Thảm họa dịch thuật tiếng Pháp của Cao Việt Dũng

Man
13-10-12, 06:10
Thưa các bạn


Hôm nay nhân có dịp kiếm trên Google về CVD tôi vô tình rơi vào trang Tiênve và đọc được bài phản ứng của anh Sái Toàn Đoan. Bài này lên tiếng bênh vực anh CVD là dịch tốt, và chê cười những người đã phê bình anh CVD là dịch kém.

Đọc xong bài của STĐ,

http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=14536


và đọc xong bài của Hà Thúc Lang ( người phê phán CVD ), phần V

http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=14457


ý kiến tôi như sau :


1- Lời phân tích của ông HTL rất đúng, phân tích đúng về cả lỗi ngữ pháp lẫn lỗi văn phong của anh CVD. Trong cả 20 lỗi mà ông HTL chỉ ra thì có đến 19 lỗi tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của ông ấy.

Duy nhất lỗi số 10 là ông HTL dịch chưa sát, hay nói cách khác là dịch không khéo, có thể dẫn đến việc hiểu sai lầm ý cho người đọc

technico-commercial không phải là Anh bán đồ kỹ thuật

Anh bán đồ kỹ thuật đem cho người đọc cảm giác anh ta bán một món hàng cầm nắm được, săm soi được, có tính năng kỹ thuật đặc trưng ( ví dụ như máy móc, thiết bị, công nghệ cao ). Tuy vậy trên thực tế technico-commerical có thể bán thứ hàng phi vật thể, không cầm nắm được, ví dụ như một giải pháp ( solution ), một quy trình ( procedure ) chẳng hạn.

Ông HTL có thể tham khảo thêm định nghĩa của technico commericla tại Wikipedia Pháp. Và wiki cũng không đủ để hiểu sâu về nghề này, nên có lẽ ông HTL cũng nên tham khảo thêm thị trường lao động và công ăn việc làm Pháp nữa mới đủ

Vì vậy để thay cho từ Anh bán đồ kỹ thuật, tôi đề nghị dùng từ kỹ thuật viên bán hàng, nghe sát ý hơn nhiều. Mặc dù từ này có thể ( tôi thực sự cũng không biết là nó có tồn tại hay không ) chưa tồn tại trong từ điển Việt Nam hiện hành nhưng nếu nó chưa tồn tại thì ta có thể bắt đầu cho nó khai sinh ngay từ thời điểm này trở đi.


2-Tuy nhiên, việc lỗi số 10 tôi vừa nêu trên không hề ảnh hưởng đến tổng thể , tức là không hề đến ý kiến ông HTL đánh giá trình độ dịch của anh CVD


Vói những lỗi anh CVD phạm phải như trên, tôi khẳng định rằng đây là thảm họa dịch thuật, bởi có rất nhiều lỗi căn bản và sơ đẳng, hoàn toàn không thể chấp nhận được từ một người dịch sách.

3-Lời phản bác của anh STĐ thật là buồn cười khi anh ấy nói rằng, tôi trích :

'' Theo tôi, họ nên hiểu rằng có những cái thuộc về cảm nhận ngôn ngữ, rất khó nói về sai-đúng rạch ròi. Lẽ ra họ nên chấp nhận việc một Cao Việt Dũng đã có đẳng cấp thương hiệu thì hoàn toàn có quyền, có quan niệm riêng của mình về cách dùng từ. Họ không chịu chấp nhận một thực tế là: cuối cùng thì độc giả vẫn hiểu cuốn sách ấy đại thể có nội dung gì? có những nhân vật nào? Đây mới là điều quan trọng nhất trong đời sống @ gấp gáp này. ''

Nếu ai đó coi CVD là thương hiệu và đẳng cấp của dịch thuật tiếng Pháp thì thật là lố bịch. Lời kết luận trên của anh STĐ không những đi ngược với chuẩn mực đạo dức của người dịch sách mà còn hoàn toàn sai. Sai lầm của STĐ ở chỗ rằng không phải những cái sai của anh CVD chỉ là chuyện cảm nhận ngôn ngữ, cảm nhận những nét khó diễn tả của ngôn ngữ mà anh CVD quả thực đã phạm những lỗi tuyệt đối căn bản và sơ đẳng. Anh Dũng không hề có được một châm chước nào chứ đừng nói phản biện lại được.

Người có đẳng cấp và thương hiệu đến mấy cũng phải luôn tuân thủ sự thượng tôn của phiên dịch chứ không được tùy tiện có quan niệm riêng. Đấy là chưa nói anh Dũng tuy dịch nhiều, nhưng dịch rất kém. Việc này chính tôi đã từng chỉ trích trong quá khứ, ở nhiều điễn đàn khác nhau. Tôi những mong từ mấy năm trước đến nay anh ấy đã tiến bộ, nhưng hoàn toàn không.

Và nếu dịch chỉ cốt để cho độc giả đại thể hiểu cuốn sách nói gì thì thật là coi độc giả chẳng ra gì. Dịch máy cũng biết được đại thể vậy.

Tôi ko đọc hết các phản ứng của nhiều ngươi chê anh Dũng, mà chỉ chọn ngẫu nhiên bài của ông HTL. Nhưng chỉ với riêng một bài này thôi đã khẳng định được trình độ dịch của anh Dũng rồi.


4-Anh STĐ còn buồn cười ở một số điểm nữa nhưng tôi không phân tích ở đây vì những cái đó lạc sang lĩnh vực cá nhân, hơi lạc đề. Tôi chỉ tập trung về học thuật ở nơi đây thôi.


5-Một điều tôi muốn nói thêm là khác với những nhân vật anh STĐ chê cười là không biết tên tuổi ở đâu ra, dường như chỉ chê qua mạng... tôi là người thực, đây là việc thực. Không những tôi chơi với anh Dũng ở một nơi khác, và rất thích những cái anh ấy viết hóm hỉnh ở nơi đó, tôi cũng đọc blog của Dũng, mà tôi còn trực tiếp gặp Dũng nhiều lần trong đời thực, anh ấy còn ký tặng tôi vài ba lần nữa kìa, anh ấy biết tên thật của tôi, biết số điện thoại. Nhưng không phải vì tôi quen biết Dũng mà tôi không được nói, không nên nói. Tôi quan niệm cái đúng, cái chân lý là cái phải được bảo vệ.

