Kỹ năng đọc

Cavenui
23-08-05, 14:35
Vừa nhận được 1 bài viết đăng trên tờ Tia sáng, đúng hơn là 1 nửa bài viết vì phần 2 của nó sẽ đăng trên số tháng sau.
Bài viết tên là "Đọc-kỹ năng vàng của con người thời đại mới" gồm 2 phần: Đọc như thế nào (vừa đăng) và Đọc cái gì (sẽ đăng số sau). Tác giả là Phan Việt.
Không biết Phan Việt này có phải Phan Việt ở Thăng Long cũ hay không, khi em vào TL thì PV không post bài nữa, những bài của PV còn lưu ở Long tuyển thì em thú thực là không ấn tượng nhiều, nên em không biết được văn phong của PV- 1 cái nick được nhiều người khen ngợi.
Nhưng tác giả là ai không quan trọng, theo em những vấn đề đặt ra trong bài viết của PV trên tờ Tia sáng, những thảo luận tiếp theo của các TLer có thể có ích cho nhiều người, nhất là những ai còn đang đi học.
Vì vậy mà em CP bài viết đó lên đây.
Cavenui
23-08-05, 14:38
Đọc- kỹ năng vàng của con người thời đại mới (*)

Đọc như thế nào?
Đọc không phải là một quá trình đơn giản. Đọc có hiệu quả nên bao gồm ít nhất là hai quá trình: đọc hiểu và đọc lại.
1. Thế nào là đọc hiểu?
Một cách vắn tắt, đọc hiểu nghĩa là việc đọc một cách tập trung và kỹ lưỡng, sao cho hiểu được chính xác người viết muốn nói gì.
Đứng về mặt kỹ thuật, đọc là một quá trình kết hợp đồng thời hai khâu: lướt mắt qua các con chữ và nhập nghĩa các con chữ vào đầu. Khâu thứ nhất- tạm gọi là khâu nhận mặt chữ- chỉ bao gồm việc nhận dạng ký tự, đọc thầm thành tiếng trong đầu, phân tích ngữ pháp của câu để chuẩn bị cho việc hiểu nghĩa. Khâu thứ hai- tạm gọi là khâu nhập nghĩa vào trong đầu- chính là quá trình chuyển các ký tự thành khái niệm có nghĩa, và nhập nó vào đầu. Việc nhập này được gọi nôm na là "hiểu". Nó thường xảy ra theo hướng người đọc so sánh khái niệm hoặc ý nghĩa vừa đọc với nhận thức cũ của mình: nếu có sự phù hợp thì việc hiểu này mang nghĩa "củng cố kiến thức"; nếu nó trái với những gì mình đã biết thì việc nhập kiến thức sẽ mang nghĩa "tiếp nhận, nạp" cái mới.
Quá trình tiếp nhận thường khó hơn quá trình củng cố, nó sẽ liên quan tới sự suy đoán, liên tưởng để tạo các liên kết mới với kiến thức cũ. Nếu quá trình liên kết này vẫn không thành thì kiến thức mới sẽ nằm riêng một chỗ; tùy vào độ mới và độ trái ngược mà nó sẽ nằm ở trong đầu bạn cho đến khi nó tìm được liên hệ với kiến thức cũ và ở lại, hoặc sẽ bị xóa nhòa.
Hãy tưởng tượng não chúng ta như là một cái mục lục phân loại ở thư viện, hoặc như cái tổ ong có dán biển ở ngoài: âm nhạc, văn học, tôn giáo, toán v.v. Khi đọc, chúng ta thực tế đang điền kiến thức vào ô thích hợp. Khâu đầu tiên của đọc là gọi tên kiến thức. Khâu thứ hai là đưa vào đúng ô.
Trong rất nhiều trường hợp, chúng ta chỉ làm có một quá trình trong hai quá trình trên- tức là quá trình lướt mắt qua các con chữ, còn bỏ qua quá trình "nhập chữ nghĩa vào trong đầu". Sự khác nhau giữa đọc có hiệu quả và đọc không hiệu quả lại nằm ở sự nhập nghĩa này.
Xin lấy một ví dụ cụ thể:
Hãy đọc câu sau: "Nước Mỹ- mặc dù là một quốc gia theo chế độ dân chủ- lại áp dụng nhiều mô hình và quy tắc xã hội của nước Anh- một quốc gia quân chủ lập hiến".
Tùy mức độ liên tưởng và đọc kỹ mà những người đọc khác nhau sẽ đạt hiệu quả khác nhau khi đọc câu trên.
Người thứ nhất: Nước Mỹ khác nước Anh.
Người thứ hai: Nước Mỹ khác nước Anh nhưng có một số "thứ" lấy từ Anh.
Người thứ ba: Nước Anh là nước "quân chủ lập hiến", tức là có Vua và Quốc hội, quyền lực thực tế ở trong tay Quốc hội, đứng đầu là thủ tướng; tuy thế Vua vẫn có danh cao nhất; một số hoạt động xã hội sẽ tuân theo kiểu quân chủ, giống phong kiến ngày xưa, ví dụ sắc phong, lên ngôi, các ngày lễ v.v.
Nước Mỹ là nước "dân chủ" nghĩa là theo chế độ dân làm chủ, có bầu cử; các chính sách xã hội sẽ khác. Sự liên hệ giữa Mỹ và Anh chắc là...
Những suy tưởng trên viết thì dài nhưng thực tế hoàn toàn có thể hiện ra trong đầu chúng ta. Đọc hiểu chính là quá trình gần với người thứ ba: khi bạn đọc bạn chú ý đến từng từ, từng khái niệm; với một ý thức rằng "người viết dùng từ đó, khái niệm đó thì ắt là phải có một hàm ý sâu xa nào đó".
Sẽ nảy sinh câu hỏi: Đọc như thế thì làm sao nhanh được? Thực tế là bạn hoàn toàn có thể tập được cách đọc kỹ mà vẫn nhanh. Sau đây là một số điều bạn có thể làm để tập đọc hiểu:
