệ thuật, nó cũng như giải một bài toán khó, viết một bài văn hay.Nếu dốt toán thì sẽ sợ Toán. Kém văn thì ngại học văn.Ngay cả người giỏi toán cũng chưa chắc đã giải được hết các loại toán, và người giỏi văn cũng không phải lúc nào cũng viết được. Nó còn tùy thuộc vào hoàn cảnh, thời gian và tâm trạng của người làm bài (VD như đêm trước muốn ... mà chồng hay vợ không chiều thì ngày hôm sau có mà giải giời, đầu óc quanh quẩn chỉ nghĩ có mỗi chuyện ấy). Ngộ chỉ muốn nói đến việc nếu Trojan thấy ngại về việc xưng hô trong tiếng Việt thì nên rèn luyện nó để nâng lên tầm cao mới.Mình chuyên tâm một thời gian thì đâu sẽ vào đấy. Xưng hô đúng cách trong tiếng Việt thể hiện sự tinh tế sâu sắc trong cách cư xử, quan hệ. Nhiều khi chỉ vì xưng hô sai đúng mà có thể dẫn đến các mối quan hệ khác hẳn nhau. Ngộ thì không biết tiếng Pháp ( nghe nói là về đại từ nhân xưng trong tiếng Pháp có phức tạp hơn tiếng Anh), nhưng nếu thử chuyển từ " I love you " sang " tao yêu mày", ý nghĩa của nó không hoàn toàn khác nhưng nó mất đi vẻ lãng mạn, sự rung động, sự tinh tế. Cũng là câu đấy trong tiếng Anh khi nói về tình yêu của bố mẹ với con cái hoặc ngược lại, tiếng Việt cho mình nhiều phương án hơn nhiều so với tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga. Nó thân thương hơn, âu yếm hơn nhiều chứ. Xưng hô đúng sẽ làm giảm được khoảng cách quan hệ khách sáo, làm sao thân mật mà không suồng sã khó lắm. Ngộ không tin rằng những người không sử dụng được tiếng Việt thành thạo lại có thể sử dụng ngoại ngữ một cách tinh tế được ( trừ những người sinh ra ở môi trường giao tiếp ngoại ngữ thì tiếng Việt có thể là vấn đề).Tiếng Việt tinh tế hơn nhiều chính ở đại từ nhân xưng.Và thói quen châu Á của chúng ta ( điều này khó có thể thay đổi được) cũng chính vừa là ưu điểm, vừa là nhược điểm trong cuộc sống và công việc hàng ngày. Nó làm chúng ta nhiều khi coi trọng cách xưng hô hơn hiệu quả công việc. Cavenui thử nghĩ, một thằng oắt con đến liên hệ công việc với Cavenui mà lại dám " Cô kia là ai (nếu không phải là con kia) mà lại xen vào việc ?". Ngộ đồ rằng Cavenui sẽ tống cổ nó ra khỏi văn phòng mà không cần biết nó có đem lại lợi lộc gì cho công ty không. Thay đổi thói quen là việc khó phải không Cavenui? Còn ngộ thì ngộ vẫn thích tiếng Việt vì sự đa dạng và phong phú của nó. Chẳng phải chúng ta vào TL này để được rèn luyện đại từ nhân xưng ư?
To Trojan : nếu muốn chú PM cho ngộ, ngộ sẽ giới thiệu cho một thằng cha bạn hơn tuổi bố vợ mà học cách xưng hô của hắn
Cavenui
22-09-05, 14:14
Ngộ không hoàn toàn đồng ý với Cavenui.....
Ơ, Cavenui đã có í kiến gì đâu mà biểu đồng tình với không đồng tình? Con cà con kê ở phía trên là lời Phan Khôi, từ những năm 50 xa lơ xa lắc.