Và đây không phải là lần đầu tôi chê CVD dịch kém, ngay tại tnxm này, đây có lẽ là lần thứ tư. Ở cái nơi mà tôi chơi với Dũng đó tôi cũng chỉ trích thẳng ngay khi có sự hiện diện của Dũng ở đó.

Kính mong anh STĐ, ông HTL và anh CVD và tất cả những người yêu phiên dịch nếu có đọc bài này suy ngẫm lại lời tôi nói. Và nhất là Dũng, sửa đổi lại cách dịch để cho tử tế hơn.


Trân trọng.


Trần Ngọc Minh
Songoku
13-10-12, 06:34
Cao Việt Dũng cũng chơi tnxm hả anh Man?
Tào Lao Tử
13-10-12, 12:45
"Chuẩn mực đạo đức của người dịch sách" là cái gì? "Sự thượng tôn của phiên dịch" là cái cứt gì?

Nút giờ lổi tiếng nhỉ? Đến thằng Lạng cũng tranh khôn với Nút. Lạng nếu có ý kiến thì gặp thằng bố dượng Nút trình bày xem?
Man
13-10-12, 14:48
Cao Việt Dũng cũng chơi tnxm hả anh Man?

Ngày xưa có chơi, sau ko biết sao ko chơi nữa; anh chỉ trích từ ngày xưa rồi.


Nhưng nhiều người giấu nick mà vẫn âm thầm đọc đấy, có khi họ sợ lộ ra bị chê bai sẽ mất tiếng tăm. Nhiều tay nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực anh ko tiện nói lảng vảng đây suốt, đọc bài anh mà ko nói gì, sau đến khi gặp nhau bạn bè đâu đó ngoài đời lỡ hở ra là có đọc anh, hay giả nick vào nói chuyện bị bỉ ghê quá lại chạy ra.
Man
13-10-12, 14:56
"Chuẩn mực đạo đức của người dịch sách" là cái gì? "Sự thượng tôn của phiên dịch" là cái cứt gì?

Nút giờ lổi tiếng nhỉ? Đến thằng Lạng cũng tranh khôn với Nút. Lạng nếu có ý kiến thì gặp thằng bố dượng Nút trình bày xem?

Hai câu TLT hỏi thì anh ko trả lời đâu, kệ bọn phiên dịch nó hiểu thôi. Chủ đề này từng tranh luận nhẵn ra rồi ở tnxm.


Nút nổi dần từ lúc bắt đầu dịch sách, vì dân dịch Pháp hiếm, sau càng nổi, vì rất chăm đọc, mua rất nhiều sách, cũng có hiểu biết và hóm hỉnh, và nhất là chăm dịch, số lượng cũng nói lên phần nào cố gắng lao động của anh ấy, bây giờ anh thấy Nút vẫn hay ho, anh vẫn mua sách Nút dịch đấy. Chỉ có điều Nút dịch tiếng Pháp kém quá, kém đến nỗi nếu mình ở địa vị Nút thì phải ngượng, phải nhục cơ. Thậm chí câu hỏi đặt ra là Dũng có dịch thật hay không , hay là sửa ẩu tả bản dịch của bọn sinh viên rồi áp tên mình vào ?

Mình không biết trình dịch tiếng Anh của Nút ra sao, có ai biết không kể đi.

Bố dượng Nút là Gaup í hả ? Tiếng Anh thì chắc Gaup giỏi hơn Nút nhưng tiếng Pháp thì chưa chắc đâu.
Man
13-10-12, 15:11
À nhân chuyện này mình có hai câu


Nếu bạn nào có bản mềm nguyên tác cái Dũng vừa dịch xong và bản dịch của Dũng cho lên đây, tôi sẽ lấy ngẫu nhiên một trang bất kỳ nào đó đem ra kiểm tra xem Dũng có dịch sai nhiều như mức ông HTL đã chỉ ra hay ko nhé. Thế cho nó xôm, chứ tôi cứ phải đi theo ông HTL thì cũng là ăn theo, không khoái lắm


Hai là nghe nói Nhã Nam sau khi bị phê phán sẽ lập hội đồng thẩm định lại cuốn Dũng dịch, thì ko biết hội đồng gồm có những ai, có tên tuổi cụ thể gì không ? Vì hình như Dũng phụ trách mảng văn học Pháp ở NN, người đứng đầu mà còn kém thế thì làm sao cho ra sản phẩm tốt được ? Hy vọng ban thẩm định giỏi hơn. Ai biết về vụ này kể đi nhé.
Man
13-10-12, 15:40
À lại tiếp, lần này thì là ông HTL có lỗi


Ông áy phê phán Dũng

Một ví dụ ở trang 36:

«La volonté de vivre des animaux se manifeste par des transformations rapides – une humectation du trou, une raideur de la tige, et plus tard l'émission du liquide séminal»

anh Cao Việt Dũng dịch là:

«Ý chí sống của những con vật được thể hiện bằng các chuyển hóa nhanh chóng – một quá trình làm đầy cái lỗ, một sự cứng của thân hoa, và sau này là sự tiết ra của chất lỏng sinh dục»

Tôi đã không tin ở mắt mình khi đọc câu này. "Quá trình làm đầy cái lỗ". "Sự cứng của thân hoa". "Sự tiết ra chất lỏng sinh dục"… độc giả đang đọc sách giáo khoa tiểu học chứ không phải Michel Houellecq, tác giả nổi tiếng với những câu văn khiêu khích và không bóng gió về tình dục, một trong những đề tài yêu thích, trở đi trở lại trong tất cả các tác phẩm của ông. Sự ngây ngô của dịch giả Cao Việt Dũng như thế là đạt đến cực điểm! Thói thường, ngây ngô cũng hay đi cùng với lú lẫn, đầu câu thì nói đến "con vật", giữa câu phắt một cái lại nói về "thân hoa", mà không buồn tự hỏi: "con vật" thì có liên quan gì với "thân hoa"?