- Trau dồi vốn từ của bạn, bắt đầu từ ngôn ngữ mẹ đẻ là tiếng Việt; sao cho bạn không chỉ phong phú về vốn từ mà còn biết rõ các sắc thái nghĩa của các từ. Thực tế cho thấy là những người sử dụng tiếng Việt giỏi thì cũng thường học ngoại ngữ tốt hơn. Muốn trau dồi vốn từ thì khi nghe, đọc tiếng Việt nên chú ý cách dùng từ của người khác.
- Luyện cho mình thói quen dùng từ một cách chính xác và cẩn trọng. Các cụ nói "bút sa gà chết". Không chỉ với viết mà cả với nói, việc dùng từ rất là quan trọng. Dùng từ chính xác không chỉ giúp bạn truyền đạt thông tin chính xác mà còn thể hiện thái độ tôn trọng người đối thoại và tôn trọng bản thân. Thêm nữa, việc dùng từ chính xác luyện cho bạn khả năng lựa chọn từ ngữ và cách diễn đạt sao cho uyển chuyển.
- Khi đọc người khác viết, nhất là khi đọc các sách mang tính học thuật- thì trước hết phải có thái độ đúng đắn với các khái niệm và phải tỉnh táo với từ ngữ. Mỗi một từ, một khái niệm luôn đi kèm trong nó cả một trường nghĩa. Nói đơn giản, các từ "nhận xét, đánh giá, phê bình" có rất nhiều phần trùng nhau trong ý nghĩa nhưng mỗi từ lại có thêm những sắc thái riêng. Khi đọc, chúng ta nên biết trân trọng từng từ của người viết, ý thức về tính chính xác của từ ngữ. Nếu bạn đọc lướt, bạn sẽ rất dễ chỉ bắt được bề nổi của khái niệm.
- Lúc đầu, khi gặp khái niệm mới, bạn đừng nên bỏ qua mà nên tìm hiểu kỹ về khái niệm.
- Về sau khi đọc, nên hình thành thói quen liên tưởng nhanh, tìm nghĩa thật nhanh và bắt lấy dụng ý của người viết thật nhanh.
- Đọc kỹ khái niệm và từ nhưng xem xét nghĩa trong tổng thể.
Cavenui
23-08-05, 14:39
2. Đọc lại:
Đọc quan trọng; và đọc lại cũng quan trọng không kém. Với nhiều người, đây mới là quá trình củng cố và nạp kiến thức thực sự. Khi chúng ta học lần đầu- dù trên lớp học hay để giải trí- do bị sức ép thời gian và tâm lý nên bạn rất dễ chỉ học các khái niệm và kiến thức trên hình thức; mà không thực sự ghim nó vào thành nhận thức và tư duy của mình. Việc đọc lại sẽ giúp bạn làm điều này.
Đối với việc học, khi đọc lại, cần chú ý một số điều như sau:
- Để một thời gian rồi hãy đọc lại
- Khi đọc lại thì đọc kỹ nhưng nhanh
- Khi đọc lại thì nên thoải mái nhưng cũng mang tâm lý tìm hiểu nghiêm túc. Ví dụ: bạn học xong môn Thống kê rồi nhưng một hôm có người hỏi về "phương sai" hay "độ lệch chuẩn" mà bạn không trả lời được thì bạn nên tìm lại sách mà đọc ngay. Lúc đó chính là lúc tốt nhất để bạn đọc và hiểu được. Hay nếu bạn thấy người ta nói "tam quyền phân lập" mà không hiểu là gì mặc dù có vẻ bạn đã học về tổ chức chính quyền rồi thì nên tra sách ngay- đảm bảo bạn sẽ nhớ rất lâu.
- Đọc lại những ghi chép cũ của bạn. Khi hết một học kỳ, khi rảnh rỗi, bạn rất nên giở sách hay vở ghi ra đọc lại, bạn sẽ kinh ngạc về những gì mình đã học được. Bản thân người viết bài này, khi đi học, thường ghi chú thích những gì mới vào những mẩu giấy nhỏ rồi đính vào trang sách đang đọc; khi đọc lại thực sự thấy rất thú vị và nhớ lâu.
Đối với đọc sách giải trí, ví dụ như đọc truyện, đọc các sách tham khảo:
- Khi đọc lại thì nên đọc lướt. Lúc này không phải là lúc đọc để vui thú với các tình tiết mà để nắm bắt tác phẩm và kết nối nó với những tác phẩm khác hoặc các kiến thức khác mà bạn đã có. Lấy ví dụ như khi nhỏ, tôi say mê đọc Tam quốc, Tây du ký, Ba người lính ngự lâm của Dumas hay Cuốn theo chiều gió của Margaret Mitchell. Lúc đó đọc chỉ say mê với đánh đấm, chuyện phiêu lưu, tình cảm; say mê văn phong của tác giả. Bây giờ đã lớn, đọc lại những truyện này không còn thấy say mê chi tiết hay văn phong nữa vì tôi đã đọc nhiều tác phẩm khác có thể nói một cách tương đối là "vượt xa" các tác phẩm kể trên. Tuy thế, tôi lại học được rất nhiều bằng cách nhận ra các sắc thái ý nghĩa lớn mà tác giả hàm ý: ví dụ như giáo dục nhân, nghĩa, lễ, trí, tín trong Tam quốc, một số vấn đề về nội chiến Nam bắc Mỹ cũng như tư tưởng Mỹ qua Cuốn theo chiều gió. Đối với những sách này, khi đọc lại, thực sự trong một ngày bạn có thể đọc vài ba quyển và bạn lại tóm bắt rất nhiều. Vì thế tôi rất khuyến khích các bạn đọc lại những tác phẩm kinh điển mà trước đây bạn đã đọc để "phát hiện lại" vẻ đẹp của chính những tác phẩm đó.
- Đọc với một thái độ liên tưởng và so sánh với những kiến thức khác để có thể đặt tác phẩm trong bối cảnh của nó và biết rõ hơn giá trị tác phẩm cũng như đặc điểm của thời đại mà nó đại diện. Ví dụ như khi tôi đọc Chín mươi ba của Hugo lần đầu, tôi chỉ say mê các chi tiết kịch tính và các nhân vật. Khi đọc lại, vừa đọc vừa đối chiếu với các kiến thức lịch sử đã biết về Cách mạng tư sản Pháp, về thời kỳ năm 1793; từ đó hiểu rõ hơn tác phẩm này, thấy được những hạn chế lịch sử cũng như sự cấp tiến của nó; thấy vì sao tác giả lại dựng nhân vật chính như vậy... vv... và vv...