Ngộ thì không biết tiếng Pháp ( nghe nói là về đại từ nhân xưng trong tiếng Pháp có phức tạp hơn tiếng Anh)...
Đại từ nhân xưng trong tiếng Pháp (và tiếng Nga cũng rứa) có phức tạp hơn tiếng Anh một chút, nếu gọi người đối diện một cách thân mật thì gọi là "mày" (tu), còn nếu gọi người đối diện một cách trang trọng thì gọi là "chúng mày" (vous)
DINH HY
22-09-05, 16:10
Ra bác học với bác Phúc em à? Nói trộm cụ chứ, cụ giảng buồn ngủ bỏ mịa. Em bác toàn ngủ gật mấy lại viết giấy tán gái. Cụ Phúc bảo cháu chắt còn thế tao còn dạy đé,o ai..
Thầy Phúc mà dậy Văn học cách mạng thi chắc là buồn ngủ thật. Thời mình học, nhiều khi thầy bảo chúng mày mở sách ra, ngồi nghiêm chỉnh như tao đang ở trong lớp ấy nhé rồi thầy bỏ đi uống nước chè ngoài trường. Nhưng khi thầy dậy về Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Siêu và Tản Đà thì khác hẳn. Thầy không thích CB Quát và Tú Xương. Kỷ niệm 30 năm ngày ra trường, ngồi cạnh thầy buột miệng hỏi điều tâm niệm từ ngày xưa: thưa thầy sau này em có đọc bản dịch bài thơ Nguyễn Siêu của thầy em cứ nghĩ như đó là tâm tư của thầy vậy, thầy bảo bài nào: mình đọc: hòa sáng với bụi đời, thì lòng ta chẳng thích, noi xưa vuợt thói thường thì sức ta không kịp .., thầy bảo mày thẩm đúng đấy sau đó thấy trầm ngâm làm thằng bé sợ quá lảng sang chuyện khác. Hôm đó thầy còn làm thơ. Mình có thích đọc cổ thi cũng toàn nhờ nhiệt huyết của thầy truyền cho.
Hoadainhan
22-09-05, 16:50
Đại từ nhân xưng trong tiếng Pháp (và tiếng Nga cũng rứa) có phức tạp hơn tiếng Anh một chút, nếu gọi người đối diện một cách thân mật thì gọi là "mày" (tu), còn nếu gọi người đối diện một cách trang trọng thì gọi là "chúng mày" (vous)
Tiếng Pháp thì ngộ không biết, còn tiếng Nga thì chỉ nhớ cái gì đó như " Ia thì liubliu, còn tư thì lưu ban". Dù sao chăng nữa thì sự phong phú của đại từ nhân xưng tiêng Việt cũng hơn hẳn tu (tư) với vous (vư) của hai thứ tiếng trên
Axiome
22-09-05, 18:03
Cái thằng Singapore thế mà khôn, English trong công viêc và Chinese trong gia đình.
Ngôn ngữ là văn hóa, Văn hóa là động lực phát triển kinh tế--------> hai động cơ phải hơn 1 động cơ rồi.
Kiếm&sons
22-09-05, 18:08
Kái này cụ Hạo cũng chịu zồi. Đại khái khi mấy cụ nhà gì đó dịch cái qué gì giọng Pháp ngữ miệt thị chú Napoleon thì tiếng Việt tắc. Các chú thấy cái thằng củ chuối Vnexpress gì đấy, ngôi thứ 3 là "anh" tuốt thật là ngô ngê ngốc ngếc ngớ ngẩn ngông ngênh ngó ngiêng ngoài ngõ. Gần đây anh làm việc với mấy chú 3 ship mà chị phiên dịch cứ "các cháu hỏi cái gì" thì đến phải đi sứ viết giấy như mấy chú sứ giả nước Triệu.
gió
23-09-05, 00:02
Trong sáng hay rắc rối thì các bác có bàn cũng có giải quyết được cái mẹ gì đâu.
Nẫu
23-09-05, 03:54
Trong sáng hay rắc rối thì các bác có bàn cũng có giải quyết được cái mẹ gì đâu.
Cũng giống như chú mày vào TL có giúp được đé0 gì cho mạng cho đời đâu!
gió
23-09-05, 09:54
Bác, những thảo luận như sống để làm gì hay giá trị của một con người gì đó mang lại những thông tin có thể ảnh hưởng ít nhiều đến hành động thực tế của ai đó. Vì thế em cho là giải quyết được cái gì đó.

Còn về xưng hô trong Vietlish, cứ cho là các bác kết luận là nó rắc rối đi, rồi sao nào? Các bác ra ngoài mày tao với đồng bào sao? Hay mang trong mình một nỗi buồn thương cho tiếng Việt?

Hợp lí - theo cách đánh giá của ai đó, có phải là nguyên nhân duy nhất để một cái tồn tại đé o đâu, bác em.