Câu này lẽ ra nên được dịch như sau:

«Ý chí sống của động vật được thể hiện bằng các biến đổi nhanh – làm ẩm âm hộ, làm cứng dương vật, và sau đó là xuất tinh»

------------

Những cái phê Dũng thì ông HTL đúng, duy có chỗ ông HTL cũng sai :

Ở chỗ là liquide séminal ko phải tinh dịch, Sau nữa động tác Émission liquide séminal không hề giống xuất tinh, tức là không có co bóp phóng lượng chất lỏng ra mà quá trình diễn ra chậm, từ từ rỉ ra từ các tuyến nhờn Cowper. Tóm lại, không thể dịch là XUẤT TINH được


Mà phải dịch đúng là ỨA RA CHẤT NHỜN


Đấy, dịch phải cẩn trọng như thế các bạn ạ. Thế ngưòi ta mới phục, bản dịch mới để đời chứ.
Man
13-10-12, 16:07
Lại tiếp, lần này là cả Dũng rồi ông HTL, nhưng tội ông HTL nhiều hơn, vì đi sau mà còn để sót, tuy ko sai nhưng hơi tối nghĩa

----------------

Ông HTL phê Dũng

Một ví dụ ở trang 62:

«On a souvent présenté le travail de Jed Martin comme étant issu d'une réflexion froide, détachée, sur l'état du monde, on en a fait une sorte d'héritier des grands artistes conceptuels du siècle précédent. C'est pourtant dans un état de frénésie nerveuse qu'il acheta, dès son retour à Paris, toutes les cartes Michelin qu'il put trouver – un peu plus de cent cinquante»

anh Cao Việt Dũng dịch là:

«Người ta vẫn thường giới thiệu tác phẩm của Jed Martin như là khởi phát từ một suy tư lạnh lùng, xa cách, về tình trạng thế giới, người ta biến anh thành một loại truyền nhân của các nghệ sĩ ý niệm lớn của thế kỷ trước. Thế nhưng chính là với một tâm trạng sục sôi mà anh mua, ngay khi về tới Paris, tất cả bản đồ Michelin mà anh có thể tìm được – hơn một trăm năm mươi tấm một chút»

Một trong những nét độc đáo ở Pháp văn là thời của động từ, nếu dịch động từ mà bỏ qua thời thì ví như bày ra một cái xác vô hồn. Trong Bản đồ và vùng đất, lềnh bềnh những cái xác vô hồn, những câu gây cho độc giả cảm giác hơi hiêu hiểu nhưng ngẫm lại thì thấy chẳng hiểu gì.

Cái hồn của câu ở đây chính là thời passé simple - quá khứ đơn dùng cho động từ acheter (mua) và động từ pouvoir (có thể) - đứng cạnh thời passé composé -quá khứ kép dùng cho động từ présenter (giới thiệu) và động từ faire (coi). Cách sử dụng này rất tinh tế và hay được coi là một «đặc sản» của văn phong Houellebecq. Theo tôi, câu trên nên được dịch như sau:

«Ngày nay, người ta thường giới thiệu sự nghiệp của Jed Martin như xuất phát từ một suy tư lạnh lùng, xa cách, về tình trạng thế giới, người ta coi anh như một dạng kế thừa các nghệ sĩ ý niệm lớn thế kỷ trước. Thế nhưng, thuở ấy, ngay khi về tới Paris, chính với một tâm trạng sục sôi mà anh đã mua tất cả bản đồ Michelin mà anh có thể tìm được – hơn một trăm năm mươi tấm một chút»

----------

Một lần nữa các phân tích phê phán của ông HTL đúng.

Phải nói rằng ông HTL dịch rất giỏi, rất điêu luyện, nhịp hành văn nhuần nhuyễn, lưu loát, có hồn, HAY ! . Bản thân tôi chưa chắc đã theo kịp ông ấy và có thể ko bao giờ theo kịp ông ấy cả. Tuy nhiên khi ông ấy sai thì phải nói thôi.

Dũng rồi ông HTL tối nghĩa ở chỗ này : Nghệ sĩ ý niệm lớn

Nguyên tác artiste conceptuel = là người theo trường phái conceptuel trong nghệ thuật, hay được đánh giá, được xếp vào hạng những người như vậy bởi các nhà phê bình có uy tín. Từ tiếng Pháp là từ kép, conceptuel là tính từ, đi cùng artiste danh từ để tạo thành một tổ hợp mới, là danh từ kép, chỉ một loại nghệ sĩ khác với các dạng nghệ sĩ khác. Nhưng tiếng Việt thì không có cấu trúc này, đọc ra rất ngây ngô, cho nên ko thể dịch cụt lủn nghệ sĩ ý niệm lớn được. Giả sử nếu thay ý niệm bằng Đa đa ( từ dadaisme mà ra ) thì tiếng Việt có thể dịch cụt lủn Nghệ sĩ Đa đa, nhưng nghệ sĩ ý niệm thì không !

mà phải dịch là Nghệ sĩ lớn thuộc/theo/của trường phái/chủ nghĩa ý niệm

Tất nhiên câu dịch sẽ dài dòng hơn, nhưng phù hợp với văn phong Việt, và nhất là tuyệt đối rành mạch, dễ hiểu hơn cho người đọc.


Ông HTL đi sau, đáng ra nên tìm ra lỗi này mới phải. Tuy nhiên cũng phải nói lỗi này không phải lỗi nghiêm trọng, không sai ngữ pháp và từ vựng như các lỗi khác của Dũng, nên có khi không đập ngay vào mắt ông HTL.


Trân trọng
Songoku
13-10-12, 21:16
Ngày xưa có chơi, sau ko biết sao ko chơi nữa; anh chỉ trích từ ngày xưa rồi.
Nhưng nhiều người giấu nick mà vẫn âm thầm đọc đấy, có khi họ sợ lộ ra bị chê bai sẽ mất tiếng tăm. Nhiều tay nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực anh ko tiện nói lảng vảng đây suốt, đọc bài anh mà ko nói gì, sau đến khi gặp nhau bạn bè đâu đó ngoài đời lỡ hở ra là có đọc anh, hay giả nick vào nói chuyện bị bỉ ghê quá lại chạy ra.
Riêng về học thuật cứ phang thẳng bảng. Đập nát bét trên giấy trên diễn đàn và trên giấy rồi uống bia với nhau đước thế mới sằng phẳng.
Ủng hộ anh Man hâm hấp.
Man
13-10-12, 21:21
Riêng về học thuật cứ phang thẳng bảng. Đập nát bét trên giấy trên diễn đàn và trên giấy rồi uống bia với nhau đước thế mới sằng phẳng.
Ủng hộ anh Man hâm hấp.