Cavenui
23-08-05, 14:39
3. Đọc bằng ngoại ngữ:
Phần này tôi muốn tách ra nói riêng vì không biết sẽ đưa vào đâu. Nói chung, đối với người đọc sách, được đọc bằng nguyên bản là một điều sung sướng lớn. Điều này có hai tác dụng rõ ràng: bạn được đọc đúng với những gì tác giả viết, bạn được học ngoại ngữ. Ngoài ra, trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, việc thành thạo ngoại ngữ để có thể tiếp thu tri thức thế giới và giao tiếp là điều tối quan trọng. Tuy thế, không phải ai trong chúng ta cũng có khả năng đọc sách nguyên bản. Tôi xin có một số gợi ý như sau:
- Hãy bắt đầu bằng những tác phẩm mà bạn đã đọc bản tiếng Việt rồi; nhất là những tác phẩm nào mà bạn yêu thích đến mức bạn gần như thuộc lòng từng chi tiết và lời văn. Cái lợi của việc này là khi bạn thuộc thì bạn có thể đọc được bản gốc nhanh hơn, có thể chọn đọc những đoạn bạn thích mà không cần đọc từ đầu; và hơn hết bạn có sẵn một cơ chế đối chiếu tự động giữa tiếng Việt với ngoại ngữ đó. Bạn sẽ kinh ngạc về khả năng học từ và cấu trúc của bạn.
Một kinh nghiệm của chính người viết bài này: tôi đã bắt đầu học đọc và viết tiếng Anh hoàn toàn nhờ vào cuốn Những người khốn khổ của Hugo. Hugo có một lối diễn đạt vừa cạc kỳ cầu kỳ và bác học vừa tinh tế duyên dáng mà tôi rất thích. May mắn là chúng ta có một đội ngũ dịch Pháp văn rất điêu luyện (thời của những người được Pháp đào tạo như Xuân Diệu, Vũ Đình Liên, Huỳnh Lý) nên Những người khốn khổ được chuyển thể rất nhuyễn; đến mức tôi không hề cảm thấy rào cản dịch thuật. Năm tôi học năm nhất Đại học, tôi mượn được quyển Những người khốn khổ bản tiếng Anh về; đọc như nghiền; say mê những cấu trúc tiếng Anh cũng từ đó và tập viết tiếng Anh cũng từ đó. Những truyện ngắn đầu tiên mà tôi viết đều bằng tiếng Anh- không phải vì giỏi tiếng; chỉ đơn thuần là bị kích thích thử diễn đạt bằng tiếng Anh. Các bạn hãy thử học cách diễn đạt bằng một ngôn ngữ khác, khi các bạn vượt qua những bế tắc đầu tiên, các bạn sẽ thấy những con đường mới mở ra rất kỳ diệu.
- Hãy đọc ngắn và đơn giản trước; đọc những gì mà đã có người có đủ độ tin cậy giới thiệu cho bạn là "đọc hay lắm". Khi bạn đọc tốt rồi thì bạn có thể tự khám phá lấy cũng được.
Ví dụ: trừ khi bạn say mê Những người khốn khổ như tôi, khi bắt đầu đọc sách tiếng Anh, bạn có thể chọn những gì đơn giản mà bạn thích như Sherlock Holmes của Conald Doyle; Thorn bird (Tiếng chim hót trong bụi mận gai- viết rất đơn giản) của Coleen McCalough, hay các tập truyện ngắn của Jack London, O'Henry, Mark Twain; hay Catcher in the rye (Bắt trẻ đồng xanh) của Salinger. Thậm chí đọc các sách thiếu nhi. Sau đó hãy đọc đến các tác phẩm có văn phong phức tạp, các tác phẩm kinh điển. Chú ý nên đọc những tác phẩm viết bằng ngôn ngữ chuẩn, đương đại trước khi đọc những tác phẩm cổ hoặc những tác phẩm sử dụng phương ngữ, ví dụ như nếu bạn đọc Shakespeare sẽ thấy ngôn ngữ cổ khác xa với hiện tại; hoặc nếu đọc Chùm nho nổi giận của Steinbeck mà không hiểu được ngôn ngữ người miền Nam nước Mỹ thì có thể có khó khăn.
- Rất nên đọc kỹ sách giáo khoa tiếng Anh trong trường học vì chúng thường là sách viết rất đơn giản về cấu trúc và dễ hiểu; nhưng lại cung cấp các khái niệm và từ vựng chuẩn xác nhất.
- Đọc ngoại ngữ thì chắc chắn là phải ghi chép. Ban đầu, việc này có vẻ giống như học vẹt nhưng một thời gian, nó sẽ tạo cho bạn thói quen làm việc khoa học đồng thời tạo nên một sự nhạy cảm với ngôn ngữ. Bạn cũng sẽ dần nhận ra những quy tắc ngôn ngữ, khi đó mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Kết thúc bài viết này, tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa rằng: khi bạn biết chữ là bạn đang sở hữu một công cụ có tiềm năng to lớn; nhưng từ biết chữ đến biết đọc là một khoảng cách xa; ngay cả những người tự nhận là trí thức cũng chưa chắc biết đọc một cách khoa học và hiệu quả. Trừ những người có tư chất bẩm sinh, đa số chúng ta phải thông qua luyện tập mới có thể đạt tới trình độ điêu luyện trong bất cứ kỹ năng nào, kể cả đọc. Nhưng khi bạn biết đọc, bạn sẽ có một công cụ tuyệt vời để đưa bạn tới những chân trời tri thức mới, cũng như tạo dựng một cuộc sống đầy đủ cả vật chất lẫn tinh thần.