Songku chả cần ủng hộ, cái này thành phản xạ rồi, bất cứ đâu anh thấy ai dịch sai anh cũng chửi hết, chả cứ Dũng
Gái Thăng Long
13-10-12, 22:56
Anh Man ném đá anh này đi, anh này cũng chơi ở tnxm đấy, hình như còn là assmin nữa cơ.
http://image2.chaobuoisang.net/cs/2011/07/09/truyen-ngan-mot-canh-tinh-yeu-1.jpg
Man
14-10-12, 02:46
Anh Man ném đá anh này đi, anh này cũng chơi ở tnxm đấy, hình như còn là assmin nữa cơ.
http://image2.chaobuoisang.net/cs/2011/07/09/truyen-ngan-mot-canh-tinh-yeu-1.jpg

Anh này là ai anh đâu có biết, anh ta có dịch tiếng Pháp à ? Nếu có dịch thì khả năng anh bỉ anh này là có thể, chứ ko thì thôi.
Man
14-10-12, 02:54
Nhân đọc lại lời của anh PXN khen DT và CVD, mình tự nhiên nghi ngờ trình của anh Nguyên quá


http://vanchinh.net/index.php?option=com_content&view=article&id=225:chung-toi-ch-chu-sc-ep-ca-chinh-minh&catid=38:tiu-lun-i-thoi&Itemid=57

PXN nói " Dương Tường, Cao Việt Dũng, một già một trẻ, là hai dịch giả đã có uy tín, có nhãn hiệu, bản dịch của họ luôn được đóng dấu chất lượng cao, có được sự tin cậy của độc giả. "

DT thì mình ko biết chứ khen Dũng thé này làm mình đâm ra nghi ngờ PXN, và vì nghi ngờ nên mình muốn hỏi có bạn nào có bất cứ bản dịch Pháp văn của bác DT không cho mình xem với.

Nhân nói luôn là mình cũng quen biết bác DT và được bác ý ký tặng đặc biệt lắm, nói chung là mình quý bác í và tôn trọng tài năng. Nhưng hễ động tới dịch là mình phải xét.


Có bạn nào giúp mình ko ? Bản mềm dịch ra tiếng Việt của bác DT đi.
dlna
14-10-12, 03:39
Nhân đọc lại lời của anh PXN khen DT và CVD, mình tự nhiên nghi ngờ trình của anh Nguyên quá


http://vanchinh.net/index.php?option=com_content&view=article&id=225:chung-toi-ch-chu-sc-ep-ca-chinh-minh&catid=38:tiu-lun-i-thoi&Itemid=57

PXN nói " Dương Tường, Cao Việt Dũng, một già một trẻ, là hai dịch giả đã có uy tín, có nhãn hiệu, bản dịch của họ luôn được đóng dấu chất lượng cao, có được sự tin cậy của độc giả. "

DT thì mình ko biết chứ khen Dũng thé này làm mình đâm ra nghi ngờ PXN, và vì nghi ngờ nên mình muốn hỏi có bạn nào có bất cứ bản dịch Pháp văn của bác DT không cho mình xem với.

Nhân nói luôn là mình cũng quen biết bác DT và được bác ý ký tặng đặc biệt lắm, nói chung là mình quý bác í và tôn trọng tài năng. Nhưng hễ động tới dịch là mình phải xét.


Có bạn nào giúp mình ko ? Bản mềm dịch ra tiếng Việt của bác DT đi.

Hồi 2009 2010 gì đó mình thấy trong quyển tạp luận "Chỉ tại con Chích Choè" ông Phạm Xuân Nguyên có nâng bi Dương Tường kinh lắm Man ạ. Mình không rõ là các ông này ăn gì mà nâng bi nhau lên thành các thể loại nhà này nhà kia đại loại như nhà văn nhà báo nhà dịch giả nhà phê bình văn học nhà phê bình âm nhạc nhà phê bình sân khấu nhà thơ ...blah blah... Để cuối cùng thì ông nào cũng có cả tạ mác dán trước tên trong cạc vi sít đến khổ. Trong quyển tạp luận này PXN cũng liệt kê một danh sách những tác phẩm mà Dương Tường đã dịch. Của Pháp thì hình như DT có dịch tác phẩm đã đạt giải Nobel năm 1985 là "La Route des Flandres" của Claude Simon. Ngoài ra còn có "L'Étranger" của Albert Camus, dạo lâu lâu mình nghe ông gì bỉ Dương Tường về bản dịch tác phẩm này kinh lắm. Man quen Dương Tường mà không biết chuyện này ư?

Mình thì dạo gần đây ngoài ông Quang A ra thì mình không đọc đồ đã bị luộc sang tiếng việt của các bạn nhà thơ nhà văn nhà báo nhà phê bình văn học phê bình sân khấu dịch giả nhà ta. Những thứ đã bị luộc sang tiếng việt bởi hội dịch giả việt nam hiện nay chắc có lẽ chỉ dành cho bọn choai choai như trym bự hay Luyện hoặc mấy thằng dốt ngoại ngữ như Van Đỉn nó đọc. Mình thì ngấy rồi, đọc những tác phẩm được dịch bởi các dịch giả VN hiện nay nói chung là mệt lắm, các bạn ấy chỉ giỏi xuyên tạc và bóp méo sự thật, ý thì không thoát, cứ loanh quanh luẩn quẩn bí bức kiểu gì đó. Tóm lại là vừa mất thời gian vừa chẳng học thêm được cái gì. Chẳng nhẽ lại đọc để luyện thêm tiếng việt? Mà mình thì không thấy cần phải luyện thêm tiếng việt nữa làm gì cả.

Thêm link:

http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/noi-ve-ban-dich-nguoi-dung-22-1973890.html
Man
14-10-12, 04:01
Hồi 2009 2010 gì đó mình thấy trong quyển tạp luận "Chỉ tại con Chích Choè" ông Phạm Xuân Nguyên có nâng bi Dương Tường kinh lắm Man ạ. Mình không rõ là các ông này ăn gì mà nâng bi nhau lên thành các thể loại nhà này nhà kia đại loại như nhà văn nhà báo nhà dịch giả nhà phê bình văn học nhà phê bình âm nhạc nhà phê bình sân khấu nhà thơ ...blah blah... Để cuối cùng thì ông nào cũng có cả tạ mác dán trước tên trong cạc vi sít đến khổ. Trong quyển tạp luận này PXN cũng liệt kê một danh sách những tác phẩm mà Dương Tường đã dịch. Của Pháp thì hình như DT có dịch tác phẩm đã đạt giải Nobel năm 1985 là "La Route des Flandres" của Claude Simon. Ngoài ra còn có "L’Etranger" của Albert Camus, dạo lâu lâu mình nghe ông gì bỉ Dương Tường về bản dịch tác phẩm này kinh lắm. Man quen Dương Tường mà không biết chuyện này ư?