(*) Bài viết này dựa nhiều trên kinh nghiệm cá nhân và quan sát người xung quanh chứ không tham khảo tài liệu khoa học nào, nếu có sự trùng lặp ở ý nào chỉ là ngẫu nhiên; bản thân tôi không bao giờ có ý định sao chép công trình của người khác. Cũng vì thế, bài viết không có các trích dẫn khoa học đi kèm như với một công trình học thuật.
Cổ Nhuế
23-08-05, 14:58
Nghe giọng văn và ý tưởng thì thấy đúng là Phan Việt nhà ta, có thể là PV không gửi cho Tia Sáng mà là Tia Sáng đã chôm chỉa được trên mạng, đã có lần PV kêu như vậy.

Nhưng rất tiếc là anh chẳng đồng ý với PV được tẹo nào vì tư tưởng quá bảo thủ của cô.

Thời đại thừa mứa thông tin như thế này người ta không thể đọc như trước đây nửa thế kỷ.

Đầu tiên là người ta phải tìm ra được sách đáp ứng nhu cầu của mình. Việc này cực khó. Người ta không thể chỉ căn cứ vào tên sách, tên tác giả hay mục lục là có thể tìm được sách mình muốn. Muốn biết đúng hay không người ta chỉ còn cách là đọc... lướt. Sau khi lướt qua rồi, thấy đúng sách mình cần rồi và thực sự có nhu cầu, thì khi đó người ta mới đọc hiểu và đọc lại.

Chứ cứ hiểu mí lại thì liệu 1 năm người ta có đủ thời gian để đọc khoảng 20 cuốn sách hay không? Ôi, 1 năm, 20 cuốn, mà tri thức thì mêng mông, và rất có thể 20 cuốn kia chưa chắc đã là những cuốn mình cần đọc nhất. Thế thì nàm xế lào? Phải đọc lướt trước đã!
HoangLong
23-08-05, 18:13
Hihi, đọc thế này em cũng đảm cbn bảo là của PV luôn. Mấy bài về giáo dục lày lày lọ lọ cũng ý tưởng hoàn toàn tương tự. Đọc là nhận ra cùng từ một tư duy gốc, cùng một tính cách con người. Đọc thì nghe hay và khoa học nhưng giáo điều, sách học thì em toàn đọc mục lục đầu tiên rồi mở một chương đọc kiểm tra, sách văn học toàn đọc tóm tắt rồi mới chọn trong đám ấy một cuốn tiêu biểu của tác giả để mua rồi đọc và đọc kỹ để cảm nhận văn phong. Sách kiến thức bình thường toàn đọc lướt chéo trang sách vì hầu như chả mấy khi sách có ý tưởng thực sự mới trong từng trang. Lướt năm trang may ra thấy có một ý hay. Mất thời giờ bỏ mẹ.
pepper
24-08-05, 10:18
Sách chuyên môn đọc để lấy thông tin thì nói thật không thể đọc theo cách của đồng chí này được vì như bác Nhuế nói, bây giờ không phải cái thời bao cấp đói khổ ngày xưa, có quyển đếch nào có tí chữ là vác ra đọc ( xin thưa các bác em năm lớp 5 đã vục mặt vào bộ Chiến tranh và hòa bình, nhưng chỉ đọc tịnh những đoạn đánh đấm chiến tranh còn doạn nào có chuyện tình yêu tình báo là em bỏ ) thời đại bây giờ cùng 1 chủ đề sách bạt con bà nó ngàn, ông A viết 1 quyển bảo thế này , ông B viết quyển kia bảo thế khác, rồi lại đến ông C viết quyển nữa bác cả 2 ông A và B ...blah blah không biết đằng nào mà lần. Tìm ra được quyển mà mình thấy cần thiết, đánh giá cao cũng là một nghệ thuật rồi. Hơn nữa đọc sách chuyên môn đòi hỏi khả năng so sánh, tổng hợp cũng như phê phán ( critical ) rất cao nên khó mà nói là đọc để giải trí ( nhà tớ hễ ôm lấy mấy quyển sách này là lại thấy buồn ngủ ).

Sách văn học thì dạo này nhà tớ toàn thích đọc cả cụm, tìm xem tác giả có những quyển nào tiêu biểu, hay hay là chơi luôn một serie. Mà nhiều khi đọc lại sách làm cho tớ phát kinh ngạc về sự thay đổi trong quan điểm, nhận thức của bản thân nên tuy không có cái háo hức như đọc lần đầu mà vẫn thấy hấp dẫn( tất nhiên là với các tác phẩm hay,hehe ).
Mime
24-08-05, 16:46
Em từ trước đến giờ đọc Phan Việt vẫn có cảm tưởng PV gò văn, gò chữ, gò ý của mình theo hướng hơi nhiều lý thuyết, hơi quá academic và lúc nào hình như cũng là write for others, not for herself, bất kể thể loại gì (ờ em cảm thấy thế). Bài viết trên của PV thì quá lý thuyết đi rồi.

Bây giờ em gần như không thể đọc từ đầu đến cuối được một cái gì, bất kể sách chuyên môn, sách văn học, sách nghiên cứu bla blah... toàn đọc lướt thấy đoạn nào hấp dẫn thì đọc tiếp, hoặc tra mục lục cần đọc mục nào thì nhảy đến đấy đọc luôn, nếu không có mục đích gì nhất định thì giở lộn ngược từ dưới lên trên đọc chỗ này một đoạn, chỗ kia một mẩu đến đoạn hấp dẫn thì --> như trên. May lắm thì đọc được từ đầu đến cuối những mẩu truyện cười ngắn tí. Phải có động lực gì rất mạnh (VD như xiền chẳng hạn..) thì mới có thể đọc cái gì đó đúng thứ tự được.