Mình thì dạo gần đây ngoài ông Quang A ra thì mình không đọc đồ đã luộc sang tiếng việt của các bạn nhà thơ nhà văn nhà báo nhà phê bình văn học phê bình sân khấu dịch giả nhà ta. Đọc của các nhà này nói chung là mệt lắm. Vừa mất thời gian vừa chẳng được cái quái gì. Luyện tiếng việt á? Mình thì cần luyện thêm tiếng việt nữa để làm gì nhỉ?

http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/noi-ve-ban-dich-nguoi-dung-22-1973890.html


Mình quen và quý bác DT chủ yếu là do thơ, thế thôi, chứ ko đọc sách bác í dịch. Vì đơn giản là mình đọc nguyên tác chứ đọc dịch làm gì. Thế nên ko biết được đâu.


Còn chuyên các ông ấy nâng bi thì mình cũng phải bênh các ông ấy tí. Là thực ra họ có quyền gọi nhau như thế, nhà này nhà kia, ngay cả khi chất lượng các sản phẩm có tốt hay ko thì họ vẫn có thể gọi nhau như thế. Bản thân mình nếu vào trường hợp họ, địa vị họ thì chăc cũng gọi thôi. Ở VN, có một bài cũng thành nhà này nhà nọ được, chuyện thực ra cũng ko có gì to tát và đáng ngượng ngùng cả, nên nếu giả sử các ông í có nhiều bài, hay nếu chỉ có dù 1 bài thôi nhưng có giá trị thì chuyện được gọi cũng là thường mà. Ở Tây ở Mỹ thì có thể khác, vừa phải lượng và chât. Bạn dlna nên thông cảm với tình trạng nước nhà.

À mà bạn cũng nên luyện thêm tiếng Việt đi, để tránh dùng những từ nó mang dấu ấn của bạn ví dụ như " thằng ôn con ", nên dùng những từ khác. Viết thế nó lòi ra bạn là ai đấy, bọn nó thính lắm, nhất là mấy đứa nó ghét bạn, nó ngửi thấy ngay. .
Songoku
14-10-12, 05:04
Cao Việt Dũng là ai em không rõ lắm nhưng ông Dương Tường được cái anh gì viết "Nhật ký năm 2000" nâng bi ghê lắm.
Phạm Xuân Nguyên rõ ràng là thằng cha háo danh rồi. Có lần em và một bạn nữa để comment chửi mấy câu bị xoa ngay, em điên tiết quay sang khen đểu PXN là nhà phê bình văn học xuất sắc nhất Việt Nam thì lại được để. :D
Bạn dlna em đoán là ai rồi, lỗi chính tả cố ý, nói đến dịch thuật thì mắt sáng quắc. Gấu già chăng? Quạ và Van hồn hiển linh về hấp chết đi.
Mr.Khệnh
14-10-12, 10:23
Man này, mày giỏi thì chuyển mẹ sang dịch thuật đi ngồi đấy lải nhải cái đít.
Hồ đồ
14-10-12, 14:01
Cãi nhau về dịch (nhất là dịch văn học) thì có mà cãi cả ngày. Nhưng đúng là cái gì sai thì phải nói. Như vậy mới mong người dịch, người hiệu đính và người làm xuất bản cẩn thận hơn từng tí một trong việc chuyển ngữ và xuất bản sách dịch.

Em đồng ý với phần lớn những gì mà bác HTL với bác Man bắt lỗi CVD ở đây. Tuy nhiên, người nào đủ bản lĩnh để theo nghiệp dịch thì phải nói là em phục vãi cả đất ra. Dịch là công việc khó, đòi hỏi nhiều năng lực, hiểu biết và thật ra là rất tỉ mẩn chứ không hoa lá cành như có người lầm tưởng. Trong công việc này, nếu không trở thành tượng đài thì chỉ suốt đời làm cái bệ cho tượng đài, không tên, không chỗ đứng và đa phần là nghèo rơi.

Thằng dịch thì vẫn làm công việc của hắn là dịch. Thương hiệu, đẳng cấp hay thảm họa của dịch thuật cũng chỉ là cái người đời áp lên hắn. Nếu hắn kiêu ngạo, cho rằng bản dịch của mình trắng sạch như Tide hoặc không công nhận những gì hắn sai mới là đáng trách.

Có thể em nhầm nhưng em không nghĩ bác Man dám quay sang làm dịch thuật đâu. Quá tốn thời gian cho một mức đãi ngộ bèo bọt. Với lại, đứng cười nhạt một chỗ đằng xa, lâu lâu tỉa cho nó một nhát cũng dễ hơn nhiều :)

À, “sự thượng tôn của phiên dịch” là cái gì? Đừng bảo em là không phải dịch giả thì đừng có tò mò nhé :)
lluvia
14-10-12, 14:42
Tuy nhiên, người nào đủ bản lĩnh để theo nghiệp dịch thì phải nói là em phục vãi cả đất ra. Dịch là công việc khó, đòi hỏi nhiều năng lực, hiểu biết và thật ra là rất tỉ mẩn chứ không hoa lá cành như có người lầm tưởng. Trong công việc này, nếu không trở thành tượng đài thì chỉ suốt đời làm cái bệ cho tượng đài, không tên, không chỗ đứng và đa phần là nghèo rơi.

Ừ,

anh thấy làm nghề dịch văn học (ở ta, ko biết tây như nào) thường là người già, đàn bà, và đàn ông bị liệt dương. Còn bình thường, dù có giỏi ngoại ngữ đến mấy, cũng chẳng ai dại gì đi làm nghề dịch văn học. Gấu là một ví dụ.
Man
14-10-12, 14:49
Trước tiên cám ơn bạn dlna đã cho link về DT, mình đã đọc link đó


Sau đó google tìm thêm, và có được link này

http://vanchuongplusvn.blogspot.fr/2012/05/chung-toi-xin-uoc-phep-xia-vo-cuoc.html

Ý kiến tôi như sau :


Đúng là trình độ tiếng Pháp của bác DT còn kém quá.


1-Cái chuyện mà Mẹ hay Mẹ tôi thì thực ra dù là độc thoại nội tâm, khi dịch cũng có thể viết Mẹ tôi được. Tuy không hay nhưng việc này chấp nhận được. Dĩ nhiên nếu chỉ dùng Mẹ không thì tuyệt vời hơn nhiều, nhưng độc giả cũng khó tiếp cận với cách nói cụt lủn đó. Cho nên chỉ nên giữ MẸ trong một vài đoạn độc thoại thôi. Còn về sau, ví dụ trong những đoạn kể dài dòng về sao bà ấy ko muốn rời trại tế bần thì nên dùng MẸ TÔI


2-Dùng từ TỊCH cũng không ổn, nó có một chút gì lai căng, mầu mè, không giản đơn, không bình dị, không hợp. Không thể biện luận rằng đem ngôn ngữ nhà Phật vào đây được. Dùng tứ MÁT là gọn và chuẩn nhất.


3-Lỗi này là lỗi nhỏ, đó là bác DT quên mất từ Hôm qua trong câu . Hôm qua tôi đã nhận được bức điện tín... Không phải bỗng dưng mà tác giả viết các mốc thời gian vì nó tạo nên mạch truyện.


4-Lỗi nhà tế bần thành dưỡng lão của bác DT là lỗi từ vựng, đúng như ông Đạo đã phân tích


5-Lỗi Điều đó vô nghĩa khiến tôi chán bác DT hẳn.

Đây là bằng chứng hiển nhiên về yếu kém tiếng Pháp của bác DT. Nếu như trong tên cuốn sách ( titre ), bác DT có thể yếu kém về tinh thần chung của tác phẩm, về ý nghĩa triết học và yếu tố tâm lý của nhân vật và do đó dùng từ Người Dưng để thay cho Kẻ Xa Lạ thì ở đây bác DT yếu về ngôn ngữ. Yếu ngôn ngữ đáng trách hơn yếu về cảm nhận văn học. Vì yếu ngôn ngữ có thể khắc phục được bằng sự cẩn thận, nghiêm túc, đối chiếu, tham khảo, rà soát, hỏi.

Không ai dịch ngây ngô từng từ ra như bác DT thế này cả.

Các bạn có thể tham khảo thêm ý của ông Đạo đã phân tích khá chuẩn. Thậm chí câu đó còn có thể djch như sau : " Tôi chẳng hiểu ra làm sao nữa ". Hay nói như ngôn ngữ mất dậy và lếu láo của tnxm chúng ta thì là " Đ' éo hiểu cái bọn này nó viết cái lìn gì ".

Tôi nhấn mạnh là trong nguyên tác, không hề có từ tôi, không hề có từ hiểu, vậy mà tôi đã tự thêm những từ đó vào câu dịch. Nhưng dù có thêm thắt và sáng tạo như tôi thì câu dịch của tôi cũng còn sát ý và đậm chất Việt gấp vạn lần câu của bác DT.


Câu dịch này của bác DT cho tôi cảm giác bác cũng hơi giống Dũng khi dịch rất " máy móc ".


6-Cái sai tuy không buồn cười nhất nhưng lại cơ bản nhất, đáng tiếc nhất của bác DT là cái tựa đề của cuốn sách.

Bác DT chắc do không hiểu tác phẩm và nhân vật, nên đã tự sáng tạo một dấu ấn riêng. Đáng tiếc, trong công việc dịch thuật, sự sáng tạo khó có chỗ đứng, không phải là không thể, nhưng rất khó. Không phải bỗng dưng mà người ta , những kẻ đi trước, đã dịch KẺ XA LẠ. Nhận xét của link vanchuongplus mà tôi trích lại dưới đây rất đáng đọc và suy ngẫm

" Nhìn trùm nhan đề các bản dịch vừa nhắc tới trên, chúng ta nhận thấy ngay rằng Người dưng rõ ràng là con ruột của Dương Tường, nó mang dấu ấn của ông, ông không ăn sẵn của ai hết, đúng in quan điểm dịch thuật của ông. Đây không phải là chỗ khảo xét quan niệm đặc biệt này, mà là chỗ bắt chúng ta buộc phải đặt một câu hỏi chủ chốt : Người dưng có thật sự lột được nguyên ý nhan đề L’Etranger hay không ?

Chúng tôi nghĩ rằng Người dưng chẳng những không lột được nguyên ý của nhan đề tiếng Pháp lồng trong bối cảnh tư duy triết học của Albert Camus, mà còn có cơ khiến cho người đọc hiểu sai và biết lầm. Bởi vì nhơn vật Meursault, trong tác phẩm, không thuộc loại người mà ta gọi là người dưng nước lã không cùng máu mủ với ta, không có gốc gác với làng xóm của ta. Mà là kẻ ở ngoài quĩ đạo, ở ngoài sự đời, ở ngoài lề, đứng bên rìa, cách biệt, xa lạ, ngoại cuộc hay nói theo tiếng Anh/Mĩ là the outsider, tiếng Iphanho là el extranjero hoặc tiếng Đức là der Fremde : cho nên chúng tôi không thể cùng một ý kiến với Dương Tường khi ông quả quyết rằng người dưng và người xa lạ đồng nghĩa với nhau. "


Tôi thêm một ý rằng : Người dưng, theo ý VN là ko có quan hệ gì hết ( như trên đã phân tích ), không những thế nó còn có thể mang ý nghĩa con người vô cảm, dửng dưng với thời cuộc, với các mối quan hệ ruột thịt, họ hàng, bạn bè, xã hội... Nhưng tác giả Camus, ở đây thì không vậy. Ông là kẻ đứng ngoài, xa cách ( như trên đã phân tích ), xa cách bởi ông không có cùng một nhịp với cuộc sống quanh ông, ông bị lỗi nhịp, ông cô đơn, chính cái cô đơn đó tách ông ra với thế giới. chứ ông không phải là người vô cảm. Đặc biệt đoạn cuối của tác phẩm dưới đây thể hiện rõ điều đó

"Pour que tout soit consommé, pour que je me sente moins seul, il me restait à souhaiter qu'il y ait beaucoup de spectateurs le jour de mon exécution et qu'ils m'accueillent avec des cris de haine."

Cho nên dịch NGƯỜI DƯNG là sai bét. Và KẺ ( hay người ) XA LẠ là chuẩn nhất




Tóm lại sơ sơ nhu trên thì kết luận của tôi là trình độ dịch tiếng Pháp của bác Dương Tường còn kém. Từ bây giờ trở đi, tôi không cần nghi ngờ gì thêm anh PXN nữa, tôi đã tự rút được kinh nghiệm của chính mình. Cây đa cây đề của VN mà như thế này thì thật đáng buồn.