Thế có chết không.
Tia
24-08-05, 19:39
Ếch! em xin lỗi các bác chứ, các bác đúng là ếch!

Như kiểu đọc thì có nhiều người đọc, nhiều thể loại để đọc, và nhiều cách tiếp nhập sách vở.

Tiếp nhận như kiểu bác Phan Việt thì bác ý mới đạt đến đoạt giải thưởng văn học quốc gia, cả làm đến Pi Ếch Đi.

Chứ tiếp cận sách vở kiểu bác Nhuế em, đọc lướt trước, thượng vàng hạ cám, cái gì cũng cho vào sọt thì sẽ end up trở thành phóng viên cho báo lá cải, hoặc là biên tập viên cho vnexpress. Đọc sách kiểu của bác HoàngLong là kiểu đọc để thu hoạch cái gì đấy, kiểu đọc để biết là cái đấy, có thế đấy, và có giá trị thế đấy thì bác rốt cục cũng thành người buôn sách hơn là người viết sách.

Còn chị Mi em cả em, đọc sách kiểu chúng mình gọi là xóa mù chữ, và giết thời gian thì đọc bao nhiêu rồi thì giỏi lắm là đủ trình độ để làm vợ anh nhà văn thôi, chứ không thành nhà văn được.

Như Phan Việt mê Victor Hugo từ nhỏ, và khi bắt đầu viết văn thì viết bằng tiếng Anh, thiên tài người ta phải khác người thế chứ lị. Đíu ai như các bác em, mê Doremon từ nhỏ và bắt đầu viết văn là viết bài cho Thăng Long mà cứ đòi nói chuyện văn chương. You guys make me laugh!
Vu~
24-08-05, 22:07
Đọc sách thì mỗi người có 1 cách. Có điều diễn giải cho người khác thấy là đọc thế nào thì hợp lý, dễ tiếp thu nhất đúng là khó.
Mỗi người 1 cách, em là thế này nếu có thời gian thư thái:
Với truyện:
Đầu tiên vớ 1 được quyển nào đấy chưa sờ mó bao h.
Xem tên tác giả. Mở lung tung đọc thử vài trang, đầu cuối, giữa... xem giọng văn khoảng 15'. Xem giới thiệu tác giả. Sau đó xem lời tựa, lời bạt. Và đọc cẩn thận nếu vẫn còn thích.
Với sách chuyên ngành, hoặc nghiên cứu:
Cũng giống trên nhưng xem kỹ mục lục sau khi xem lời tựa.
Cứ đọc thế, còn thành cái gì như bạn Tia nói thì thành :D
nkali
24-08-05, 22:50
Không biết các bạn thế nào, chứ tớ thì đọc sách rất chậm. Ngoại trừ mấy cuốn chuyện chưởng Kim Dung, Cổ Long... ngày trước rãnh rỗi nhiều thời gian mỗi ngày có thể ngốn một cuốn ngon ơ.
nkali
25-08-05, 09:25
Chú Bắc cả Nkali xuống Quán nước buôn được không? Mệt hai người quá. Nhất là Nkali. Con gái gì đâu mà...
Nẫu
07-09-05, 01:24
Phan Việt viết cho những người đọc kỹ và nhấn mạnh đọc như thế nào cho quá hiệu quả kia mà. Thời gian của các bác em toàn toàn nà kim cương, lại còn trách người ta đọc lâu với đọc giáo điều!
a-tu-la
07-09-05, 02:13
anh cũng giống em Núi không biết Phan Việt với cả không biết văn Phan Việt mấy. Nhưng đọc cái bài viết em Núi bốt lên thì biết chắc đấy là gái viết. Mình thấy tốt nhất là giả định bài này không liên quan gì đến Phan Việt TL để cho nó khách quan, với cả đỡ mất hình ảnh đẹp của người TL.

Bài viết trên cứ lùng nhà lùng nhùng như là cái quần lụa bị vén lên đến bẹn. Bọn Tia Sáng ngày càng xuống cấp nhỉ. Tờ tạp chí mang tiếng của trí thức mà cho đăng bài chã thế. Mà lại còn nói về "phép đọc sách" là cái quan trọng bậc nhất của anh trí thức nữa chứ.
Trojan
07-09-05, 02:42
Ờ đọc sách chuyên môn kỹ thuật mà như thế này thì chết
Cavenui
07-09-05, 17:37
Lúc trước định phản bác lại bác Nhuế rằng cái đận "gặp sách đầu tiên phải đọc lướt đã" không thuộc phần "đọc như thế nào" và những gì PV viết ở trên ta ngầm hiểu là những sách đã được đọc lướt rồi và khổ chủ quyết định là nó có ích zồi.
Phần "đọc cái gì" chắc PV sẽ bàn chuyện làm sao ta quyết định cái gì nên đọc, và chắc là sẽ bao gồm cái thao tác đọc lướt (rất đúng) mà bác Nhuế nói đến.
Cũng may là chưa phản bác bác Nhuế.

Em vừa có số báo Tia sáng tháng 9 có đăng phần tiếp theo của PV. Tuy nhiên nó lại là lời khuyên của PV những vấn đề nào thì nên đọc những sách gì. Ví dụ triết học thì nên đọc Thế giới của Sofie với lại Các vấn đề của triết học của B.Russell, v.v.
Em nghĩ không cần phải up phần này lên TL làm gì cả.
Gaup
07-09-05, 19:56
Em Núi buồn cười phết.


Ví dụ triết học thì nên đọc Thế giới của Sofie với lại Các vấn đề của triết học của B.Russell, v.v. Em nghĩ không cần phải up phần này lên TL làm gì cả.
a-tu-la
07-09-05, 20:28
Em vừa có số báo Tia sáng tháng 9 có đăng phần tiếp theo của PV. Tuy nhiên nó lại là lời khuyên của PV những vấn đề nào thì nên đọc những sách gì. Ví dụ triết học thì nên đọc Thế giới của Sofie với lại Các vấn đề của triết học của B.Russell, v.v.
Em nghĩ không cần phải up phần này lên TL làm gì cả.

Nếu có soft-copy cứ up em Núi ạ. Để xem bọn Tia Sáng bây giờ nó sa sút đến đâu. Lăn ra cuời, ai lại bảo đọc thế giới của Sophie. Quá là viết trên Nature bảo muốn hiểu vật lý hiện đại thì phải đọc Để học tốt vật lý lớp 9, Bộ giáo dục VN xuất bản à?
Muộn Đêm
08-09-05, 07:32
Đồng ý với bác atula. Thế giới của Sophie được viết dành cho trẻ con từ 12 đến 15 tuổi của các bạn Tây để chúng nó cố cái nhìn khái quát chung chung về lịch sự Triết học nói chung. Giờ các anh chị PhD, Tây học, tốt nghiệp xuất cbn sắc của ta mang ra khoe và khuyên nhau đọc! Đến chết!
Cavenui
08-09-05, 10:30
Để hôm nào em vờ như chưa đọc Tia Sáng rồi hỏi xin soft-copy và up lên. Nói chung phần 2 này dài cũng ngang ngửa phần 1. PV nói rằng để có 1 thế giới quan, nhân sinh quan tốt thì nên có những hiểu biết cơ bản về các lĩnh vực xã hội: sử, địa, văn học, văn hóa, triết, luật, chính trị v.v. rồi trong từng phần giới thiệu một số vấn đề cần tìm hiểu sâu, một số sách nên đọc, một số từ khóa nên gõ khi tìm kiếm thông tin trên google và wikipedia.
Thật ra thì bài viết này không hẳn là không có tí giá trị gì, nhưng đúng là đặt nó vào tờ Tia Sáng có vẻ hơi kỳ, nếu nó được đăng trên tuần báo Sinh Viên có lẽ là hợp hơn.

Có 1 vấn đề đặt ra: nếu chuyên sâu vào 1 lĩnh vực nào đó thì những thứ PV giới thiệu thuộc phạm vi lĩnh vực đó rõ ràng là chưa đủ. Nhưng 1 người bình thường có cần phải đọc nhiều thứ như vậy hay không. Những kiến thức rộng và không sâu như thế thì có ích gì, 1 kiến trúc sư có cần biết nước Madagascar ở châu nào không, 1 bác sĩ phẫu thuật có cần biết về cách mạng tư sản Pháp không? Đọc nhiều sách như vậy lên TL nói phét thì hay, thi Ai là triệu phú trên VTV3 có thể được vài triệu, nhưng lợi ích có lẽ chỉ như vậy.

Chắc là sẽ có soft-copy. Trong vài ngày nữa.
Cavenui
09-09-05, 11:49
Có dzồi.

Đọc sách gì?
Phan Việt
Đọc sách gì; suy nghĩ thật kỹ, tôi thấy khó có thể trả lời câu hỏi này một cách thỏa đáng. Tùy trình độ, mục đích tìm hiểu cũng như lĩnh vực tìm hiểu của người đọc mà chọn sách cho phù hợp. Vì thế, tôi chỉ xin trình bày tóm tắt về bộ khung kiến thức xã hội mà các bạn trẻ nên có để có một nhân sinh quan, thế giới quan tốt. Nhìn chung, bộ khung này nên bao gồm những hiểu biết nền tảng về các lĩnh vực sau:

Lịch sử- Địa lý: Tối thiểu phải biết về các giai đoạn phát triển chính của thế giới và Việt Nam; đặc biệt cần biết sâu từ thời kỳ cách mạng tư sản. Bạn phải có một hình dung vững chắc trong đầu về tấm bản đồ thế giới, nước nào ở châu nào, thuộc khu vực nào, khí hậu và các đặc điểm địa lý-nhân chủng chính.
- Gợi ý các sách nên đọc để bắt đầu:
+ Bộ sách sử Việt Nam do Viện Khoa học Xã hội soạn.
+ Sách Lịch sử các nền văn minh phương Tây hoặc cuốn Bách khoa toàn thư.
+ Mua một tấm bản đồ thế giới về treo lên tường; vừa đọc lại sách giáo khoa địa lý cơ bản vừa xem bản đồ. Sau đó, tùy bạn muốn đi sâu vào mảng nào, bạn có thể tìm cách đọc thêm.
+ Có thể dùng Internet để tìm kiếm thông tin. Hai công cụ tìm kiếm khá tốt là Google (www.google.com) và Wikipedia (www.wikipedia.org). Dĩ nhiên, về độ tin cậy của các thông tin tại đây thì bạn phải tự tìm hiểu. Nên sử dụng các thông tin lấy từ các trường Đại học hoặc những địa chỉ có chính danh. Bạn có thể tra từ khóa "world civilization" (văn minh thế giới) trong Wikipedia hoặc Google, rồi từ đó, rẽ nhánh tìm các thông tin cụ thể hơn. Các từ khóa khác: world history, historical studies.