Xin được bác DT thông cảm việc cháu đã dám quẳng bác từ trên tượng đài xuống mặt đất và dẫm lên không tiếc lời.
Man
14-10-12, 15:01
Cãi nhau về dịch (nhất là dịch văn học) thì có mà cãi cả ngày. Nhưng đúng là cái gì sai thì phải nói. Như vậy mới mong người dịch, người hiệu đính và người làm xuất bản cẩn thận hơn từng tí một trong việc chuyển ngữ và xuất bản sách dịch.

Em đồng ý với phần lớn những gì mà bác HTL với bác Man bắt lỗi CVD ở đây. Tuy nhiên, người nào đủ bản lĩnh để theo nghiệp dịch thì phải nói là em phục vãi cả đất ra. Dịch là công việc khó, đòi hỏi nhiều năng lực, hiểu biết và thật ra là rất tỉ mẩn chứ không hoa lá cành như có người lầm tưởng. Trong công việc này, nếu không trở thành tượng đài thì chỉ suốt đời làm cái bệ cho tượng đài, không tên, không chỗ đứng và đa phần là nghèo rơi.

Thằng dịch thì vẫn làm công việc của hắn là dịch. Thương hiệu, đẳng cấp hay thảm họa của dịch thuật cũng chỉ là cái người đời áp lên hắn. Nếu hắn kiêu ngạo, cho rằng bản dịch của mình trắng sạch như Tide hoặc không công nhận những gì hắn sai mới là đáng trách.

Có thể em nhầm nhưng em không nghĩ bác Man dám quay sang làm dịch thuật đâu. Quá tốn thời gian cho một mức đãi ngộ bèo bọt. Với lại, đứng cười nhạt một chỗ đằng xa, lâu lâu tỉa cho nó một nhát cũng dễ hơn nhiều :)

À, “sự thượng tôn của phiên dịch” là cái gì? Đừng bảo em là không phải dịch giả thì đừng có tò mò nhé :)


Chú Hồ Đồ nói rất đúng về sự vất vả của nghề dịch. Anh nói luôn là anh ko thể làm như Dũng hay bác DT được. Vừa khó, vừa mệt, vừa ít tiền, anh không làm. Cho nên việc anh phê phán họ không hề ảnh hưởng đến viêc anh biết ơn họ, biết ơn những kẻ đã bỏ công sức lao động ra dịch , truyền tải văn hóa cho chúng ta đọc. Hai khái niệm hoàn toàn tách bạch. Và hai thái độ hoàn toàn có thêt song song tồn tại. Anh chê cứ chê, và biết ơn vẫn biết ơn

Ngược lại, về chuyện đáng trách, anh cho rằng trách nhiệm của người dịch ko phải ở sự khiêm tốn của anh ta hay không mà chính là ở sản phẩm. Nói cách khác, tôi đếch cần anh khiêm tốn, tôi chỉ cần anh cho chúng tôi một sản phẩm tốt. đó là biểu hiện cao nhất của sự tôn trọng người đọc và tôn trọng chính bản thân mình, của lòng tự trọng. Những cái còn lại là bla bla...

Thậm chí anh còn thích một dịch giả dù có kiêu ngạo nhưng thật vững, thật giỏi, và dám bảo vệ chứng minh giá trị , cái đúng của mình hơn là một kẻ khiêm tốn mà lờ nhờ.
Hải Đăng
14-10-12, 15:47
Một hình ảnh Man mạnh mẽ và sằng phẳng đúng như anh mong đợi.
Hồ đồ
14-10-12, 23:01
Ở post trên em không nói về sự khiêm tốn, em nói về thái độ với các lỗi sai của mình ở dịch giả, bác Man chớ nhầm lẫn. Kiêu hãnh khi mình đúng, mình vững, mình giỏi và để chứng minh cái đúng, cái giá trị là điều cần thiết cho bất cứ ai, đặc biệt cho những người làm nghề sáng tạo. Nhưng trong nghề dịch, kiêu ngạo đến mức không công nhận những lỗi dịch sai để sửa, em thấy là tội ác.

Trước lần xuất bản đầu tiên, bản dịch lưu hành trong nhóm hạn chế, cả nhóm đó có thể không ai phát hiện ra lỗi sai. Sách xuất bản ra rồi mới được/bị nhiều người săm soi và phát hiện ra lỗi. Lỗi dịch có thể về ngữ nghĩa, có thể về hình thức diễn đạt. Lỗi về hình thức có thể còn gây tranh cãi này khác nhưng lỗi về ngữ nghĩa (dịch sai) thì không thể chấp nhận được. Dịch sai là dịch sai, không phải vì anh nghĩ anh giỏi mà anh không thể sai, và cái sai này phải sửa. Trong những lần tái bản sau đó, nếu những chỗ dịch sai chỉ vì sự kiêu ngạo của người dịch mà không được sửa thì làm sao có được những sản phẩm tốt?

Bác Man có tin rằng người dịch biết mình sai mà dám sửa sai mới là tự trọng và tôn trọng người đọc không?
Hồ đồ
14-10-12, 23:11
Em buồn ngủ quá nhưng cố nói thêm chút không sang tuần đi làm em sợ bận mất.

Kiêu hãnh (không phải kiêu ngạo nhé) hay khiêm tốn là thái độ tương đối chủ quan, nhiều khi là kết quả của cả quá trình định hình nhân cách của một người, khó ai dạy ai là mày phải kiêu hãnh lên hoặc khiêm tốn đi được. Nhưng ở dịch giả, em đánh giá cao những người có thái độ học hỏi và liên tục bồi bổ kiến thức của mình.