Sinh học: Nên có kiến thức nền tảng về quá trình tiến hóa của muôn loài, về cơ cấu tổ chức của thế giới tự nhiên. Biết điều này sẽ giúp bạn hiểu thêm nhiều điều về xã hội loài người, bởi vì suy cho cùng, xã hội con người cũng chỉ là một dạng tổ chức cao cấp của một loại động vật có vú là giống người. Ví dụ cụ thể nhất là nếu bạn muốn biết một thành phố được hình thành và phát triển như thế nào, bạn có thể áp dụng hiểu biết về sinh học/sinh thái để giải thích. Thực tế, đây chính là một trong những lý thuyết về phát triển đô thị đầu tiên do trường phái xã hội học Chicago đưa ra, theo đó, họ cho rằng đô thị phát triển theo mô hình sinh học- tức là mô hình có các giai đoạn hình thành, phát triển, cực đại rồi chết đi hoặc biến đổi thành hình thái khác. Họ cũng nhận thấy đô thị phát triển dựa vào nhu cầu sinh tồn của con người- do đó mà thường tập trung ở các nơi có nước, và thường sẽ được tổ chức thành từng vòng tròn, gọi là các hành lang: bên trong cùng là khu trung tâm, tập trung hoạt động thương mại, tài chính, tiếp đến là các khu vực hành chính, khu dân cư, v.v.
- Gợi ý các sách cơ bản để bắt đầu:
+ Sách giáo khoa sinh học các lớp, nhất là từ lớp 9
+ Sách Nguồn gốc muôn loài (Origin of species) của Charles Darwin. Các sách phản biện lại thuyết tiến hóa của Darwin (evolution theory).
+ Sách giải thích về hành vi con người- do di truyền quyết định hay do môi trường quyết định: Tìm đọc sách của Ivan Pavlov, tiếp đến là sách của Watson, sách về hành vi học của B.F.Skinner. Có thể lên mạng, dùng công cụ Google hoặc Wikipedia để tra các từ khóa "behaviorism" hoặc "behavior analysis".
+ Sách về di truyền học: từ khóa "genetics".
Cavenui
09-09-05, 11:50
Văn học-văn hóa: Cần có các kiến thức như văn học thế giới và Việt Nam phát triển qua các thời kỳ nào; đặc điểm chung của mỗi thời kỳ; yếu tố xã hội nào quyết định đặc điểm đó; và các tác giả tiêu biểu hoặc trường phái tiêu biểu trong mỗi thời kỳ. Ví dụ như văn học Việt Nam có thể chia một cách khái quát thành bốn thời: Cổ đại- trung đại-cận đại- và hiện đại. Trong thời hiện đại, có thể phân thành các giai đoạn nhỏ hơn như giai đoạn sau 1975 và giai đoạn trước 1975. Với mỗi giai đoạn nhỏ này lại có thể phân thành các dòng nhỏ hơn: ví dụ như văn học 30-45 được phân thành dòng lãng mạn, dòng hiện thực phê phán và dòng văn học Cách mạng. Bạn nên biết những nét chính như vậy và nên biết mỗi dòng văn học có đặc điểm ra sao.
Về văn hóa, tôi thấy rất nên đọc về lịch sử tôn giáo; vì ở hầu hết các nước trên thế giới, tôn giáo ảnh hưởng sâu sắc và là một phần không thể tách rời của văn hóa. Nên chú trọng đặc biệt tới lịch sử Thiên Chúa giáo vì nó là một nền tảng cơ bản của văn minh phương Tây.
- Giới thiệu các sách cơ bản để bắt đầu:
+ Đọc lại sách giáo khoa Văn từ cấp II.
+ Đọc các tiểu thuyết thế giới đã được liệt vào hàng kinh điển, có thể tìm theo nền văn học- Văn học Trung Quốc, Pháp, Liên Xô cũ, Anh, Mỹ, v.v.
+ Kinh Thánh hoặc sách giải thích kinh thánh. Rất nhiều các điển tích, điển cố trong văn hóa phương Tây lấy từ Kinh Thánh ra, vì vậy nếu có thời gian, bạn rất nên đọc Kinh Thánh hoặc sách kể lại các tích lớn trong Kinh Thánh.
+ Có thể vào Google, tra từ khóa "literature history", "theories of literature", "liteary criticism", để tìm chung về lịch sử và các lý thuyết văn học. Sau đó, rẽ nhánh tìm tiếp các thời kỳ.

Triết học-chính trị học: Triết học đặc biệt quan trọng đối với tư duy, có lẽ không cần phải giải thích sâu thêm về điều này. Tuy nhiên, đọc triết học không hề dễ, bạn nên đọc các cuốn sách giải thích về triết học một cách đại cương trước; rồi sau này có điều kiện và khả năng thì tìm đọc sách nguyên bản của các triết gia sau. Một cuốn sách bạn có thể đọc là Thế giới của Sophie- một cuốn tiểu thuyết giới thiệu triết học một cách dễ hiểu. Chính trị học là một nhánh quan trọng khác mà bạn cũng nên biết. Ít nhất cũng nên hiểu có các hình thái tổ chức Nhà nước nào, đặc điểm của chúng ra sao. Ví dụ như bạn nghe hằng ngày thấy từ "dân chủ"; vậy thực sự nó nghĩa là gì, Nhà nước dân chủ là Nhà nước như thế nào?
- Gợi ý các sách để bắt đầu:
+ Sách "Thế giới của Sophie"
+ Sách "Các vấn đề của triết học"- Bertrand Russell
+ Sách "Lịch sử triết học" hoặc sách Triết học đại cương của sinh viên ngành triết
+ Tra từ khóa "history of philosophy" hoặc "introduction to philosophy"
+ Sách "Lịch sử Nhà nước" hoặc sách đại cương về các lý thuyết chính trị của sinh viên ngành Chính trị học. Tra từ khóa "theory of state", "politocal theories", "history of politics", "politocal science".