Rất thường xuyên, người dịch phải đối mặt với những nội dung mà mình không biết hoặc không rành (ai thực sự giỏi để cái gì cũng biết?). Mà không biết, không rành nhưng vẫn tinh vi là điều gần nhất để dẫn đến dịch sai. Càng sống, càng đọc nhiều, va chạm nhiều thì càng tích lũy được vốn sống để chuyển ngữ đúng và hay. Chứ năng lực ngôn ngữ hay nhạy cảm nghệ thuật dù cần thiết theo em vẫn là không đủ.
Mr.Khệnh
15-10-12, 03:37
Mịa, nói cứ như sách ấy. Đéo ai chả muốn ngon, nhưng vì ẩu thả (dịch nhanh còn lấy xiền mua sữa cho con, sắm váy cho vợ), vì đéo có thời gian, bận bỏ mẹ (dịch xong dự án này rồi còn nhảy sang dự án khác để mần tiền, chứ không thì đói thối mồm), và cũng vì cả đéo thích dịch chau chuốt cho mất thời gian (đa số độc giả VN là thành phần bần nông, nhận thức hạn chế, nghệ thuật cao xa quá sà làm sao tới lũ đầu đen, ngày hít khói xe ngạt phổi, tối về đớp cơm bụi giá dưới 1 đô?). Sách rẻ, sách nhái như vậy, có thằng dịch cho là tốt rồi. Kêu cái đít. Về cơ bản, anh thấy bọn dịch tinh viên VN đã hoàn thành khá suất sắc vai trò xh của chúng, tất nhiên trong hoàn cảnh cho tới bây giờ.
Hải Đăng
15-10-12, 05:38
Mịa, nói cứ như sách ấy. Đéo ai chả muốn ngon, nhưng vì ẩu thả (dịch nhanh còn lấy xiền mua sữa cho con, sắm váy cho vợ), vì đéo có thời gian, bận bỏ mẹ (dịch xong dự án này rồi còn nhảy sang dự án khác để mần tiền, chứ không thì đói thối mồm), và cũng vì cả đéo thích dịch chau chuốt cho mất thời gian (đa số độc giả VN là thành phần bần nông, nhận thức hạn chế, nghệ thuật cao xa quá sà làm sao tới lũ đầu đen, ngày hít khói xe ngạt phổi, tối về đớp cơm bụi giá dưới 1 đô?). Sách rẻ, sách nhái như vậy, có thằng dịch cho là tốt rồi. Kêu cái đít. Về cơ bản, anh thấy bọn dịch tinh viên VN đã hoàn thành khá suất sắc vai trò xh của chúng, tất nhiên trong hoàn cảnh cho tới bây giờ.
Thằng Khệnh nói thế đéo đúng. Nếu vì miếng cơm manh áo thì lượn đi chỗ khác đừng làm dịch giả. Xã hội sẽ ra sao nếu công an gào lên các anh không được lên án em ăn hối lộ vì lương chúng em thấp lắm, giáo viên đi dạy thêm tràn lan vì kêu thu nhập không đủ sống, bác sĩ đòi phong bì...
Anh nhắc Khệnh là cave cũng có đạo đức của cave là làm cho người khác sướng. Thằng làm dịch giả làm ra sản phẩm lỗi phải đút cứt vào mồm.
Đường cách mạng nhà Khệnh, bần cố nông cần đéo gì đọc sách dịch. Mà bần cố nông đọc sách dịch thấy lỗi thì CVD nhà mày đéo bằng bần cố nông. Khệnh! Mày có phải là CVD hay không mà vào la liếm ngụy biện?
dlna
15-10-12, 18:07
Thằng Khệnh nói thế đéo đúng. Nếu vì miếng cơm manh áo thì lượn đi chỗ khác đừng làm dịch giả. Xã hội sẽ ra sao nếu công an gào lên các anh không được lên án em ăn hối lộ vì lương chúng em thấp lắm, giáo viên đi dạy thêm tràn lan vì kêu thu nhập không đủ sống, bác sĩ đòi phong bì...
Anh nhắc Khệnh là cave cũng có đạo đức của cave là làm cho người khác sướng. Thằng làm dịch giả làm ra sản phẩm lỗi phải đút cứt vào mồm.
Đường cách mạng nhà Khệnh, bần cố nông cần đéo gì đọc sách dịch. Mà bần cố nông đọc sách dịch thấy lỗi thì CVD nhà mày đéo bằng bần cố nông. Khệnh! Mày có phải là CVD hay không mà vào la liếm ngụy biện?

Khệnh thấy tác hại chưa? Anh dạy dỗ ngon ngọt thì không nghe, lại cứ đi chửi anh bướm khắm nay thế này thế kia bằng những ngôn từ rất ngu. Để giờ bạn Hải Đăng bạn ấy cũng dùng những kiểu ngôn từ ấy mà "tranh luận" với Khệnh, thế thì Khệnh mới sáng mắt ra.

Anh mong muốn một chỗ chơi lành mạnh, sạch sẽ cho không chỉ riêng anh mà còn cho cả các bạn mà các bạn không ủng hộ anh, trái lại còn chửi anh, rồi thì nó vận vào các bạn thế đấy.

@Hải Đăng: Chỗ câu hỏi "xã hội sẽ ra sao" thì mình trả lời HD là chả sao cả, không có vấn đề gì nghiêm trọng có thể xảy ra. Cứ nhìn xã hội ta hiện nay sẽ rõ, chẳng vấn đề gì sất và người ta thì vẫn sống nhăn dăng.
Mr.Khệnh
15-10-12, 21:03
Ngọc Anh mày đừng có bốc cứt thằng ranh kia chìa vào mũi anh. Anh chưa thấy nó dám hỗn với anh tí nào, trò kích động của mày thối lắm con dở ạ.
admin
25-10-12, 12:10
Đ.m mấy con bò, tranh luận và đọc éo gì sản phẩm thứ cấp ấy. Cứ đọc bài của anh Bi hải đăng sáng chói đang k ách mệnh tận Oa sinh tơn, thì dân tộc, đất nước này có phải sáng sủa, văn minh hơn không, lũ bò.
Lợn
25-10-12, 12:54
Đ.m mấy con bò, tranh luận và đọc éo gì sản phẩm thứ cấp ấy. Cứ đọc bài của anh Bi hải đăng sáng chói đang k ách mệnh tận Oa sinh tơn, thì dân tộc, đất nước này có phải sáng sủa, văn minh hơn không, lũ bò.
Con bò admin thích nói đến dân tộc, đất nước nhỉ. Bọn anh thích đọc sách của Voltaire thì cứ phải học tiếng Pháp, đọc Mạc Ngôn thì phải học tiếng Trung... à?
Nếu có bọn nào dịch chuẩn thì anh và các bạn của lợn tiếp cận nhanh hơn, đỡ vật vã hơn đề dành thời gian chơi diễn đàn.
Mày ngu lắm admin ạ.