Xã hội học-tâm lý học: Kiến thức về hai ngành này sẽ giúp bạn hiểu được những chuyển động trong đời sống xã hội và trong quan hệ con người.
Gợi ý các sách để bắt đầu:
+ Cuốn "Social stratification" do David Grusky biên tập
+ Sách Nhập môn/ Đại cương về xã hội học, cho sinh viên ngành Xã hội học.
+ Sách Nhập môn về tâm lý học, cho sinh viên ngành Tâm lý học
+ Các từ khóa tìm kiếm: sociology, sociological theories, introduction to sociology, psychology, introduction to psychology, psychological theories.
Cavenui
09-09-05, 11:51
Trong phần trên, bạn sẽ thấy tôi nói tới việc đọc lại sách giáo khoa các môn sử, địa, sinh học và văn học. Kinh nghiệm của tôi cho thấy, các sách giáo khoa của Việt Nam, do dịch lại từ sách nước ngòai, nhất là hệ thống giáo dục của Liên Xô cũ nên khá nền tảng; có điều, trong lúc học, do tâm lý bị ép buộc phải học nên học sinh thường học trước quên sau và không thấy được ý nghĩa của các kiến thức nền tảng này. Bây giờ, bạn không còn bị bắt buộc phải học nữa, bạn cũng lại đọc với nhu cầu và mục đích tìm hiểu cụ thể nên việc đọc lại sách giáo khoa căn bản sẽ rất có ích.
Một cách khác nữa để biết nên đọc gì là tìm tới những người có kiến thức chuyên môn vững trong lĩnh vực mà bạn định tìm hiểu để xin chỉ dẫn. Nếu bạn không thể tiếp xúc trực tiếp, bạn cũng có một cách khác là tìm sách của những người này, rồi xem ở phần cuối sách, danh mục những sách mà tác giả này tham chiếu tới.
Ngoài ra, ngày nay, Internet là một công cụ vô cùng hữu ích cho việc tìm kiếm kiến thức. Bạn nên tận dụng công cụ này cho việc học hỏi của mình. Bạn có thể trực tiếp vào website của các trường Đại học, tìm tới website của khoa mà bạn đang tìm hiểu, rồi tìm tới khóa học và xem xét chương trình học của họ. Ở đó, thường giáo viên sẽ có giới thiệu những sách hay cần đọc. Đối với các trường tại Mỹ, thường các giáo sư sẽ tải thời khóa biểu giảng dạy của họ lên mạng, thậm chí tải cả các tài liệu đọc lên mạng, bạn có thể lấy về để đọc. Bạn cũng có thể gửi email xin tài liệu hoặc nói chuyện. Nhìn chung, họ rất sẵn lòng giúp đỡ những người ham học hỏi.
Như đã nói, vì bài viết này nhằm tới đối tượng là các bạn trẻ bắt đầu tìm hiểu kiến thức xã hội cho nên tôi chỉ dừng lại ở những gì cơ bản nhất. Cũng vì tôi rời Việt Nam khá lâu nên một số tên sách tiếng Việt có thể không chính xác, mong bạn đọc lượng thứ. Trong quá trình tìm hiểu một lĩnh vực nào đó, dần dần, các bạn sẽ tự rèn được kỹ năng nhận biết đâu là sách hay để tìm. Nắm được những điều này, bạn sẽ có một chiếc chìa khóa tuyệt vời để mở cửa kho tàng tri thức một cách hiệu quả.

Hết.
lão ma
09-09-05, 13:34
Đọc gì thì đọc, trước hết người đọc phải hiểu cần tìm kiếm thông tin gì, thắc mắc gì ? để giải đáp cho những tò mò của riêng mình . Ngày nhỏ anh nghe các chú các bác khen "tam quốc chí" và "108 anh hùng lương sơn bạc" hay vì có Gia Cát Lượng Tiên sinh hay có Võ Tòng đả hổ ..vv.. nên óc tò mò khiến mình tìm đọc để thỏa mãn cái hay đó đến mức độ nào ...

Chẳnh hạn cách đây vài năm giới trẻ online tự nhiên lại đua nhau tìm đọc cuốn "Bức thư của người đàn bà xa lạ" hay những chuyện yêu đương rật gân liên quan đến tình yêu tình báo ...

Nói chung đọc sách văn chương nước ngoài đòi hỏi phải có khái niệm về sự tư duy về đất nước về con người của họ trước như thế mới có thể thấu hiểu được nội dung và chi tiết của truyện .

Đọc sách khoa học cũng thế, trước hết người đọc cần phải tự hiểu rằng vấn đề được đặt ra là vấn đề gì mà mình cần thông tin ở cuốn sách . Và từ đó tự đặt ra câu hỏi cho riêng mình trong sự tư duy cho những vấn đề mình thắc mắc . Đại để như giả thuyết hay mệnh đề được đề cập tới ngụ ý nói gì, và chứng minh điều gỉ ? Cái gì mà cuốn sách chưa hay không đề cập tới, phân tích và lý giải một cách tổng hợp cho từng chương bằng cách viết xuống theo ý hiểu biết của mình. Đọc chậm mà hiểu chắc là phương cách hữu hiệu nhất cho người tìm hiểu khoa học..vv..

Túm lại là ngươi đọc cần phải có khái niệm và sự tò mò về cuốn sách mình cần tìm đọc là điều căn bản trước nhất .
coithienthai
09-09-05, 21:22
Chị Việt em viết cũng chả có gì sai, phải mỗi cái hơi giáo điều. Với một người chưa bao giờ đọc sách triết thì "Thế giới của Sophie" hay "Lịch sử triết học" là sự lựa chọn khởi đầu hợp lý, có gì đâu mà các bác ầm ĩ lên thế. Hay mới đầu ta phải táng ngay bộ "Phê phán lý tính thuần túy" của bác Kant?

Nói chung, đọc sách kiểu bác Việt thì sẽ cho ra sản phẩm là các autodidact thôi.
uzii
10-09-05, 09:33
Mắt kém quá, nhìn thế x nào ra autozikak ...
mgri
21-09-05, 15:03
[QUOTE=coithienthai]Chị Việt em viết cũng chả có gì sai, phải mỗi cái hơi giáo điều. Với một người chưa bao giờ đọc sách triết thì "Thế giới của Sophie" hay "Lịch sử triết học" là sự lựa chọn khởi đầu hợp lý, có gì đâu mà các bác ầm ĩ lên thế. [\QUOTE]
Bác nói đúng, thời buổi này ngoài mấy con mọt sách thì còn mấy ai quan tâm sâu đến triết, Sophie là tốt rồi.
Về cách đọc sách, chị Việt bác viết chả sai, chả đúng, mà nói chung là chả ra cái mịa gì. Viết dài mà người đọc đêk đúc kết được cái gì. Em thấy sách hướng dẫn cách đọc nhanh và hiệu quả đầy, có nghiên cứu, so sánh, đánh giá hẳn hoi, thà dịch mấy quyển ấy ra tiếng Việt còn ngon hơn là tự viết mà nhăng nhít thế này.